
گوشیهای موبایل در سالهای اخیر از یک وسیله ساده برای تماس و ارسال پیام، به یکی از مهمترین ابزارهای دیجیتال زندگی روزمره تبدیل شدهاند. یکی از مهمترین فناوریهایی که این تحول را سرعت داده، هوش مصنوعی یا AI است.
امروزه هوش مصنوعی در بسیاری از گوشیهای هوشمند جدید حضور دارد و میتواند در زمینههایی مانند عکاسی، ویرایش تصویر، ترجمه، جستوجو، تشخیص صدا، مدیریت باتری، امنیت، دستیارهای هوشمند و حتی تولید متن و تصویر به کار گرفته شود.
در واقع، گوشی هوشمند جدید فقط اطلاعات را دریافت و پردازش نمیکند؛ بلکه در بسیاری از موقعیتها میتواند الگوی استفاده کاربر را تشخیص دهد، اطلاعات را تحلیل کند و برای انجام بعضی کارها پیشنهادهای هوشمندانه ارائه دهد.
هوش مصنوعی در گوشی موبایل مجموعهای از فناوریها و الگوریتمهایی است که به دستگاه اجازه میدهد دادههایی مانند تصویر، صدا، متن و رفتار کاربر را تحلیل کند و بر اساس آن عملیات مشخصی انجام دهد.
برای مثال، وقتی دوربین گوشی چهره انسان را تشخیص میدهد، نور و رنگ تصویر را به شکل خودکار تنظیم میکند یا هنگام عکاسی شبانه چند تصویر را با یکدیگر ترکیب میکند، بخشی از این فرایند میتواند با کمک الگوریتمهای هوش مصنوعی انجام شود.
همچنین قابلیتهایی مانند حذف اشیا از عکس، خلاصهکردن متن، ترجمه همزمان، تبدیل صدا به متن و جستوجوی تصویری نیز از کاربردهای جدیدتر هوش مصنوعی در گوشیهای هوشمند هستند.
یکی از مهمترین قطعات سختافزاری در نسل جدید گوشیهای هوشمند، NPU یا واحد پردازش عصبی است.
NPU برای اجرای محاسبات مرتبط با هوش مصنوعی طراحی شده است و میتواند برخی وظایف AI را سریعتر و با مصرف انرژی کمتر نسبت به استفاده صرف از پردازنده مرکزی انجام دهد.
پردازنده مرکزی یا CPU برای اجرای طیف گستردهای از وظایف عمومی گوشی استفاده میشود و GPU نیز در پردازشهای گرافیکی و برخی محاسبات موازی نقش دارد. در مقابل، NPU برای انجام برخی عملیات مرتبط با یادگیری ماشین و هوش مصنوعی بهینه شده است.
ترکیب CPU، GPU و NPU باعث شده گوشیهای جدید بتوانند بخشی از قابلیتهای هوش مصنوعی را مستقیماً روی دستگاه اجرا کنند.
یکی از تغییرات مهم در گوشیهای جدید، افزایش قابلیت پردازش روی دستگاه یا On-device AI است.
در این روش، بخشی از اطلاعات بدون ارسال کامل به سرورهای اینترنتی روی خود گوشی پردازش میشود.
این فناوری چند مزیت مهم دارد. سرعت بیشتر، کاهش وابستگی به اینترنت و در بعضی کاربردها حفظ بهتر حریم خصوصی از جمله این مزایا هستند.
برای مثال، اگر یک قابلیت تشخیص صدا روی خود گوشی اجرا شود، ممکن است نیازی نباشد تمام اطلاعات صوتی برای پردازش به یک سرور خارجی ارسال شود.
البته همه مدلهای هوش مصنوعی و همه قابلیتها را نمیتوان به طور کامل روی گوشی اجرا کرد. مدلهای بسیار بزرگ و پردازشهای سنگین ممکن است همچنان به سرورهای ابری نیاز داشته باشند.
در کنار پردازش محلی، بسیاری از سرویسهای هوش مصنوعی از پردازش ابری استفاده میکنند.
در این روش، بخشی از اطلاعات از طریق اینترنت به سرورهای قدرتمند ارسال میشود، پردازش در سرور انجام میگیرد و نتیجه به گوشی بازگردانده میشود.
