در این مورد هم قبلا نوشته ام (در وبلاگ داشته محوری) و هم در کتاب «تو و بیرون» در باره اش نوشته ام. اما اخیراً با پدیده ای روبرو شدم که به نظرم آمد خوب است یک بار دیگر در باره آن بنویسم. وقتی که می گویم لاگ به طور مشخص اشاره ام به نوشتن وقایعی است که در حین کار تسهیلگری رخ می دهد.
چرا به این نوشتن «گزارش» یا «نوشتن خاطرات» نمی گویم. لاگ اصولا یک واژه انگلیسی است و به هر حال خوب نیست در فارسی به کار رود. اما واقعا این ادبیات سعید (عمو سعید) یعنی ادبیات خودم دیگر جایی باز کرده است. مرا ببخشید. این لاگ نویسی را از وقتی یاد گرفتم که مشغول خواندن و تحقیق در خصوص کمپانی هند شرقی بودم. آنجا متوجه شدم که بسیاری از کارکنان این کمپانی هر روز وقایع را ثبت می کردند و به آن لاگ می گفتند. در واقع لاگ همان دفتر ثبت روزانه ای بود که دریانوردان در سفرهایی می نوشتند. لاگ ها، گزارشی از آنچه بود که در طول روز دیده یا تجربه کرده بودند. شخصاً به تدریج این نوشتن را وارد زندگی خودم کردم.
چیزی که می خواهم در باره آن بگویم این است که تسهیلگر گزارش خود را بنویسد و بعد به «هوش مصنوعی» بدهد که آن گزارش را تبدیل به گزارش فنی کند و تمام آن احساسات و شیوه های گفتگو و ظرایف ارتباطی را که در نوشته خود منعکس کرده است، از میان رود، به نظرم این کار خوبی نیست. نوشتن ضروری است و البته استفاده از هوش مصنوعی هم حتماً کمک کننده است. هوش مصنوعی دستیار خوبی است. اما آنچه اهمیت دارد این است که تسهیلگر بتواند از نگاه شخص سوم، آنچه را که رخ داده است بنویسد. برای خودش هم بنویسد خوب است. این نوشتن به او توانایی دوچندان می دهد اما یک نکته مهم این است که تا می تواند جزئیات را ثبت کند.
من بارها و بارها نوشته ام و بعدها نوشته های خودم را خوانده ام و گاه نوشته ها را با هم مقایسه کرده ام و از دل بازخوانی ها گاه متوجه الگوهایی شده ام که قبلا به واسطه اینکه کمتر می نوشتم، متوجه آنها نمی شدم. دقت کنید این یکی از مزایای مهم نوشتن است. در کتاب «تو و بیرون» اینچنین نوشته ام: «تمرین ها ادامه پیدا کرد. امروز وقتی به بعضی از نوشته های آن سال ها نگاه می کنم، گاهی به نظرم ساده یا حتی کمی کودکانه می آیند. اما همان تمرین ها به تدریج به من کمک کردند که بهتر ببینم و بهتر بنویسم.»
حداقل دو مزیت مهم با نوشتن وقایع تسهیلگری و البته نوشتن با جزئیات، از زبان شخص سوم، حاصل می شود: امکان پایش مستمر، یافتن درس آموخته ها، مشاهده بهتر و البته یافتن الگوها و همین اینها یعنی توان افزایی. به عبارت دیگر، تسهیلگر با این نوشتن، به توان افزایی خودش و تیم کاری کمک می کند. برای من نوشتن، بخش لاینفکی از سازوکار «تو و بیرون» است زمانی که تسهیلگر فرصت می کند که از «تو» بیرون آید، و به خود بنگرد.
