آسمان بابل چون زخمی کهنه بر فراز جهان باز مانده بود؛ خونِ خورشیدِ افولکرده در لبهی ابرها میغلتید، و سایهها با سنگنبشتهها در هم میخزیدند.
چهار پیکر ــ پرومتئوس، پاندورا، شیطان، و لیلیث ــ با گامهایی آرام و سنگین از میان شنهای درخشان میگذشتند، و شَمَش، با ردایی از غبار طلا، پیشاپیششان میرفت.
بادی از سمت ویرانههای زاگرُس میوزید؛ بوی مس و خاک و سوختگی داشت، بوی تاریخ.
پرومتئوس ــ تیتانِ آتش ــ با قامتی چون درختی سوخته، اما هنوز ایستاده، راه میرفت. شعلهای خاموش در عمق چشمانش میدرخشید؛ از آن جنس نوری که نه از خورشید، بلکه از درد میآید.
پاندورا، جعبهاش را در بغل گرفته بود، جعبهای که دیگر وزن نداشت، چنان سبک که گویی درونش خلأ نفس میکشید.
شیطان عصایش را بر شن میکشید و ردّی نقرهای بر جا میگذاشت، همانند امضای مرگی باشکوه.
و لیلیث، با سیبی در دست، میان هر قدم گاز میزد، بیآنکه نگاه کند، گویی از طعم گناه تغذیه میکرد.
در دوردست، صدای ناقوسی شکستخورده از میان ویرانهها برخاست، و شَمَش گفت:
«بابل هنوز نفس میکشد. هر سنگ، هر دیوار، هر سایه، هنوز خود را خدا میپندارد. اینجا، انسان برای نخستین بار آتش را گم کرد، نه از نادانی، بلکه از غرور.»
پرومتئوس مکث کرد. خاک را میان انگشتانش گرفت. ذرات آن همچون خاکستر در باد پخش شد.
«غرور...» زیر لب گفت، و صدایش چون آوای آهنی بود که بر قلب زمان فرود آید.
«من آتش را دادم تا انسان از تاریکی برخیزد. اما او، به جای آنکه از نور بیاموزد، در پرتو خودش کور شد. حالا، شعله در درونش خاموش است، و شرم ندارد که سرد باشد.»
شیطان خندید، خندهای که طعم دود داشت.
«تو فراموش کردی، پرومتئوس، که آتش همان قدرت است. و قدرت همیشه به غرور میانجامد. انسان آتش تو را نگه داشت، اما نه برای گرما، بلکه برای سلطه.
تو پدر آتش بودی، اما او، پدرِ سایه شد.»
لیلیث میان حرف پرید، صدایش نرم اما خطرناک بود.
«و با این حال، بیغرور، انسان هرگز نمیخواست خدا شود. غرور، همان زهریست که طعم جاودانگی دارد. اگر او مغرور نمیشد، هنوز در زانوهای زمین میخزید.»
پرومتئوس به آرامی برگشت و به او نگریست. شعلهای از تأمل در نگاهش درخشید.
«و تو، لیلیث... هنوز در میان آن تضاد میرقصی. میدانی که غرور، همان سکهایست که یک رویش بیداریست و روی دیگرش سقوط.
من از سقوط انسان نمیهراسم، اما از فراموشی او میترسم. از روزی که دیگر نخواهد برخیزد.»
پاندورا در سکوت، جعبه را گشود. صدای قفل، چون نالهای از اعماق قرنها پیچید.
درون آن چیزی نبود. نه نور، نه تاریکی. فقط تهی.
چشمانش از حیرت و اندوه میدرخشید.
«او رفته است...» زمزمه کرد. «امید... دیگر اینجا نیست.»
سکوتی مرگبار میان جمع نشست. باد، خاک را بر صورتشان پاشید، و در آن لحظه، حتی آسمان هم خسته به نظر میرسید.
شیطان سیگار تازهای روشن کرد، شعلهاش در تاریکی لرزید.
«امید فرار نکرد، تبعید شد. روزی که انسان گفت: من خود میدانم چه نیک است و چه بد.
از همان لحظه، امید درون او مرد. چون دیگر نیازی به خدایان نداشت... و نه حتی به خودش.»
شَمَش با چشمانی چون کهربا گفت:
«امید در جایی پنهان شده است که نور به آن نمیرسد و تاریکی از آن میترسد. جایی در مرز میان بودن و نبودن.
اگر میخواهید او را بیابید، باید از خودتان بگذرید. زیرا امید، نه در آسمان است و نه در خاک... در انسانِ گمشده است.»
پرومتئوس آرام گفت:
«پس ما نه به جستجوی امید، بلکه به جستجوی انسان میرویم.»
پاندورا سرش را به نشانه تأیید تکان داد، اشک بر گونههای جوان و جاودانهاش لغزید.
لیلیث سیبش را تا آخر خورد و هستهاش را در شن فرو کرد.
شیطان عصایش را بر زمین کوبید و لبخند زد.
و پرومتئوس، در میان باد و خاک و فروغ سرد ستارگان، زیر لب گفت:
«اگر امید از میان رفته، من او را از آتش خود بازمیآفرینم.»
شَمَش دستش را بالا گرفت. از پشت خرابهها نوری زرد و محو برخاست، همچون سپیدهای که از دل شب زاده شود.
«پس بیایید، فرزندان تبعید. راه دراز است و زمین هنوز خاطرهی سقوطش را فراموش نکرده.»
و آنان، در سکوتی مقدس، از دل ویرانهها گذشتند.
باد بر جامههایشان میوزید، و صدای گامهایشان چون تپش قلبی فراموششده در شن طنین میانداخت.
در دوردست، جایی که افق به لرزش افتاده بود، نوری میتپید ــ شاید آغاز امید، شاید پایان همهچیز.