کمتر از یک درصد از قرارداد و مستندات پروژه را شامل میشود و به خاطر تنوع عواملش حتی کمتر از این حجم برای آن راهنما، دستورالعمل و مطالعه موردی در دسترس است اما مدتی طولانی است که عملا کار و زیستنمان در این بند محصور است.
انگار زندگی، همه بندهای اصلی قراردادش را کنار گذاشته و فقط همین چند خط را اجرا میکند؛ همان بخشی که قرار بود هیچوقت به آن مراجعه نکنیم.
در این فکرم که این حضور اجباری چه تفاوتی با قبل داره و چطور میشه دوام آورد!؟
به نظرم اولین تفاوت این است که این وضعیت، ما را بیرحمانه به سمت ترجیحات ذاتیمان هل میدهد. آدمها در بحران، کمتر نقش بازی میکنند. بیشتر شبیه خود واقعیشان میشوند؛ با تمام ترسها، زخمها، تجربههای تلخ و ترکهایی که شاید سالها تلاش کرده بودند پنهانشان کنند.
به همین دلیل، اولین میدان نبرد بیرون از ما نیست؛ درون ماست. پیش از آنکه با بحرانهای پیرامون بجنگیم، باید مراقب باشیم در این جنگ درونی شکست نخوریم. شاید مهمترین کار، مدارا کردن با خودمان باشد؛ پذیرفتن اینکه قرار نیست همیشه قوی باشیم و ساختن فضایی هرچند کوچک برای ادامه دادن.
قاعده دوم، بازتعریف رابطه با دیگران است.
در روزهای عادی، آدمها را با نقشهایشان میشناسیم؛ همکار، مشتری، کارفرما، رقیب یا حتی مخالف. اما در بند فورس ماژور، این مرزبندیها کمرنگتر میشوند. همه، به شکلی، همبند یک وضعیت مشترک هستیم.
شاید بیش از هر زمان دیگری لازم باشد شرایطمان را برای یکدیگر توضیح دهیم، بیشتر گوش کنیم و کمتر قضاوت کنیم. در این روزها، فهمیده شدن و فهمیدن، از بسیاری از مهارتهای مدیریتی ارزشمندتر است.

قاعده سوم، تغییر نگاه به پول است.
در چنین شرایطی، موفقیت الزاماً به معنای سود بیشتر نیست. گاهی بزرگترین موفقیت، حفظ جریان نقدینگی، نگه داشتن تیم، عمل به تعهدات ضروری و خریدن زمان است. در روزهای عادی، پول ابزاری برای رشد است؛ اما در فورس ماژور، پول قبل از هر چیز، ابزاری برای بقاست.
شاید باید مدتی سود را نه با اعداد صورتهای مالی، بلکه با میزان ریسکی که کاهش دادهایم، فرصتهایی که برای ادامه پیدا کردهایم و سازمانی که هنوز سرپا مانده است، تعریف کنیم.
و شاید آخرین قاعده، روایت کردن باشد.
باید بنویسیم. باید حرف بزنیم. باید تجربهها، خطاها و راهحلهایی را که پیدا میکنیم با دیگران به اشتراک بگذاریم.
در شرایطی که تقریباً هیچ دستورالعمل آمادهای برای زیستن در این بند وجود ندارد، تجربههای ما میتواند همان چیزی باشد که راه را برای نفر بعدی کمی روشنتر میکند.
شاید خروج از فورس ماژور در اختیار ما نباشد؛ اما اینکه چگونه در آن زندگی کنیم رو میتوانیم با کمک یکدیگر یاد بگیریم.