نوزدهم مهرماه یکهزار و چهارصد و پنج در کارگاه «جذب و نگهداشت داوطلبان»، ویژه تشکل های مردم نهاد دور هم جمع شده بودیم. اتاقی پر از جان های بیدار؛ از خیریه ها تا شورای کتاب کودک و انجمن های پزشکی (مثال انجمن ام اس و آلزایمر)، از محیطزیستی ها تا دوستانِ حوزه مسئولیت اجتماعی. در میانه بحث ها، علیرضا که حضورش در جمع غنیمت بود، نکته ای را مطرح کرد که انگار تکه ای از پازلِ ذهنیِ من بود که تا کنون به آن فکر نکرده بودم: «میکروداوطلبی».
علیرضا از تجربه های جهانی گفت و از اینکه چطور مدل های سنتیِ داوطلبی، دیگر ممکن است کارکرد نداشته باشد. کارگاه تمام شد، فکرِ این مفهوم رهایم نکرد. دلم می خواست این یادگیری تازه را اینجا با شما در میان بگذارم، چون فکر می کنم شاید این، همان گمشده دنیایِ کارِ مردم نهادهاست.
میکروداوطلبی (Micro-volunteering) چیست؟
ما دهه هاست داوطلبی را با «تعهدِ طولانی مدت» یکی گرفته ایم. فکر می کنیم اگر کسی می خواهد داوطلب شود، باید هفته ای چند ساعت، برای چند ماه یا چند سال وقت بگذارد. اما «میکروداوطلبی» می گوید: «صبر کنید! لازم نیست حتماً قهرمانِ یک پروژه بزرگ باشید تا داوطلب شوید یا داوطلب بمانید.»
میکروداوطلبی یعنی انجام کارهای خُرد، ملموس و چابک. یعنی به جای اینکه از یک داوطلب بخواهیم کل زندگی اش را وقفِ یک انجمن کند، از او می خواهیم فقط یک سنگِ کوچک را از سر راه بردارد. مثلاً:
نوشتن یک متن برای شبکه های اجتماعی (همان کاری که ما در کارگاه با هوش مصنوعی تمرین کردیم).
ترجمه یک مقاله کوتاه.
حتی چیدمان یک قفسه کتاب.
کمک به برگزاری یک رویداد نیم روزه.
چرا این مدل، کار می کند؟
وقتی از کسی تعهدِ سنگین می خواهیم، خیلی ها همان اول عقب نشینی می کنند. اما وقتی «آستانه ورود» را پایین می آوریم، درهای انجمن به روی آدم های بیشتری باز می شود. آدم هایی که وقتِ محدودی دارند، اما دلی بزرگ دارند.
این مدل، با مفهومِ «فضا دادن» هم که از دوستانِ انجمن آلزایمر در همان کارگاه یاد گرفتم، هم خوانی عجیبی دارد. فضا دادن یعنی به آدم ها اجازه بدهیم با همان سرعتی که می توانند و با همان توانی که دارند، وارد شوند؛ نه با استانداردهایی که ما برایشان تعیین کرده ایم. میکروداوطلبی، یعنی احترام گذاشتن به «مدلِ حضورِ» آدم ها.
حالا برگردیم به کارگاه جذب و نگهداشت داوطلب. اگر شما هم مدیر یک خیریه، یک انجمن یا یک گروهِ داوطلب هستید، پیشنهاد می کنم این تغییرِ نگاه را امتحان کنید:
یک. پروژه هایتان را بشکنید: به جای «فراخوان جذب عضو»، یک کار کوچک و مشخص تعریف کنید. مثلاً: «کسی هست که بتواند فقط در دو ساعت، عکس های این گزارش را دسته بندی کند؟» البته جذب عضو حتما بهتر است.
دوم. از ابزارها کمک بگیرید: تکنولوژی هایی مانند هوش مصنوعی، همین جا به کار می آیند. از آنها برای نوشتن فراخوان های کوچک و جذاب (قلاب های گیرا) استفاده کنید تا همان کار کوچک، برای داوطلب هیجان انگیز شود. این طوری میکروداوطلب ها را جذب کنید.
سوم. سختگیر نباشید: اجازه دهید آدمها بیایند، کار کوچکشان را انجام دهند و بروند. اگر از بودن در کنار شما لذت ببرند، خودشان برمی گردند.
میکروداوطلبی یعنی ساختن جامعه ای که در آن، «حضور داشتن» مهم تر از «چقدر ماندن» است.
ممنون از علیرضا که با یک جمله، دریچه تازه ای را در کارگاه ما باز کرد. شما چطور؟ آیا در مجموعه تان از این مدل قدم های کوچک استفاده کرده اید؟