سفرنامه اربعین (قدمنگار کربلا) - قسمت چهارم

1- کاش وصیت میکرد
توی سفر خیلی فرصت مرور اخبار پیش نمیآمد. رومینگ و هراس از قیمتهای ناخواسته اینترنت هم مانع بود. اتفاقی توی خبرها دیدم فرشچیان مرحوم شده. ایران که بودیم گفته بودند حالش وخیم است روز بعد از طرف همسرش، خبر را تکذیب کرده بودند؛ و حالا خبر قطعی آمده که او از دنیا رفته. در نجف بودم. هروقت اسم فرشچیان به گوشم میخورد همزمان هم یاد تابلو عصر عاشورا میافتادم و هم یاد ضریح امام رضا(ع). در منزل قدیم پدری، یک تابلو بزرگ داشتیم با قابی فلزی که سینه اتاق پذیرایی نصب بود. تابلو، پوستر چاپ شده «عصر عاشورا» بود. سالها با این تصویر مأنوس بودم. بعدا فهمیدم کار محمود فرشچیان است. توی نقاشها فقط کمالالملک را میشناختم آن هم چون همشهری بود و حالا فهرست نقاشهای محبوبم دو نفره شده بود. وقتی ماجرای ترسیم این تابلو را از زبان خودش در مصاحبه با شهیدیفر شنیدم بیشتر عاشقش شدم. این سالهای آخر هم که ماجراهای طراحی ضریح امام رضا(ع) برایم جذاب بود؛ اینکه دستش در همین ماجرا شفا گرفته و اینکه هیچ پولی برای خلق این اثر دریافت نکرده. خوش به حالش که ایام اربعین از دنیا رفته. توی یکی از موکبها بودم که به خودم میگفتم ایکاش وصیت کرده باشد حرم امام رضا (ع) دفنش کنند.

2- بزرگترین قبرستان دنیا
روز آخر، ماشینی شخصی گرفتیم تا از کربلا به نجف برگردیم و آماده پرواز بشویم. راننده ما با ماشینی آمریکایی (به ظاهر اوراق اما در باطن غول) جوانی بود کمتر از سی ساله؛ خوشبرخورد و ساکت. بهرغم ترافیک ورودی نجف، ما را خیلی سریع از کوچهپسکوچهها به نزدیکیهای حرم امیرالمؤمنین(ع) رساند. مسیرش را از قبرستان وادیالسلام عبور داد و این اولین بار بود که این قبرستان را از داخل و با دل سیر دیدیم. روز بود و هوا مقداری ریزگرد داشت. به خاطر شدت حرارت، در قبرستان پرنده پر نمیزد. قمقمههای قرمز رنگ آب، روی دکهها فروش میرفت؛ احتمالا برای شستوشوی قبرها. قبرستان، برایمان خوف و رعب نداشت اما عظمتش، عجیب رخنمایی میکرد و دماغ آدم را میخواباند.
اینجا بزرگترین قبرستان دنیاست. 600 هکتار مساحت با 6 میلیون نفر مدفون زیر خاک. قدمت آن به قبل از اسلام میرسد اما پس از اسلام، روایتهایی برای فرخندگی و عظمت آن صادر شده است. در روایت است هر مؤمنی هرجای دنیا فوت کند روحش توسط فرشتهها به اینجا منتقل میشود. حتی در روایتی است فرشتهها اولبار در همین مکان به حضرت آدم سجده کردند.
بسیاری از بزرگان همینجا خاکاند؛ از جمله برخی پیامبران مثل هود و صالح. بسیاری از مراجع و شهدا هم همینجا هستند. شهید صدر و شهید حکیم و ابومهدی مهندس هم همینجا دفناند؛ و برای من سرشناسترین مدفون این آرامستان مرحوم آسیدعلیآقای قاضی است. دو کتاب روی من خیلی اثر داشته؛ یکی کتاب «عطش» و یکی کتاب «کهکشان نیستی» که هردو درباره مرحوم قاضی است. ساعتهای زیادی در همین قبرستان به سیر و سلوک میپرداخته و چشم برزخیاش گشوده میشده است. گفته میشود هنوز هم از شاگردان و متوسلان خود دستگیری میکند.
ما در کاشان هم قبرستانی داریم که البته بیشتر به گلزار شهدا شناخته میشود به اسم «دارالسلام». با صفا و روحبخش است. جدیدا با دفن شهدای جنگ دوازده روزه تحمیلی، حی و تازهتر شده است. جالب است در موکب ما آقایی بود که ماجرای افتتاح دارالسلام کاشان را در همان ایام دفاع مقدس هشت ساله بهموقع دفن چند شهید تعریف میکرد. هنوز نشنیده بودم.
دارالسلام یکی از نامهای بهشت است: «لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِندَ رَبِّهِمْ وَ هُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ» (الأنعام: 127)
شاید ما را هم در دارالسلام کاشان دفن کردند؛ شاید هم وادیالسلام نجف؛ خدا را چه دیدی!