توصیف ادبیِ چند خطی راجع به وزش باد تابستانی و رقص برگهای درختان کنار برکهای در جنگل را در نظر بگیرید.
احساس منتقل شده از این جملات، تصویری ذهنی به ما میدهد که بسیار لذتبخش است. اگر این صحنه را تنها در عکسی میدیدیم با وجود چشمنواز بودن آن، درجه لذت کمتری نسبت به متن دریافت میکردیم. حال اگر تمامی این توصیفات در قطعه فیلمی یک دقیقهای از همان منظره و با کیفیت ارائه میشد چطور؟ باز هم تماشای آن لذت بخش بود اما لذت دریافت شده به مراتب از عکس کمتر و عکس هم از متن!
ذهن و تخیل ما، نقاط خالی را به بهترین شکل ممکن پر میکند و از این رو، اطمینان خاطر از صحنه به تصویر کشیده شده به مراتب بیشتر از دیدن واقعیت آن است. کنترل ما بر روی تک تک عناصر صحنه، هر چه بیشتر باشد .. قابلپذیرشتر است!
این میتواند یکی از دلایل ترجیح دادن خواندن کتاب نسبت به دیدن فیلمش باشد. زمانی که هر کارکتر در ذهنم به صورتی که خودم به آن علاقمندم درآمده، چرا باید به انتخابهای کارگردان تن بدهم؟
این است که دیدن نمایش پس از خواندن نمایشنامه آن، نوعی خیانت به تخیلاتمان محسوب میشود.
حضور ما تجربه بسیار غنیتری به همراه دارد اما اینجا موضوع درباره احساس لذت صرفْ است.
بازی ویدیویی (از لحاظ احساس) به مراتب لذتبخشتر از بازی فیزیکی است. باختن بازی در یک جمع چند نفره تاوان دارد. ممکن است از مسخره شدن شروع شود و یا حتی به درگیری برسد. حتی در بازی فیزیکی، احتمال مصدوم شدن هم وجود دارد و این درحالی است که در صورت داشتن بهترین نقشِ بازی، نهایتا به بخش کمی از کل کنترل داشته باشید که حتی این هم ممکن است آزار دهنده باشد.
دیدن تصویر کمپ زدن در جنگل و کوهستان برای ما به حدی لذتبخش است که آرزو میکنیم در همان موقعیت باشیم ولی در واقع شاید سختی مسیر یا خطر آذوقه و ده ها مولفه مخفی دیگر را لحاظ نکرده باشیم.
یا خاطرهای خوش را به یاد آورید .. مثلا مراسم تولدی که به همه خوش گذشته باشد .. احتمالا هر چه از مراسم دورتر شویم .. لذتبخشتر به نظر میرسد .. مثلا ممکن است که در آن تولد دل درد داشتید یا مثلا از چند حرکت بعضی دوستانتان آزرده خاطر شده باشید .. ولی در یادآوری آن خاطره این مسائل به خاطرتان نمیآید و از خاطرهای خوش سخن میگویید که انگار همه چی به بهترین شکل خود بوده.
یا مثلا از دیدن تنها عکس آن مراسم بیشتر هیجان زده میشوید تا این که ویدیویی کامل از تمام آن در دسترس باشد.
همیشه خاطرات خوش درگیر چنین تناقضی هستند. هر چه دورتر و دستنیافتنیتر شوند؛ بینقصتر جلوه میکنند.
در هر صورت، این درک نباید انفعالِ ما گوشی به دستانِ پشت لپ تاپ نشین را توجیه کند .. اما باید آگاهانه با این وجه از احساسات روبرو شد.
