
جنگ با ایران قرار بود نمایش دیگری از قدرت آمریکا باشد؛ جنگی که میبایست در مدت کوتاه (نهایتا یکهفته) منجر به فروپاشی حکومت ایران و احتمالا تجزیه کشور شود. اما روایتهایی که اکنون از رسانهها و چهرههای سیاسی و نظامی آمریکا منتشر میشود، تصویر متفاوتی ترسیم میکند:
واشنگتن در جنگی گرفتار شده که خروج از آن آسان نیست و ادامه آن نیز هزینههای فزایندهای به آمریکا تحمیل میکند.
تاکر کارلسون، مجری مشهور آمریکایی، جنگ با ایران را از همان ابتدا اقدامی غیرقابل پیروزی میداند و معتقد است این درگیری بیش از آنکه به آمریکا سود برساند، به این کشور آسیب زده است. از نگاه او، ماجرا حتی فراتر از یک تصمیم اشتباه است و میتواند نشانه پایان دورهای باشد که ایالات متحده از قدرت کافی برای شکل دادن به تحولات جهان برخوردار بود.
جان مرشمایر، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، نیز صریحتر از این سخن میگوید. در تحلیل او، ایران برنده جنگ شده و آمریکا شکست خورده است؛ اما ترامپ حاضر نیست این واقعیت را بپذیرد. به همین دلیل، مدام تهدید میکند، اما در لحظه تصمیمگیری نهایی، بهبهانهای عقبنشینی میکند. مرشمایر هشدار میدهد که هرچه جنگ طولانیتر شود، فشار بر آمریکا بیشتر خواهد شد و در نهایت ترامپ ناچار به پذیرش شکست و عقبنشینی خواهد شد.
تناقض میان تهدیدهای نظامی و سخنان دیپلماتیک، یکی از مهمترین نشانههای وضعیت کنونی است. ترامپ از یک سو از احتمال انجام «بزرگترین حمله» سخن میگوید و از سوی دیگر تأکید میکند مذاکرات «بسیار خوب» پیش میرود و امیدوار است نیازی به حمله گسترده نباشد. در کنار این مواضع، ادعاهای مکرر درباره شکست ایران، نزدیک بودن توافق و باز شدن سریع تنگه هرمز نیز مطرح شده است.
این تناقضها تنها به کاخ سفید محدود نیست. شبکه سیانان از تلاش غیرمعمول فرماندهان آمریکایی برای یافتن راهکارهای «جدید، خلاقانه و غیرمتعارف» برای اعمال فشار بر ایران خبر داده است؛ عبارتی که میتواند نشانه محدود شدن گزینههای واشنگتن باشد.
هزینه جنگ نیز فشار را بیشتر کرده است. در گزارشی، هزینه روزانه جنگ برای آمریکا حدود دو میلیارد دلار برآورد شده و قیمت هر موشک تاماهاوک حدود دو میلیون دلار و هر موشک پاتریوت حدود یک میلیون دلار ذکر شده است. همزمان، جو کنت، مقام سابق مرکز مبارزه با تروریسم آمریکا، میگوید بخش مهمی از جامعه آمریکا فارغ از جزئیات جنگ، یک واقعیت ساده را میبیند: میلیاردها دلار هزینه میشود و سربازان آمریکایی جان خود را از دست میدهند.
در یکی از تحلیلهای مورد استناد، میتسوگو سایتو، سفیر پیشین ژاپن در ایران و عمان، توضیح میدهد که ایران چگونه برتری نظامی و فناورانه آمریکا را با سه عنصر خنثی کرده است: صبر استراتژیک، عمق تاریخی و هویتی و الگویی متفاوت در تصمیمگیری. در این نگاه، ایران تحولات را نه صرفاً در مقیاس روز و ماه، بلکه در افقی بسیار بلندمدت محاسبه میکند؛ چیزی شبیه یک بازی شطرنج.
از همین رو، تنگه هرمز در برخی روایتهای رسانهای غرب به نمادی از تغییر موازنه تبدیل شده است. فایننشالتایمز از دشواری ترامپ برای توضیح و توجیه وضعیت سخن میگوید و نیویورکتایمز این پرسش را مطرح میکند که چگونه رئیسجمهور آمریکا کنترل یک جنگ منطقهای را از دست داده است.
در نهایت، مسئله فراتر از نتیجه یک درگیری نظامی است. آنچه این گزارشها برجسته میکنند، تصویری از جهانی است که در آن دیگر یک قدرت بهتنهایی قادر به کنترل همه تحولات نیست. اگر آمریکا واقعاً در برابر جنگی که خود آغاز کرده، میان تشدید درگیری و پذیرش مذاکره گرفتار شده باشد، شاید مهمترین پیام این جنگ نه فقط درباره ایران و آمریکا، بلکه درباره پایان یک تصور قدیمی از «قدرت مطلق» باشد.
بزرگترین دستاورد ایران در این جنگ که به کار دنیا میآید آن است که دیگر آمریکا امپراتور شمارهیک دنیا نیست. پس میشود به آمریکا «نه» گفت و در برابر او ایستاد.