ما برای شناخت دنیا اطرافمان، پدیدهها را دسته بندی میکنیم. اکثر علوم و زیرشاخههای آنها به نوعی به تعاریف دستههای جدید و تفکیک پدیدهها میپردازند. از علوم انسانی مثل منطق گرفته تا علوم تجربی؛ حتی همین علوم هم دستهبندی میشوند.
در تعاریف ساده هم همینطور. مثلا انسان از نگاه ارسطو، حیوان ناطق است. یعنی ابتدا در دسته اول (حیوانات) قرار میگیرد و سپس در دسته دوم. هرچه این دستهبندی جزئیتر شود، شناخت کاملتر است.
همه ما یک سری تعاریف در ذهن خودمان داریم و در برخورد با یک مسئله جدید، سعی میکنیم آن را در یک پوشه(دسته) تعریف شده از قبل در ذهنمان جا دهیم تا درک آن ساده شود و مسائل عجیب به وقایعی گفته میشن که در هیچ دستهبندی قرار نگیرند.
دستهبندیهای تعریف شده باید به قدری جامع و مانع باشند که هیچ مثال نقضی برای آنها نباشد. اگر مثال نقض پیدا شد، یا دستهبندی اشتباه است یا آن مثال، جزو دستهبندی نیست.
بعد از دستهبندی و با بررسی هر دسته، ویژگیهایی را به هر دسته میدهیم. مثلا «همه درختان برای رشد نیاز به آب دارند». میدانیم که این ویژگیها به همه موارد یک گروه(درختان) اطلاق میشه.
با این حال
آفت تفکر زمانی اتفاق میافتد که ما به این دستهبندیها ویژگیهایی بدیم که به همه موارد اطلاق نمیشود!
مثلا رایجترین مثال راجع به ماههای تولد است. تنها ویژگی مشترک بین همه آذرماهیها تنها همین است که در ماه آذر به دنیا آمدهاند اما ما یک ویژگی اضافی که برای همه صادق نیست را به همه آنها اطلاق میکنیم.
ازقضا مغز ما هم برای شناخت بهتر، این ویژگی را در همین دسته میپذیرد و این پذیرش یک جهتگیری در ذهن ما ایجاد میکند که باعث میشود با آن قضاوت کنیم.
بسیاری از خطاهای شناختی و قضاوتهای ما هم از همین روند تبعیت میکند. زمانی که تنها با توجه به شواهد و بدون فکر کردن به امکان وجود یا عدم وجود مثال نقض، نتیجهگیری میکنیم.
و این موضوع در همه مسائل مشهود است مثل برچسبهایی که به هرچیزی میزنیم.
