جوان که بودم نوکری بهزادخان ملکپور را میکردم، مالک یک دونگ بنهآباد و صاحب 800 رأس دام. چندان ثروتمند نبودند؛ اما به شاه هم باج نمیدادند. یکبار یکی از دوستانشان بهشان گفت: "خان، تو که پول و خَدَم داری، چرا بچههات رو برای تحصیل نمیفرستی؟" پاسخ دادند: "همین کم مونده بچۀ من بره بشه نوکر بچۀ رضو مِهتر." منظورشان از "رضو مهتر" رضا شاه بود و بچۀ او که محمدرضا شاه میشد! خلاصه که اینطور شخصیتی داشتند.
یکبار هم با محمدحسنخان جَرشان شده بود و با برخوردشان سکۀ یک پولش کردند. من خودم آنجا بودم. من مرگ را میدیدم و ایشان تمام عظمت محمدحسنخان را به نگاهی ارزش نمیدادند. محمدحسنخان از دزدهای بزرگ منطقۀ ما بود. شقی بود و رذل. زن، کودک، ناموس و خلاصه هیچ چیزی را خط قرمز نمیدانست. خبرش پیچیده بود که سمت فارس با نوچههایش دزدی کرده بودند و قالیچهای را با نوزادی در وسطش جمع کرده بودند.
ماجرا این بود که اواخر زمستان، حسنِ نوکر (این دزدها همه همدیگر را حسن صدا میزدند.) از طرف محمدحسنخان آمد به پیش بهزادخان برای باج و خراج خواستن. بهزادخان هم با دهنکجی جوابش دادند: "من به دزد بیناموس قرمساق پولی نمیدم. به اون رئیس الدنگت بگو بره از ....مادرش بخوره و دست توی کیسۀ این و اون نکنه." همانجا متوجه شدم که کار به اینجا ختم نمیشود.
بعد از ظهری در خیمه نشسته بودیم و خان کمی از آتش وسط خیمه را برای خودشان جدا کردند و مشغول کشیدن تریاک بودند. ناگهان لولۀ تفنگ برنو را دیدم که در نیممتری سر خان قرار دارد. تفنگ محمدحسنخان بود که از گوشۀ خیمه سر خان را نشانه رفته بود. از لای چادر نگاه کردم متوجه صدای پای حسنها شدم. چنان گرم تماشای وافورکشیدن خان بودم که متوجه نشده بودم کُروری آدم دور و برمان میپلکند. رنگم پریده بود و زبانم قفل شده بود. هر آن ممکن بود سر من و خان با یک گلوله بِپُکَد.
محمدحسنخان از پشت چادر گفت: "مَردَک مگه منو نمیشناسی که با نوکرم ایطو صحبت میکنی. گندهتر از دهنت بهش گفتی. میخوای با یِ گلوله بزنم خونت بریزه وسط چادرت؟!" من مات بودم و نفسم سخت بیرون میآمد؛ اما خان همانطور که وافورشان را روی ذغال داغ میکردند گفتند: "تو از این گُهها نمیتونی بخوری." و مشغول شدند تا حَبۀ تریاکشان را بچسبانند. ادامه دادند: "از لحنت پیداس که گشنهای و خُمار. حالا این کارا چیه؟ بیا داخل یِ چایی بخور، یِ حَبی بکش و یِ نفسی بگیر." محمدحسنخان چادر را دور زد و آمد داخل. به دستور خان برایش زیرانداز و بالش آوردم. چایی برایش ریختم و با احترام تحویلش گرفتم. تا چاییاش را خورد خان دوسه حَبۀ دیگر تریاک کشیدند و تعارفش نکردند! خان میگفتند: "من اگه مالی داشته باشم برای شما گشنههاست. اودَم خمار بودم و نوکرتو به گند کشیدم. ایدَم که اومدی حالم خوشه و دستتون رو میگیرم." من حیرت کرده بودم؛ به محمدحسنخان میگفتند گرسنه! طرف سالی 50 تا قافله را تَلَکه میکرد. نفس چند منطقه را بریده بود. کسی جرئت نداشت جلویش پایش را دراز کند. خان راحت لَم داده بودند و حتی نگاهش نمیکردند که پر رو نشود. دستور دادندآ گوسفندی برایشان کشتم؛ پختم؛ حسنها هم به دندان کشیدند. زمان رفتن هم دو رأس دام و چند کیلو روغن و کلی کره همراهشان کردند.
آن لحظه ترسیده بودم اما شاید اگر بهزادخان چنان محمدحسنخان را خرد نمیکردند و در حد یک بچۀ یتیم فقیر باهاش صحبت نمیکردند، ارادهاش گرفته نمیشد. جفتمان را میکشت. بهزادخان جانمان را نجات دادند.
به قلم تکلو
بهمن 1400