من همیشه ورزش را دوست داشتم، به‌ویژه ورزش‌های گروهی. گمان می‌کنم همۀ انسان‌ها ورزش را دوست دارند. اگر رقابت‌جو بار نیامده باشند، باختن برای‌شان سخت معنا نشده باشد، از حیث جسمی تحقیر یا مسخره نشده باشند، حتماً از ورزش خوش‌شان می‌آید. بدن آدمی طی فرگشت چنان تکامل یافته است که جنبه‌های بیوشیمی و بیوفیزیکی آن، تماماً، با فعالیت جسمانی پیوند خورده‌اند. بی‌نهایت جایزۀ زیستی برای حرکت‌کردن وجود دارد که آدمی را به آن تشویق می‌کند. هورمون‌هایی چون اندورفین و دوپامین، چنان تجربه‌ای برای مغز رقم می‌زنند که گذشتن از آن ساده نیست. تقویت جسم و ذهن برای زیستی غنی و شایستۀ کمال آدمی، ورزش را برای انسان امروز بایسته می‌کند؛ به‌مثابۀ مسواک‌زدن، غذاخوردن و سایر فعالیت‌های اینچنینی. اگر زمان‌هایی از فعالیت بدنی دور بوده‌ام دلیلش جفایی بوده که از سر ولنگاری، کوتاه‌فکری یا خشم به خودم روا داشته‌ام. باری ورزش‌نکردن مدیریت احساسات را سخت‌تر می‌کند و مغز را اسیر دست افکار کنترل‌نشده می‌کند تا درنهایت با خشم بیشتر، اندوه بیشتر، اضطراب بیشتر و افسردگی به چرخه‌ای از سرخوردگی بی‌افتد. اگر نمی‌توانیم از نشخوار فکری دست برداریم و اسیر شکجه‌گاه ذهن شده‌ایم، ورزش فرصتی برای‌مان فراهم می‌آورد تا افکار را مدیریت کنیم. زمانی که داشتم از دوست‌دخترم جدا می‌شدم، مهربانانه، یک نکته بهم گفت. خوب یادم می‌آید که بغلم کرد و همان‌طور که اشک می‌ریخت گفت: "قول بده که ورزش کنی. زمان‌هایی که ورزش می‌کنی خیلی حالت بهتره." من بیشتر زمان رابطه‌ام را افسرده بودم. آن زمان کشمکشی با خانواده و درون خودم داشتم که مجال سرخوشی را ازم گرفته بود. شنیدن آن جمله از کسی که دو سال از نزدیک بی‌پرده تو را تماشا کرده است، ازخاطرنرفتنی است.
از خودم و ورزش می‌گفتم. بسکتبال، والیبال و فوتبال را همیشه با علاقه بازی می‌کردم. بازیکن توانمندی نبودم؛ اما اگر بقیه متوسط بودند، آن موقع کلیدی محسوب می‌شدم. تخصصی‌تر بسکتبال را دنبال می‌کردم؛ اما بنا به جثۀ بزرگم خیلی اوقات برای تیم فوتبال کلاس‌مان انتخاب می‌شدم. بچه‌ها دوست داشتند که دلشان به یک بابای هیکل گنده توی دفاع گرم باشد. مسابقۀ‌مان بدک نبود. خاطرم هست چند باری سوم شدیم. کم‌کم متوجه شدم که فیزیک لازم را برای بسکتبال ندارم. به همین دلیل جذب جودو و کُشتی شدم. چندین مقام استانی آوردم. چیزی که مرا جلو می‌انداخت بدن توانمند نبود، بلکه خلاقیتی بود که در مسابقات به کار می‌بستم. توی ورزش بااستعداد بودم. ادامه‌ندادنم هم با مشورت خانواده و انتخاب خودم بود. چه می‌شود کرد؟ مثل بسیاری دیگر از دوستانم که درسشان را می‌خوانند و کنارش فلان‌شان را هم ادامه می‌دهند، کارهایی چون هنر، ورزش، رفیق‌بازی، تفریح و هر فعالیت دیگری را که بر معادلات دیفرانسیل یا شناخت دستگاه گوارش ملخ ترجیح می‌دهند، من هم بنا شد تا ورزش را در کنار درسم ادامه دهم. واقعیت این بود که بعد از دوم دبیرستان که به آن رقیب کرمانی‌ام برای بار دوم باختم، دیگر ورزش حرفه‌ای یا حتی مبتدی را برای بیش از یک فصل دنبال نکردم.
داستان رقیب کرمانی‌ام هم جالب است. از خاطرم پاک نمی‌شود. من از اول دبیرستان کشتی را شروع کردم. دو سالی کشتی گرفتم و طی آن سه مسابقه استانی دادم. اولی‌اش را در فینال روی تشک نرفتم. مسابقات نوجوانان بود و چون شهر ما میزبان بود، دو نفر شرکت‌کننده داشتیم. یکی من و دیگری فردی از جوانان که با تقلّب و پارتی‌بازی وارد مسابقات شده بود. برای اینکه آسیب نبینم، به پیشنهاد مربی از مسابقه‌دادن خودداری کردم. امروز که به آن فکر می‌کنم، نمی‌فهمم چه جذابیتی دارد در یک رده پایین‌تر از سن خودت برنده شوی. بگذریم.
