اُوِه یه مرد ۵۹ ساله با چشمهای آبی و بدن ورزیده هست که بهنظرش ساب تنها ماشین خوب دنیاست و خوشش نمیاد کسی بهش بگه پیرمرد. اون یه آدم شدیدا سختگیر و مقرراتیه که که وقتی پای قوانین وسط باشه حتی از یه قرون و دو زار هم نمیگذره، ولی آدمهایی که درکش نمیکنن بهش میگن خسیس!
وقتی کتاب رو باز کردم، تا چندین صفحه با خودم میگفتم مگه میشه آدمی نچسبتر از این بشر وجود داشته باشه؟ ولی هرچی جلوتر رفتم بهتدریج از این حس منفیم نسبت بهش کم شد و از یه جایی به بعد حس مثبتی ایجاد شد که دائم با شیب زیادی بیشتر میشد. البته این روند مال چند سال پیشه که برای اولین بار خوندمش، الان که بخاطر چالش کتابخوانی طاقچه و نوشتن این متن برای چالش، دوباره رفتم سراغش، از اول با دیدهی محبت به اوه، این پیرمرد دوستداشتنی، نگاه کردم. میتونم بگم خوندن این کتاب مثل حرکت از یه پادگان نظامی به سمت قشنگترین باغ گل دنیاست و شخصیت اوه شبیه دوستداشتنیترین و مهربونترین پسربچهی تخس دنیاست.
قلم فردریک بکمن، طوریه که آدم خیلی راحت باهاش ارتباط برقرار میکنه و شیفتهش میشه و به جایی میرسه که اصلا زمان و مکان فراموش میشه و تنها چیزی که اذیتکننده هست این فکره که چرا این کتاب طولانیتر نیست و کاش دیرتر تموم شه! اون عمدا داستان رو طوری شروع میکنه که ما اوه رو از دید کسی ببینیم که برای اولین بار توی اتوبان باهاش روبرو شده، اون هم وقتی که ماشینش پشت سر ماشین اوه قرار گرفته و با این که عجله داره و مدام بوق میزنه تا اوه راه رو براش باز کنه، اون فقط از سرعتش کم میکنه تا کسی که حداکثر سرعت مجاز توی اتوبان رو رعایت نمیکنه، بفهمه دنیا دست کیه! ولی بهتدریج بهش نزدیکتر میشیم و اون رو از دید همسایههاش، همکارهاش، پدرش، و همسرش درک میکنیم. هرچی بهش نزدیکتر میشیم بهتر متوجه میشیم که چرا همسرش که رنگیرنگیترین دختر دنیاست اون رو خندهدارترین ابرقهرمان دنیا میدونه و این که چه چیزهایی زمینهساز بودن تا اوه اینقدر درونگرا و به قول اطرافیانش غیردوستانه بشه.
البته کار به اینجا هم ختم نمیشه چون اینها فقط گذشتهی اوه هست و در طول کتاب اتفاقاتی میافته که روی اون تاثیرات مختلفی میذارن و ما مدام با جلوهی جدیدی از رفتار و تفکر و شخصیت اوه آشنا میشیم.
مردی به نام اوه قابلیت این رو داره که بارها اشکتون رو در بیاره، از روی غم و همچنین شوق، ولی آیا میتونیم بگیم کتاب افسردهایه؟ اصلا! چون یکی از چیزهایی که برامون روایت میکنه اینه که چطور اوه از حالتی که اصلا زندگی نمیکرد، به روزی رسید که خوشبختترین مرد دنیا بود؛ و این که ما با زوایای شدیدا انسانیای از یه آدم مواجه میشیم که تا ابد توی دلمون جزو دوستداشتنیترین شخصیتهای کتابها باقی میمونه.
یکی از جذابیتهای این کتاب برای من (و احتمالا همهی ما ایرانیها) اینه که ایرانیها توی این داستان نقش پررنگی دارن و ما مدام در کتابی که به زبان سوئدی نوشته شده و کلی نقد خوب از جاهای معتبر و معروف گرفته و حسابی پرفروش شده، با اسمهای ایرانی روبرو میشیم و این شدیدا جذابه. بعد از دیدن ایرانیها توی دو تا از کتابهای بکمن، کنجکاو شدم و بعد از کمی بررسی، متوجه شدم همسر بکمن ایرانیه و این به حس خوبم اضافه کرد چون متوجه شدم همسر یکی از نویسندههای محبوبم ایرانیه.
به قول نشریهی اشپیگل: کسی که از این رمان خوشش نیاد، بهتره هیچ کتابی نخونه!