لینک کانال تلگرامیم که یادداشت‌ها و مطالب مربوطه رو داخلش میذارم:
https://t.me/cinemaandamirali
یادداشت من درباره مریخ حمله می‌کند! ۱۹۹۶:
ابتدا چندتا تاریخ رو یادآوری کنم?
?جنگ جهانی دوم (بازه بین ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵ میلادی)
?جنگ سرد (بازه بین ۱۹۴۷ تا فروپاشی شوروی)
?نخستین سفر انسان به ماه (سال ۱۹۶۹ میلادی)
?انتشار فیلم هجوم ربایندگان جسم، از نخستین فیلم‌های تاریخ با موضوع حمله فضایی‌ها به زمین (سال ۱۹۵۶)
?انتشار دو فیلم تاریخ ساز علمی-تخیلی، سیاره میمون‌ها و ۲۰۰۱ ادیسه فضایی (سال ۱۹۶۸ میلادی)
پس از جنگ جهانی دوم و به هم خوردن اتحاد و پیوندی که بین متفقین برقرار بود، آمریکا (نظام سرمایه‌داری) و شوروی (کمونیست) وارد بازی‌های سیاسی و خط و نشون کشیدن علیه همدیگه شدن که از این دوران پرتنش با نام جنگ سرد یاد میشه.
جنگ سرد و احتمال حملات هسته‌ای نوعی اضطراب رو به آمریکایی‌ها و رویای معروف‌شون تزریق کرد.
مردم و سران دولت نگران نفوذ و هجوم کمونیست‌ها به محیط زندگی آمریکایی بودن.
از طرفی جنگ سرد زمینه ساز یسری رقابت، بخصوص در زمینه اکتشافات فضایی بین دو قطب قدرت جهان در اون زمان شد.
سال تاریخ‌ساز ۱۹۶۹ که انسان برای اولین بار روی ماه قدم گذاشت و چند سال قبل و بعد از این سال، دوره‌ای بود که تب فضا و کاوش در اون به اوج خودش رسید و این موج فراگیر، هنر و شاخه‌های اون رو هم در بر گرفت.
ترس از کمونیست‌ها و سفر به فضا، زمینه ساز ترکیبی شد که زیر ژانر حملات فضایی‌ها در ژانر محبوب علمی-تخیلی در هنر به ویژه سینما رو آغاز کرد.
آثار سینمایی‌ای تولید میشدن که در اون‌ها موجودات فضایی بی‌احساس و غارتگر درون کالبد انسان نفوذ می‌کردن و در حقیقت به انسان‌ها از درون ضربه میزدن.
مشخص بود که فضایی‌های نفوذی نمادی از کمونیست‌ها بودن.
گل سر سبد این آثار هم هجوم ربایندگان جسم بود که بعدتر هم مورد بازسازی قرار گرفت.
حتی اد وود هم که در یادداشت قبل ازش حرف زدیم در سال ۱۹۵۹ نقشه شماره ۹ فضایی‌ها رو ساخت که تقلیدی دست و پا شکسته از همین اثر بود و ادوارد.دی.وود.جونیور هم سهم خودش رو در این تب و تاب ایفا کرد.
(جالب اینکه نامزد آن زمان برتون یعنی لیسا مری که در فیلم اد وود نقش ومپایرا رو بازی می‌کرد، در داستان فیلم بنا به خواسته خودش در فیلم نقشه شماره ۹ بدون دیالوگ نقش یه فضایی رو بازی میکنه و همین بازیگر در فیلم مریخ حمله میکنه نقش یه فضایی نفوذی بدون دیالوگ رو بازی میکنه!)
بعدتر سیاره میمون‌ها و ادیسه فضایی کوبریک ساخته میشن که در دو جناح این زیر ژانر رو پیش می‌برن؛ سیاره میمون‌ها در جناح بلاک باستری‌های عامه پسند خوش ساخت و ادیسه فضایی در بخش آثاری که سلیقه خاص می‌طلبن و از عمق بالایی برخوردارن و هدفشون برانگیختن تفکر انسانه، چیزی که بعدتر با آثاری مثل سولاریس و حیات والا و ... ادامه پیدا میکنه.
این زیر ژانر هنوز که هنوزه محبوبه و فیلم‌های زیادی بر مبنای اون در هالیوود و دیگر سینماها ساخته میشه.
بگذریم.
این مقدمه بلند رو با یه بخش دیگه تکمیل می‌کنم و بعد وارد اصل مطلب میشم.