نُه‌ماهی تمرین کرده بودم که رفتیم کرمان برای انتخابی مسابقات کشوری. فردی که می‌خواهم ازش حرف بزنم کابوس ایام کشتی‌ام بود. یک بابای کرمانی که قدش ده سانت از من کوتاه‌تر بود. پوستی تیره و بدنی تقریباً پیچیده داشت. اولین دفعه که دیدمش فکر کردم در وزن بالاتر کشتی می‌گیرد. استخوان‌ها و مفاصلش خیلی کلفت بودند. به قول جنوبی‌ها، گُک بود. چهرۀ خشک و بدترکیبی هم داشت. اصلاً نمی‌خندید. حتی کنار هم‌تیمی‌هایش لبخندی نمی‌زند. الان می‌گویم زیادی جدی گرفته بود؛ اما آن لحظه دست و پایم را گم کرده بودم. تحقیق کردم. متوجه شدم طرف دو سال به مسابقات کشوری اعزام شده است. اساساً به‌جز زیرگیری ناقص که همۀ کشتی‌گیرها آن را بلدند، فقط فن بَرات را اجرا می‌کند. شگردش بود. اگر طی داستان متوجه آن نشدید، می‌توانید توی اینترنت جست‌وجویش کنید و فیلم اجرایش را ببینید. خلاصه، مسابقات شروع شدند. مسابقات حذفی بودند. نفر اول را با چهار امتیاز اختلاف بُردم. مسابقۀ بعدی با این بابا رفتیم روی تشک. با مچ‌هایش وَر می‌رفتم و پیشانی‌ام را در پیشانی‌اش گذشته بودم. قصدم زیر کتف زدن و لنگ بود. ناگهان یک زیرگیری ناقص کرد. خیمه زدم. به‌اشتباه، دو دستم را دور کمرش بردم. دست‌هایم را قفل کرد و تا به خودم آمدم چرخیده بودیم و پشتم روی تشک بود. فکر کنم به 60 ثانیه نرسید. ضربه شدم.
سرخورده برگشتم و تمریناتم جدی‌تر و جدی‌تر می‌شدند. بعد از حدود یک‌سال، مسابقات در شهر ما برگزار می‌شدند. این یعنی حمایت سالن و تماشاچی را داشتم. این‌بار چهار نفر دیگر توی وزن من بودند. مسابقات دوره‌ای برگزار می‌شدند؛ یعنی هر کس چهار مسابقه می‌داد. طی این یک سال، تمرینات هوازی، قدرتی و تکنیکی‌ام را مرتب پیگیر بودم و زیر نظر مربی بسیار چِغِر شده بودم. با جوانان هم تمرین می‌کردم. فن و بدلی نبود که بلد نباشم. نفسم هم چاقِ چاق بود. سه کشتی اول را، همگی، با 10 اختلاف پیروز شدم. به نسبت سطح مسابقات، غوغایی به‌پا کرده بودم. همۀ داورها، متصدی‌های مسابقه و شرکت‌کننده‌ها مسابقه‌های من را نگاه می‌کردند. بعد از ظهر، با مربی گرم می‌کردم و حرف‌هایش را می‌شنیدم. خیلی استرس داشتم. بدنم می‌لرزید. تمام حرف مربی بهم این بود که آرام باش و مچ‌هایش را کنترل کن. خیمه هم می‌زنی فقط یک دست را دور کمر بنداز. با دیگری مچ پایش را بگیر یا دستت را جلوی زانویش بگذار. گفتم چشم عمو.
با یک غَلت و پرش، رفتم روی تشک. ده ثانیه‌ای با مچ‌ها بازی کردم. نشست برای زیرگیری؛ همان زیرگیری ناقصش. خیمه زدم با یک دست دور کمر تا نچرخد. ثانیۀ 15 بود. توی یک چرخش از حواس‌پرتی دستم را دور کمرش انداختم. قفلش کرد. یکی‌دو بار تلاش کردم تا همان‌طور بلندش کنم و بی‌اندازمش بیرون. خیلی بَدبدن بود. چرخید و من رفتم زیرش. پُل زدم. گشتم. زور تمام می‌زدم که آنجا تمام نشود. ثانیۀ 25 ضربه شدم. بعد از آن دیگر رغبتم به کشتی کمتر شد. انگاری آنطور که باید باختن را یاد نگرفته بودم. البته جدی‌شدن درس و کنکور و این حرف‌ها هم بی‌تأثیر نبود. خلاصه که بعد از آن باخت، دیگر ورزش حرفه‌ای یا حتی مبتدی را برای بیش از یک فصل دنبال نکردم.
هروقت حسابی چاق می‌شدم و از ریختم بیزار، ورزش را شروع می‌کردم. مدتی دور چمن دانشکدۀ تربیت بدنی می‌دویدم. مدتی به باشگاه‌های نزدیک خانه‌ام سری می‌زدم. حتی یکی‌دو ماه هم توی خانه، با وزن بدن، تمرین می‌کردم. هر بار به بهانه‌ای از ورزش دور شدم.
این نگاه که ورزش مانند مسواک‌زدن است را از برادرم ایلا آموخته‌ام. طرف در 40سالگی، هفته‌ای سه‌چهار بار باشگاه می‌رود و وزنه می‌زند. الان بیست سال است که دارد این کار را می‌کند. از بسیاری 30ساله‌ها جوان‌تر و قبراق‌تر به‌نظر می‌رسد. الحق که الگوی خوبی در این زمینه است. البته بعد از خواندن آن کتاب هاروکی موراکامی که در 56سالگی برای رقابت ماراتن نیویورک آماده می‌شود، الگویم تغییر کرده است. امروز که دارم این‌ها را می‌نویسم، حدود پنج ماه است که هفته‌ای حداقل دوبار ورزش کرده‌ام. حالم بسیار خوش است و احساس می‌کنم جایگاهش را بتوانم تثبیت کنم. احتمالاً اول صبح یا عصرها بعد از کار ورزشی به کوتاهی نیم‌ساعت انجام دهم.
1401/02/27