مزیت اصلی این روش، دسترسی به مدلهای هوش مصنوعی بسیار قدرتمندتر است؛ اما وابستگی به اینترنت، تأخیر احتمالی و مسائل مربوط به حریم خصوصی از مواردی هستند که باید در نظر گرفته شوند.
به همین دلیل، بسیاری از شرکتهای فناوری به سمت مدل ترکیبی حرکت کردهاند؛ یعنی برخی پردازشها روی گوشی و برخی پردازشهای سنگینتر روی سرور انجام میشوند.
دوربین یکی از واضحترین بخشهایی است که تأثیر هوش مصنوعی در آن دیده میشود.
گوشیهای جدید میتوانند با استفاده از الگوریتمهای پردازش تصویر، صحنههای مختلف را تشخیص دهند و تنظیمات دوربین را متناسب با شرایط تغییر دهند.
برخی از کاربردهای رایج عبارتاند از:
تشخیص چهره
تشخیص سوژه
تشخیص محیط و صحنه
بهبود عکسهای شب
کاهش نویز
افزایش جزئیات تصویر
تنظیم خودکار رنگ و نور
تشخیص آسمان و پسزمینه
بهبود پرتره
حذف برخی اشیای ناخواسته
ویرایش هوشمند تصاویر
در بعضی گوشیهای جدید، هوش مصنوعی حتی میتواند در تغییر ترکیب تصویر یا پیشنهاد اصلاح عکس نیز نقش داشته باشد.
ویرایش تصاویر با هوش مصنوعی یکی از بخشهایی است که در سالهای اخیر رشد زیادی داشته است.
کاربر میتواند در برخی گوشیها یک شیء را از تصویر حذف کند، بخشی از تصویر را جابهجا کند یا قسمتهایی از عکس را بازسازی کند.
برخی سیستمها حتی میتوانند فضای اطراف یک تصویر را بر اساس محتوای موجود بازسازی کنند.
البته نتیجه این قابلیتها همیشه کاملاً طبیعی نیست و کیفیت خروجی به مدل هوش مصنوعی، توان سختافزاری گوشی و نوع تصویر بستگی دارد.
دستیارهای صوتی نیز با پیشرفت هوش مصنوعی تغییر کردهاند.
نسل جدید دستیارهای هوشمند میتواند زبان طبیعی را بهتر درک کند و در بعضی موارد ارتباط محاورهایتری با کاربر داشته باشد.
کارهایی مانند تنظیم یادآور، جستوجوی اطلاعات، مدیریت برخی تنظیمات، پاسخ به پرسشها و تبدیل گفتار به متن از جمله کاربردهای این فناوری هستند.
در مدلهای جدیدتر، هدف فقط پاسخ دادن به یک فرمان کوتاه نیست؛ بلکه سیستم تلاش میکند مفهوم درخواست کاربر را بهتر درک کند.
یکی دیگر از کاربردهای مهم AI در گوشیهای موبایل، تشخیص گفتار است.
گوشی میتواند صدای کاربر را دریافت و آن را به متن تبدیل کند. این قابلیت برای نوشتن پیام، تهیه یادداشت، پیادهسازی گفتگو و جستوجوی صوتی کاربرد دارد.
ترجمه ماشینی نیز میتواند با کمک هوش مصنوعی انجام شود. بعضی گوشیها قادرند متن، صدا یا حتی بخشی از مکالمات را ترجمه کنند.
کیفیت ترجمه به زبان، مدل هوش مصنوعی و شرایط اتصال به اینترنت بستگی دارد.
یکی از مهمترین تحولات اخیر، ورود هوش مصنوعی مولد یا Generative AI به گوشیهای هوشمند است.
هوش مصنوعی مولد میتواند محتوای جدیدی مانند متن، تصویر، خلاصه، پاسخ متنی یا پیشنهادهای مختلف تولید کند.
در گوشیهای جدید ممکن است امکاناتی مانند موارد زیر وجود داشته باشد:
خلاصهکردن متن
بازنویسی نوشته
اصلاح نگارشی
تولید متن
پیشنهاد پاسخ برای پیامها
ویرایش هوشمند عکس
تولید یا تکمیل بخشهایی از تصویر
جستوجوی هوشمند
خلاصهسازی مکالمات
تبدیل صدا به متن
این قابلیتها باعث شده گوشی موبایل از یک ابزار مصرفکننده محتوا به وسیلهای برای تولید و پردازش محتوا نیز تبدیل شود.