پارودی (اینجور که من فهمیدم و ممکنه اشتباه باشه و قطعا وحی آسمانی نیست) نوعی دیدگاهه. دیدگاهی که باعث میشه فرد یه پدیده (حالا میخواد یه پدیده اجتماعی مثل اختلاف طبقاتی باشه یا یه اثر هنری مثل یه فیلم) موجود رو برداره، بشکنه، خورد کنه، بعد بخش‌هایی ازش رو برداره و با زاویه دیگه‌ای بهش نگاه و به اون بپردازه و خروجی‌ای بگیره که هم دربرگیرنده پدیده اولیه ست و هم یه پدیده جدید و مجزاست.
حالا با این برداشت و تاریخچه‌ای که از ابتدای این یادداشت توضیح دادم وارد صحبت درباره فیلم سینمایی مریخ حمله می‌کند! اثر تیم برتون محصول ۱۹۹۶ میلادی می‌شیم.
با توجه به مقدماتی که بیان کردم فهمیدن اصل حرف مشکل نیست.
تیم برتون که در اوج قدرت توی هالیوود بود و حرف خودش رو می‌زد و به راحتی اعتماد استودیوها رو به خودش جلب می‌کرد، با ساخت مریخ حمله می‌کند دست به حرکت شجاعانه و شاید احمقانه‌ای میزنه.
فیلمی با بودجه ۷۰ میلیون دلار که بودجه هنگفتیه و لیستی از بهترین و شاخص‌ترین بازیگران اون دوره از هالیوود. فیلمی که ساختنش شهامت بالا و اعتماد به نفس زیادی میخواد و تیم برتون با عزم راسخی سراغش میره. حتی حاضر میشه پا روی علاقش به شیوه استاپ موشن بذاره و برای اولین بار از جلوه‌های ویژه کامپیوتری استفاده کنه اونم به شکلی نامتعارف و هیچ تلاشی برای واقعگرایانه بودنش نمی‌کنه.
بعد بازیگرها و شخصیت‌های کلیشه‌ای خودش رو مثل گوشت که بندازن توی چرخ گوشت، میندازه جلوی تیرهای لیزری دشمن تا تبدیل به اسکلت‌های سرخ رنگ و سبز رنگ بشن.
دست آخر هم راه حل شکست دشمن فضایی رو چی معرفی میکنه؟ یه ترک موسیقی.
رمان جنگ دنیاها به قلم اچ.جی.ولز که در سال ۱۸۹۸ میلادی نوشته شده و در سال ۲۰۰۵ توسط استیون اسپیلبرگ اقتباس سینمایی شد، علت شکست فضایی‌ها رو در آخر وجود میکروب‌ها بیان میکنه. (یه علت علمی)
تیم برتون پایان فیلمش رو تبدیل به یک پارودی از پایان اون اثر و آثار مشابهش میکنه.
و این پارودی فقط شامل پایان فیلم نمیشه.
میشه اینطور در نظر گرفت که کل فیلم یه شوخی زشت و تلخ با هالیوود، آمریکا و تمام آثار علمی-تخیلی با محوریت حمله فضایی‌ها به زمین اون دوران و قبل از خودشه.
اکران این فیلم (گرچه تیم برتون طبق گفته خودش در جریان فیلم روز استقلال نبوده) با اثر بلاک باستری روز استقلال خودش موجب گیراتر شدن این شوخی میشه.
در این فیلم نه جک بلک که دوست داره یه سرباز وطن پرست باشه، نه ژنرال‌های خشن ارتش، نه پروفسور خوش‌تیپ دولت و نه خود رئیس جمهور (جک نیکلسون وارد می‌شود!) موفق به شکست فضایی‌ها نمیشن، بلکه منفعل‌ترین و دست و پا چلفتی‌ترین شخصیت فیلم که هر آن انتظار پودر شدنش میره به همراه مادربزرگ پیر و فرتوتش دنیا رو نجات میدن.
این همون شوخی‌ایه که ازش حرف می‌زنم.
تیم برتون اون عناصر رو برمی‌داره: فضایی‌های مخوف، قهرمان‌های خوش‌تیپ و ثابت قدم، تئوری‌های پیچیده و جان فشانی‌های فراوان که در نهایت باعث شکست دشمن فضایی میشه.
حالا زاویه نگاه پارودی برتون که شمایل فضایی‌ها رو به قصد از واقعگرایی دور میکنه و حالت مسخره بهشون میده، قهرمانانی که در مواجه اول باهاشون فکر می‌کردیم ناجی زمین باشن رو لت و پار میکنه، نقشه‌های بزرگ رو تبدیل به مرگبار بودن شانسی یه آهنگ برای مریخی‌ها میکنه و اینک مریخ حمله می‌کند!
سیدامیرعلی خطیبی
