
درخت نخل، و میوۀ آن، از گذشتههای بسیار دور تأثیری جدی و عمیق بر زندگی مردمان ایران داشته است. این تأثیر چنان چشمگیر است که در مناطق جنوبی ایران سبک زندگی مبتنی بر نخل با پیشینهای هزاران ساله در جریان است. پس اگر مایل هستید پاسخ این سوال را بدانید که چرا خرما، در ادامه همراه پُرفیرو باشید.
چنین آمده است که پس از هبوط آدم و به درخواست او جبرئیل دو برگ از درخت خرما از بهشت برای او آورد تا از خنکای آنها بهرهمند شود. این دو برگ روییدند و آدم از میوه و سایهشان استفاده کرد. در ایران و بر پایۀ مستندات باستانشناختی، از بیش از ششهزار سال پیش کشت نخل وجود داشته است. در میان یافتههای باستان شناسان در شهر سوخته، سفالینهای وجود دارد که در آن بزی در پنج حرکت به سمت درختی میجهد و برگهای آن را میخورد. گفته میشود این سفالینه که هماکنون بهعنوان نخستین پویانمایی تاریخ مطرح شده، داستان کهن درخت آسوریک (نخل) و بز است.
میوۀ خرما نیز از دیرباز جایگاه ویژهای در سبد غذایی مردمان مشرق زمین داشته و بهدلیل ارزش بالای غذایی در برخی مناطق قوت غالب بوده است. ویل دورانت (William James Durant) در کتاب تاریخ تمدن (The Story of Civilization) اشاره میکند که گاه یک عرب بدوی روزهای پیدرپی را با چند دانه از این میوه و اندکی شیر به سر میبرد. در سنت آشپزی کهن و معاصر عرب و تمدنهای ایرانی و هندی از میوههای این درخت در تهیۀ انواع غذاها و شیرینیها بهره گرفته شده است. اکنون نیز و با گذشت زمان و شناسایی ارزشهای غذایی گوناگون و فراوان خرما، این محصول در رژیم غذایی مردم سراسر جهان مورد توجه و مصرف است.

بر پایۀ گزارشها و مستندات از «سازمان غذا و داروی ایالات متحده» (FDA) خرما سرشار از ریزمغذیها و مواد غذایی ضروری برای رژیم غذایی سالم است. از مهمترین ویژگیهای تغذیهای آن میتوان به این موارد اشاره کرد: کمک به تقویت سیستم ایمنی بدن. در سالهای اخیر که ضعف سیستم ایمنی بدن موجب بروز یا تشدید پیامدهای بیماریهایی جدی و مرگباری همچون کرونا شده است، اهمیت حیاتی سیستم ایمنی برای گروههای گوناگون جامعه، از جمله کودکان، بانوان باردار، سالمندان و... مورد توجه جدی و تقویت فوری قرار گرفته است.
سبک زندگی نوین امروزی برای بسیاری از شهروندان بهگونهای است که برای بهبود سیستم ایمنی به سراغ مکملهای دارویی، مانند مکمل آهن و روی، میروند؛ این در حالی است که این میوه یکی از بهترین منابع غذایی طبیعی برای تقویت سیستم ایمنی است. افزون بر این، یکی از مواد غذایی کلیدی در تنشیم و بهبود سیستم ایمنی بدن ویتامین B6 است. این ویتامین که مسئول تولید گلبولهای سفید است و بنابراین نقشی بنیادین در سیستم ایمنی انسان دارد، بهوفور در خرما یافت شده و مصرف منظم آنها موجب تأمین این ویتامین در بدن میشود.
دریافت فیبر کافی یکی از ضرورتهای سلامت بدن است و بهدلیل تنظیم و کمک به حرکات منظم روده سلامت دستگاه گوارش را تضمین کرده و بهبود میبخشد. اکنون و در پرشکی نوین به مادران باردار به دلایل مختلف توصیه به خوردن آن میشود که بهدلیل سرشاری خرما از فیبر (فیبرها و خواص سلامتیبخش آنها در رژیم غذایی) و پتاسیم است که هر دو برای یک بارداری سالم ضروری هستند. هر یکصد گرم خرما دارای ۷ گرم فیبر است.
میوۀ این نوع از درختان نخل یکی از بهترین محصولات غذایی طبیعی برای تنظیم و کاهش وزن است. پژوهشگران دریافتهاند که خرما با تنظیم آنزیم لیپاز لوزالمعده (که نقشی کلیدی در جلوگیری از چاقی دارد) موجب تنظیم وزن و حتی کاهش وزن افرادی میشود که از اضافهوزن رنج میبرند. در منابع علمی تأکید شده است که مصرف متعادل روزانۀ خرما موجب افزایش «شاخص تودۀ بدنی» (BMI) نمیشود. بر همین اساس، توصیههای رژیمهای غذایی سالم کنونی بر این است که افراد میتوانند روزانه 2-1 خرما را بدون نگرانی از افزایش وزن در رژیم غذایی سالم خود بگنجانند.

خرما سرشار از آنتیاکسیدانها است (نقش آنتیاکسیدانها در تغذیه) که اثرات مثبت بسیاری برای سلامت انسان دارند و مانع بروز انواع گوناگون بیماریها میشوند. سه آنتیاکسیدان مهم در خرما وجود دارد که عبارتاند از:
• فلاونوئیدها که به کاهش التهاب در بدن کمک کرده و خطر بیماری قند (دیابت)، آلزایمر و برخی سرطانها را کاهش میدهند.
• کاروتنوئیدها گروه دیگری از آنتیاکسیدانها هستند که بر سلامت قلب و بهبود کارکرد چشم کمک میکنند.
• اسیدهای فنولیک نیز کارکرد مشابهی داشته و به پیشگیری از خطر سرطان و بیماریهای قلبی کمک میکنند.
از آنجا که خرما سرشار از مواد معدنی گوناگون، مانند کلسیم، منیزیم و فسفر است، به سلامت استخوانها کمک میکند و تاثیری عالی بر جلوگیری از اختلالات اسکلتی، بهویژه پوکی استخوان دارند. مصرف روزانۀ این میوهها به بهبود سلامت استخوانها (پوکی و تراکم استخوان) کمک کند.
«چرا خرما؟»، وبلاگ پرفیرو، ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۲