سامسونگ در نسلهای جدید گوشیهای خود قابلیتهای متنوعی مبتنی بر هوش مصنوعی ارائه کرده است.
از جمله این قابلیتها میتوان به امکانات مرتبط با جستوجوی تصویری، ترجمه، ویرایش عکس، پردازش متن و برخی قابلیتهای هوشمند در رابط کاربری اشاره کرد.
البته امکانات دقیق AI به مدل گوشی، پردازنده، نسخه نرمافزار، منطقه عرضه و زمان انتشار قابلیت بستگی دارد.
بنابراین هنگام خرید یک گوشی، صرفاً وجود عبارت «AI» در مشخصات محصول کافی نیست و باید امکانات واقعی همان مدل بررسی شود.
اپل نیز در نسلهای جدید آیفون توجه بیشتری به قابلیتهای هوش مصنوعی نشان داده است.
بخشی از پردازشهای هوش مصنوعی میتواند روی دستگاه انجام شود و برای برخی وظایف پیچیدهتر نیز از پردازش ابری استفاده شود.
یکی از اهداف مهم این رویکرد، ترکیب قابلیتهای هوشمند با امنیت و حفظ حریم خصوصی است.
البته همه قابلیتهای هوش مصنوعی در تمام مدلهای آیفون یا همه مناطق جغرافیایی در دسترس نیستند و پشتیبانی آنها میتواند به سختافزار، نسخه سیستمعامل و زبان مورد استفاده بستگی داشته باشد.
تقریباً تمام گوشیهای هوشمند مدرن به نوعی از الگوریتمهای هوشمند استفاده میکنند؛ اما این موضوع به معنی برخورداری همه آنها از قابلیتهای پیشرفته هوش مصنوعی مولد نیست.
برای مثال، پردازش تصویر، تشخیص چهره و بهینهسازی باتری سالهاست در گوشیهای مختلف وجود دارد.
در مقابل، قابلیتهایی مانند تولید متن، خلاصهسازی، ویرایش مولد تصویر و اجرای مدلهای بزرگ زبانی، به سختافزار و نرمافزار پیشرفتهتری نیاز دارند.
بنابراین هنگام خرید باید مشخص شود که گوشی دقیقاً چه قابلیتهای هوش مصنوعی را ارائه میکند.
استفاده از هوش مصنوعی میتواند تجربه کار با گوشی را در بخشهای مختلف سادهتر کند.
برخی وظایف که قبلاً به چند مرحله نیاز داشتند، اکنون میتوانند با یک فرمان یا چند لمس انجام شوند.
پردازش هوشمند تصویر میتواند به بهبود نور، رنگ، جزئیات و کاهش نویز کمک کند.
تشخیص صدا، تبدیل گفتار به متن و دستیارهای هوشمند میتوانند استفاده از گوشی را آسانتر کنند.
سیستم میتواند بر اساس الگوی استفاده کاربر، برخی پیشنهادها و تنظیمات را شخصیسازی کند.
خلاصهسازی، ترجمه، نوشتن متن و مدیریت اطلاعات میتواند زمان انجام بعضی کارها را کاهش دهد.
هوش مصنوعی با وجود مزایای زیاد، محدودیتهایی نیز دارد.
اولین مسئله، مصرف انرژی است. پردازشهای سنگین AI میتوانند فشار بیشتری به باتری و سیستم پردازشی گوشی وارد کنند.
دومین مسئله، گرما است. اجرای طولانیمدت پردازشهای سنگین میتواند باعث افزایش دمای دستگاه شود.
موضوع دیگر، حریم خصوصی است. کاربر باید بداند اطلاعات او برای اجرای یک قابلیت روی گوشی پردازش میشود یا به سرورهای اینترنتی ارسال میشود.
همچنین هوش مصنوعی ممکن است اشتباه کند. پاسخهای تولیدشده توسط AI همیشه دقیق نیستند و در موضوعات مهم نباید بدون بررسی به آنها اعتماد کرد.
خیر.
قدرت NPU فقط یکی از عوامل مؤثر در تجربه هوش مصنوعی است.
کیفیت مدلهای نرمافزاری، سیستمعامل، بهینهسازی شرکت سازنده، مقدار رم، پردازنده، حافظه داخلی و حتی پشتیبانی نرمافزاری نیز اهمیت دارند.
