
نوشته : سعید رهنما
ما معمولا فکر می کنیم عشق به زندگی یعنی خوشحال بودن از زندگی، یعنی از صبح که بیدار می شویم احساس خوبی داشته باشیم. از آدم هایی که کنارمان هستند لذت ببریم. برای آینده برنامه داشته باشیم و وقتی همه چیز مطابق میل ما پیش می رود بگوییم زندگی زیباست. اما شاید عشق واقعی به زندگی از جایی عمیق تر شروع شود، از جایی که بفهمیم زندگی فقط آن بخشهایی نیست که دوستشان داریم. زندگی شکست هم دارد. از دست دادن هم دارد. تنهایی هم دارد. پشیمانی هم دارد. بیماری و پیری و جدایی هم دارد. گاهی چیزی را می خواهیم و به آن نمی رسیم، گاهی کسی را دوست داریم و از دستش می دهیم، گاهی تمام تلاشمان را می کنیم و باز هم شکست می خوریم و درست همین جاست که معنای این جمله روشن می شود :
چون اگر فقط زمانی زندگی را دوست داشته باشیم که مطابق خواسته ما پیش برود در واقع عاشق زندگی نیستیم، عاشق شرایط خوب زندگی هستیم، عاشق موفقیتیم، عاشق آرامشیم، عاشق سلامتی هستیم، عاشق روزهایی هستیم که همه چیز سر جای خودش قرار دارد. اما زندگی همیشه اینطور نیست، زندگی گاهی چیزی را از ما می گیرد که فکر می کردیم بدون آن نمی توانیم ادامه بدهیم و آدم در چنین لحظه ای با یک انتخاب مهم روبه رو می شود، یا باید بپذیرد که زندگی فقط زمانی ارزشمند است که به او آنچه می خواهد بدهد، یا باید کم کم یاد بگیرد که زندگی را با تمام پیچیدگی و ناتمام بودنش بپذیرد. این پذیرش به معنای دوست داشتن رنج نیست، به معنای تسلیم شدن در برابر مشکلات هم نیست، قرار نیست از شکست لذت ببریم یا از دست دادن را زیبا جلوه دهیم.
ناامیدی واقعا درد دارد
گاهی آدم چیزی را آنقدر می خواهد که وقتی به آن نمی رسد بخشی از تصویرش از آینده فرو می ریزد، سال ها برای کاری تلاش کرده و نتیجه نگرفته، رابطه ای را با تمام وجود خواسته و از دست داده. برای آینده ای برنامه ریخته و اتفاقی همه چیز را تغییر داده، به کسی اعتماد کرده و ناامید شده، یا به تصویری از خودش باور داشته که دیگر نمی تواند به آن برگردد، در چنین لحظاتی آدم فقط یک چیز را از دست نمی دهد. گاهی معنایی را که برای زندگی خودش ساخته بود هم از دست می دهد و این شاید یکی از عمیق ترین شکل های نومیدی باشد، اینکه دیگر ندانی برای چه باید ادامه بدهی، اما عجیب اینجاست که گاهی همین نقطه می تواند آغاز رابطه واقعی تری با زندگی باشد. وقتی آدم می فهمد زندگی قرار نیست همیشه آن چیزی باشد که می خواهد، وقتی متوجه می شود هیچ تضمینی وجود ندارد که تلاش هایش حتما به نتیجه برسند، وقتی می پذیرد که حتی آدم های مورد علاقه اش ممکن است از زندگی اش بروند و با این حال هنوز تصمیم می گیرد زندگی کند.
