[ این نوشته مربوط به سال گذشته، به اعتراضات بازاریان و آنچه پس از آن رخ داد، میپردازد. ]
یکی از مشکلات مزمن در کشورهایی مثل ایران، نه خودِ اعتراض، بلکه نحوه ی بلعیده شدن سریع آن توسط نمادهاست. اعتراض هنوز فرصت پیدا نکرده به زبان دقیق مطالبه برسد که وارد مسابقه‌ی مصادره میشود ، مسابقه ای که در آن، تندروها همیشه جلوتر از مردم عادی حرکت میکنند.
اعتراض به گرانی، به ویژه وقتی بازاریان وارد آن میشوند، نشانه ی اخلال جدی در نظم اقتصادی است. این یک هشدار است، نه یک پروژه ی سیاسی. اما دقیقاً در همین نقطه، گروه‌هایی وارد میدان میشوند که بقای خود را در بی ثباتی میبینند. آن‌ها اعتراض را از معنا تهی میکنند و با بارگذاری شعارها و نمادهای رادیکال، آن را به مسیری میبرند که نه قابل مدیریت است و نه قابل اصلاح.
این‌جا نمادسازی کارکرد تخریبی پیدا میکند:
مطالبه ی مشخص، تبدیل میشود به هویت مبهم؛
کنشگر اجتماعی، تبدیل میشود به سوژه ی امنیتی؛
و مسئله‌ی گرانی، گم میشود زیر آوار شعارهایی که هیچ نسبتی با سفره ی مردم ندارند.
در این میان، بخشی از حاکمیت هم بی تقصیر نیست. ناتوانی در گفت‌وگوی مستقیم با معترضان، تأخیر در پاسخ اقتصادی، و تمایل به ساده سازی اعتراضات در قالب مسائل امنیتی، عملاً همان مسیری را هموار میکند که افراطیون دنبالش هستند. وقتی کانال مطالبه بسته میشود، فضا به‌طور طبیعی در اختیار مصادره گران قرار میگیرد.
بازیگران خارجی مانند آمریکا و اسرائیل هم دقیقاً روی همین شکاف سرمایه گذاری میکنند. نه بخاطر حمایت از مردم، بلکه چون هر اعتراضِ اقتصادیِ حل نشده، فرصتی است برای فرسایش اعتماد اجتماعی و تشدید گسلهای داخلی. آن‌ها به اعتراضِ اصلاح‌پذیر علاقه ای ندارند؛ به بحرانِ مزمن علاقمند هستند.
مسئله این نیست که مردم حق اعتراض دارند یا نه؛ مسئله این است که چرا هر اعتراض اقتصادی در ایران، با سرعتی غیرطبیعی به میدان جنگ نمادها پرتاب میشود. نتیجه ی این چرخه روشن است: نه تنها مشکلی حل نمیشود بلکه هزینه ها روی دوش همان مردمی میافتد که چیزی جز زندگی عادی نمیخواهند.
تا وقتی که هم مصادره گران خیابانی و هم ساده انگاران قدرت - در محترمانه ترین تعبیر- هردو از این چرخه سود میبرند، سرعت نمادسازی همچنان از عقلانیت جلو خواهد زد؛ و هر بار، فاصله ی میان مردم و امکان اصلاح، عمیق تر میشود.
👤 @GhalamRoyeMasheh | رفیق سابق آیت‌الله
