در تحلیلم تحت عنوان "مکتب آب زیرکاه" به مقاله ی جناب ظریف در فارین افرز اشاره کردم، نوشته ی زیر تحلیلم در مورد مقاله ی ایشان در زمان انتشارش بود:
این نوشته مربوط به 20 جولای 2026 می‌باشد
وسط این همه هیاهوی تهدید نظامی و محاصرهٔ اطلاعاتی، حداقل انتظاری که از یک دیپلمات کهنه‌کار می‌رود این است که نقشهٔ دشمن را خوانده باشد، نه اینکه برایش ویرایش نهایی بفرستد.
آقای ظریف اما ظاهراً مسیرش را برعکس طی میکند *هرچه فشار بیرونی بیشتر می‌شود، او با ولع بیشتری در تریبون رسمی اتاق فکر جنگ آمریکا می‌نشیند و فهرست امتیازهای داوطلبانه ردیف میکند.*
سؤالی که پیش می‌آید این است که شما وقتی میدانی همان نشریه ای که در آن قلم میزنی همین چند وقت پیش مستند ساخته که بازرسی‌های آژانس در برجام عملاً حکم عملیات شناسایی برای بمب‌افکن‌های اسرائیلی را داشته، چطور باز در همان نشریه پیشنهاد می‌دهی بازرسی‌ها را بیشتر کنیم؟ این دیگه بیان اختلاف نظر سیاسی نیست، این یعنی یا حافظه ات پاک شده، یا چشمت را بسته ای، یا به قول معروف داستان چیز دیگریست که قطعاااا داستان چیز دیگریست. چون وقتی شما میگی «عدم استفاده ی تسلیحاتی را تبدیل به قانون داخلی کنیم»، داری چه میکنی دقیقاً؟ داری ابهام راهبردی را که تنها سپر دفاعی یک کشور تحت محاصرهٔ دو قدرت هسته‌ای است، با دست خودت له میکنی و میگذاری کنار. بعد هم مهر تأیید میزنی که «ما دیگر هیچ غافلگیری نداریم، خیالتان راحت».
نکته ی تلخ و در عین حال مضحک این است که او در قامت یک تحلیلگر ظاهر می‌شود، اما در عمل دارد نقش یک مهندس معکوس را برای دشمن بازی میکند یعنی نقاط ضعف راهبردی ما را شناسایی میکند، در بسته‌بندی «پیشنهاد سازنده» می‌پیچد و در اختیار همان محفلی می‌گذارد که از قدیم بلندگوی پروژه ی فشار حداکثری بوده. ترامپ خواب خلع‌سلاح بدون هزینه را میبیند و آقای ظریف صبحش نسخه اش را در فارن‌افرز منتشر میکند. هم‌افزایی عجیبی‌ست بین کاخ سفید و قلم یک دیپلمات ایرانی مومن و متدین.
بحث بر سر مذاکره یا عدم مذاکره نیست، بحث بر سر این است که چرا باید پیشاپیش، پیش از آنکه دشمن چیزی بخواهد، ما خودمان داوطلبانه آن را در قالب یک قانون دائمی به او تقدیم کنیم؟ مگر نه اینکه هنر سیاست خارجی در روزهای بحران، خریدن زمان، حفظ برگ‌های برنده و مبهم نگه‌داشتن دست است؟ این پیشنهادها اما دقیقاً برعکس عمل میکند: برگ‌ها را یکی‌یکی روی میز می‌گذارد، رو میکند، و بعد از دشمن می‌خواهد لطف کند و فعلاً ما را نزند. این اسمش دیپلماسی نیست، اسمش قمار بر سر امنیت ملی است با قلمی که انگار از پشت جبهه برایمان می‌نویسد.
پ.ن:ظریف به زودی از کتاب جدیدش با عنوان
*راهنمای جامع گشت‌وگذار در عمق تأسیسات دفاعی ایران* رونمایی میکند.
