
گفته بودم. عواطفم شدیدا رقیق شده است. انگار پوستی نازک روی قلبم کشیدهاند که با هر نسیمی از یاد وطن، زخمی میشود. هفته گذشته متوجه شدم ظاهرا ایرانیهای بسیاری خارج از وطن دچار همین حالاند؛ آنجا که پس از وبینار آمادگی برای شروع سال جدید، همگی ایرانیان خارجنشین بودیم. برای فرصت کوتاهی میکروفونهایمان را باز کردیم برای صحبت آزاد. همین که صحبت از وطن شد، به خودم آمدم و دیدم همه اعضا دارند گریه میکنند. بیصدا. بیادعا. فقط اشک بود و بغضی که سالهاست مهمانِ سینههامان است.
دیروز که دخترم را برده بودم دوری در شهر بزنیم و تزیینات کریسمس را ببینیم، خانمی از ظاهرم و صدایم که فارسی با دخترم حرف میزدم گفت: سلام هموطن. مثل همیشه یک لحظه جا خوردم، چون انتظار نداشتم کسی فارسی صحبت کند. بعد که به خودم آمدم، جواب سلامش را دادم و یکدیگر را در آغوش گرفتیم و بیحرفی اشک ریختیم. گفتم: ببخشید مادر، گریهام گرفت وقتی فارسی حرف زدید. او هم گریهکنان گفت: امان از غربت.
دخترهایم به خوبی فارسی صحبت میکنند، اما با آلمانی راحتتر هستند، ترجیح میدهند آلمانی صحبت کنند. اما اگر کسی را ببینند که فارسی صحبت میکند، برق خوشحالی در چشمهایشان دیده میشود؛ آخ مادر، غریبهای مادر. غریبهایی که زبان مادری برایشان مثل نوازش دستی آشناست بر موهای خیس.
گاهی چشمهایم را میبندم و فقط تصور میکنم یک بار دیگر خانه هستم. صدای سماور، عطر چای تازهدم، سر و صدای کوچه، و دستی که از پشت پنجره برایم تکان میدهد. دلم برای خودِ آن روزها تنگ شده، نه فقط برای خیابانهایش.
بعضی از عزیزان معتقدند غربت مفهومی ندارد! شاید از بیرون چنین به نظر برسد، اما غربت برای من نه در فاصلهی کیلومترهاست، نه در نقشهای که با انگشت دنبالش میکنم. غربت در لحظهای است که میخندی و کسی معنای خندهات را نمیفهمد، در لحظهای که دلت میخواهد از ته دل فریاد بزنی اما نمیدانی به چه زبانی. غربت یعنی دلتنگیای که مترجم ندارد. و من هنوز، بعد از سال ها، گاهی وسط خیابان میایستم، چشمهایم را میبندم و به خودم میگویم: خانه همین نزدیکی است، فقط کمی آنطرفتر از این اشکها.