ممکن است دو گوشی از نظر سختافزار پردازش AI به یکدیگر نزدیک باشند، اما به دلیل تفاوت در نرمافزار و امکانات، تجربه متفاوتی ارائه کنند.
اگر هوش مصنوعی برای شما یکی از معیارهای مهم خرید گوشی است، بهتر است موارد زیر را بررسی کنید:
۱. پردازنده:
نسل و معماری پردازنده تأثیر مستقیمی بر توان پردازشی گوشی دارد.
۲. NPU یا واحد پردازش عصبی:
در گوشیهایی که قابلیتهای AI پیشرفته دارند، وجود شتابدهنده اختصاصی هوش مصنوعی میتواند اهمیت داشته باشد.
۳. مقدار رم:
اجرای برخی مدلها و قابلیتهای هوش مصنوعی به حافظه بیشتری نیاز دارد.
۴. قابلیتهای واقعی AI:
فقط به تبلیغات اکتفا نکنید و مشخص کنید گوشی دقیقاً چه امکاناتی ارائه میدهد.
۵. پشتیبانی نرمافزاری:
قابلیتهای هوش مصنوعی ممکن است در طول زمان با بهروزرسانیهای نرمافزاری افزایش پیدا کنند.
۶. پردازش محلی یا ابری:
بررسی کنید قابلیت مورد نظر بدون اینترنت کار میکند یا به اتصال اینترنت نیاز دارد.
۷. حریم خصوصی:
شرایط استفاده از اطلاعات شخصی و نحوه پردازش دادهها را بررسی کنید.
به نظر میرسد در سالهای آینده هوش مصنوعی بیش از گذشته با سیستمعامل گوشی ترکیب شود.
گوشی میتواند از یک ابزار صرفاً دستوری به یک دستیار شخصی هوشمندتر تبدیل شود؛ سیستمی که بتواند اطلاعات مختلف را بهتر درک کند، ارتباط میان برنامهها را برقرار کند و انجام برخی وظایف را سادهتر کند.
پردازش روی دستگاه نیز احتمالاً اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. افزایش قدرت تراشههای موبایل، بهبود NPUها و کوچکتر شدن مدلهای هوش مصنوعی میتواند اجرای قابلیتهای پیشرفتهتر را بدون نیاز دائمی به سرورهای ابری امکانپذیر کند.
همچنین دوربینهای موبایل، جستوجو، ترجمه، تولید محتوا و مدیریت اطلاعات احتمالاً از مهمترین حوزههای توسعه AI در گوشیهای آینده خواهند بود.
احتمالاً هوش مصنوعی بیشتر از اینکه همه برنامهها را حذف کند، نحوه استفاده از آنها را تغییر خواهد داد.
برای مثال، به جای اینکه کاربر چند برنامه را جداگانه باز کند و اطلاعات را میان آنها منتقل کند، ممکن است بتواند درخواست خود را با زبان طبیعی بیان کند و سیستم مراحل مورد نیاز را هماهنگ کند.
در چنین شرایطی، رابط کاربری گوشی نیز میتواند از مدل فعلی برنامهمحور به سمت تجربهای مبتنی بر درخواست و هدف حرکت کند.
هوش مصنوعی یکی از مهمترین فناوریهایی است که مسیر توسعه گوشیهای هوشمند را تغییر داده است.
از دوربین و ویرایش عکس گرفته تا ترجمه، تشخیص صدا، تولید متن، جستوجوی هوشمند و دستیارهای دیجیتال، AI در بخشهای مختلف گوشی حضور پیدا کرده است.
NPU نیز به عنوان یکی از اجزای مهم سختافزاری، امکان اجرای سریعتر و کممصرفتر برخی محاسبات هوش مصنوعی را فراهم میکند.
با این حال، برای انتخاب یک گوشی مناسب نباید تنها به عبارت «هوش مصنوعی» یا «AI Phone» توجه کرد. مهم این است که مشخص شود دستگاه مورد نظر دقیقاً چه قابلیتهایی دارد، این قابلیتها چگونه اجرا میشوند و چه مدت توسط شرکت سازنده پشتیبانی خواهند شد.
در نهایت، آینده گوشیهای هوشمند احتمالاً بیش از گذشته با هوش مصنوعی گره خواهد خورد و گوشی موبایل به تدریج از یک ابزار ارتباطی ساده، به یک دستیار دیجیتال شخصی و هوشمندتر تبدیل خواهد شد.