دیگر به این معنا نیست که «همه چیز خوب است»، بلکه به این معناست که «با وجود اینکه همه چیز خوب نیست هنوز زندگی برای من ارزشمند است». این تفاوت کوچکی نیست، کسی که فقط در روزهای خوب زندگی را دوست دارد هنوز وابسته به شرایط است، اما کسی که از میان یک دوره سخت عبور کرده و دوباره توانسته چیزی را در زندگی ببیند می فهمد که زندگی ارزشمند بودنش را فقط از راحتی نمی گیرد، گاهی یک صبح معمولی می تواند ارزشمند باشد. یک گفتگوی ساده، یک فنجان چای. قدم زدن در خیابان. خندیدن با یک دوست. یاد گرفتن چیزی تازه. دیدن رشد فرزند یا حتی یک لحظه آرام که هیچ اتفاق خاصی در آن نیفتاده است.
وقتی انسان با ناامیدی آشنا شده باشد ممکن است همین چیزهای ساده را جور دیگری ببیند، چون دیگر تصور نمی کند خوشبختی یعنی اینکه همه چیز را داشته باشد، می فهمد که داشتن همه چیز ممکن نیست و شاید بلوغ همین باشد، این که بتوانی همزمان دو حقیقت را تحمل کنی، این که زندگی می تواند سخت باشد و همچنان ارزش زندگی کردن داشته باشد، این که می توانی از چیزی عمیقا ناراحت باشی و هنوز دلیلی برای ادامه دادن پیدا کنی. این که می توانی از کسی ناامید شده باشی و هنوز به آدم های دیگر فرصت نزدیک شدن بدهی، این که می توانی شکست خورده باشی و باز هم خودت را تمام شده ندانی.
ناامیدی اگرچه دردناک است اما گاهی تصویرهای دروغینی را که از زندگی ساخته ایم از بین می بردو به ما نشان می دهد که هیچ چیز تضمین شده نیست، نه موفقیت، نه رابطه، نه جوانی، نه سلامت، نه پول، نه حتی فردا و شاید وقتی این را واقعا می فهمیم تازه قدر امروز را می فهمیم.
انسانی که هرگز امکان از دست دادن را جدی نگرفته ممکن است تصور کند همه چیز حق طبیعی اوست، اما کسی که چیزی را از دست داده می داند داشتن چقدر شکننده است. برای همین شاید عشق عمیق به زندگی نه از انکار ناامیدی بلکه از عبور کردن از آن شکل می گیرد، نه اینکه دیگر ناامید نشویم. بلکه این که ناامیدی آخرین حرف زندگی نباشد. ممکن است یک روز واقعا احساس کنیم دیگر چیزی برای دوست داشتن باقی نمانده، ممکن است آینده ای که برای خودمان ساخته بودیم فرو بریزد، اما زندگی همیشه فقط همان آینده ای نیست که ما تصور کرده بودیم، گاهی بعد از یک پایان چیزی شروع می شود که حتی توان تصورش را نداشتیم و گاهی هم هیچ شروع بزرگی اتفاق نمی افتد. فقط آرام آرام یاد می گیریم دوباره با همین زندگی کنار بیاییم، شاید زندگی کردن همین باشد، نه اینکه همیشه امیدوار باشیم، بلکه اینکه حتی وقتی امید کم شده باز هم امکان ادامه دادن را از خودمان نگیریم.
عشق به زندگی یعنی بتوانی از زندگی انتظارهای غیرممکن نداشته باشی و با این حال هنوز آن را رها نکنی، یعنی بدانی زندگی به تو بدهکار نیست، اما تو هم مجبور نیستی به خاطر سختی هایش از آن دست بکشی، شاید به همین دلیل است که بعضی آدمها بعد از عبور از سخت ترین دوره های زندگی عمیق تر زندگی می کنند، نه چون دیگر رنجی ندارند، بلکه چون فهمیده اند رنج بخش جدایی ناپذیر زندگی است. آن ها دیگر برای دوست داشتن زندگی منتظر کامل شدن آن نیستند، شاید عشق واقعی به زندگی همین باشد، این که بدانی زندگی می تواند ناامیدت کند، چیزهایی را از تو بگیرد و حتی تصویری را که از آینده داشتی فرو بریزد، اما با این حال هنوز بگویی :