
هوش مصنوعی فقط دنیای نرمافزار و چتباتها را تغییر نداده است؛ در پشت صحنه این فناوری، رقابت بزرگی برای تولید تراشههای پیشرفته شکل گرفته که میلیاردها دلار سرمایه را به سمت صنعت نیمهرساناها هدایت میکند. در مرکز این رقابت، نام شرکتی قرار دارد که شاید کاربران عادی کمتر از انویدیا و اپل درباره آن شنیده باشند، اما نقش بسیار مهمی در تولید تراشههای جهان دارد: TSMC.
شرکت تایوانی TSMC، بزرگترین تولیدکننده قراردادی تراشه در جهان، در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ به رکورد تازهای در درآمد رسید. درآمد این شرکت حدود ۱.۴۹ تریلیون دلار تایوان، معادل تقریبی ۴۶.۷۱ میلیارد دلار آمریکا، اعلام شد؛ رقمی که نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۵۰ درصد افزایش داشت.
اما داستان به همینجا ختم نمیشود. طبق برآورد تحلیلگران که رویترز در ۱۲ اکتبر منتشر کرد، سود خالص سهماهه سوم TSMC ممکن است به حدود ۷۴۶.۳ میلیارد دلار تایوان برسد؛ یعنی نزدیک به ۶۵ درصد رشد سالانه. این رقم هنوز پیشبینی تحلیلگران است و قرار است گزارش تفصیلی نتایج مالی شرکت در ۱۵ اکتبر منتشر شود. منبع: رویترز
این ارقام یک پرسش مهم را مطرح میکنند: چرا رشد هوش مصنوعی تا این اندازه به نفع یک تراشهساز تایوانی تمام شده است؟
شرکت: TSMC؛ بزرگترین تولیدکننده قراردادی تراشه در جهان
درآمد سهماهه سوم ۲۰۲۶: حدود ۴۶.۷۱ میلیارد دلار آمریکا
رشد درآمد سالانه: حدود ۵۰ درصد
سود خالص پیشبینیشده: حدود ۷۴۶.۳ میلیارد دلار تایوان
رشد احتمالی سود خالص: حدود ۶۵ درصد نسبت به سال گذشته
موتور اصلی رشد: تقاضا برای تراشههای هوش مصنوعی، پردازندههای پیشرفته و فناوری بستهبندی تراشه
وضعیت سود: برآورد تحلیلگران؛ گزارش تفصیلی مالی هنوز باید منتشر شود.
برای درک اهمیت این شرکت، باید تفاوت میان طراحی تراشه و تولید آن را بشناسیم.
شرکتهایی مانند انویدیا و بسیاری از طراحان پردازنده، معماری و مشخصات تراشههای خود را طراحی میکنند؛ اما ساخت تراشههای پیشرفته به کارخانهها، تجهیزات فوقدقیق و فرایندهای پیچیده تولید نیاز دارد.
TSMC در همین بخش فعالیت میکند. این شرکت طرح تراشه مشتریان را به محصول فیزیکی تبدیل میکند و در تولید بسیاری از پردازندههای پیشرفته مورد استفاده در دیتاسنترها، گوشیهای هوشمند و محصولات محاسباتی نقش دارد.
به همین دلیل، موفقیت شرکتهایی مانند انویدیا و اپل میتواند به افزایش تقاضا برای ظرفیت تولید TSMC منجر شود.
هرچه مدلهای هوش مصنوعی بزرگتر شوند و تعداد کاربران و کاربردهای آنها افزایش یابد، نیاز به قدرت پردازشی بیشتری نیز به وجود میآید. این تقاضا در نهایت به سفارش تراشه و ظرفیت تولید کارخانهها منتقل میشود.
هوش مصنوعی برای اجرا به زیرساخت سختافزاری قدرتمندی نیاز دارد. آموزش مدلهای بزرگ، اجرای دستیارهای هوشمند، پردازش ویدئو و فعالیت عاملهای هوش مصنوعی همگی به محاسبات گسترده وابستهاند.
این محاسبات با کمک شتابدهندههای هوش مصنوعی، پردازندههای قدرتمند و حافظههای پرسرعت انجام میشوند.
در چنین شرایطی، شرکتهای فناوری برای ساخت نسل جدید محصولات خود به تراشههای پیشرفتهتری نیاز دارند. TSMC یکی از مهمترین تأمینکنندگان ظرفیت تولید این تراشههاست.
سه عامل در این رشد اهمیت ویژهای دارند:
تراشههای مورد استفاده در شتابدهندههای هوش مصنوعی باید محاسبات سنگین را با سرعت و بهرهوری بالا انجام دهند. تولید چنین تراشههایی به فناوریهای پیشرفته ساخت نیاز دارد.
TSMC با ارائه فرایندهای تولید پیشرفته، از این روند سود میبرد. گزارشهای اخیر نیز تقاضای بالا برای فناوریهای پیشرفته، بهویژه تراشههای سهنانومتری، را یکی از عوامل مهم رشد این شرکت میدانند.
شرکتهای بزرگ فناوری در حال سرمایهگذاری برای توسعه دیتاسنترهایی هستند که مدلهای هوش مصنوعی را آموزش میدهند و اجرا میکنند.
این مراکز به هزاران پردازنده، شبکههای پرسرعت، حافظه و تجهیزات خنککننده نیاز دارند.
هرچه ظرفیت دیتاسنترها افزایش یابد، نیاز به تراشههای تخصصی نیز بیشتر میشود. البته میزان سفارشها به برنامه سرمایهگذاری شرکتها، وضعیت اقتصادی و بازده تجاری خدمات هوش مصنوعی وابسته است.
تولید تراشه تنها به ساخت مدارهای الکترونیکی روی ویفر محدود نیست. در پردازندههای پیشرفته، نحوه اتصال تراشهها و حافظهها نیز اهمیت زیادی دارد.
فناوریهایی مانند CoWoS به ترکیب و اتصال اجزای مختلف در بستههای پیشرفته کمک میکنند و برای بسیاری از شتابدهندههای هوش مصنوعی اهمیت دارند.
با افزایش تقاضا برای این محصولات، ظرفیت بستهبندی پیشرفته نیز به یکی از بخشهای مهم زنجیره تأمین تبدیل شده است.
در اینجا باید بین درآمد ثبتشده و سود پیشبینیشده تفاوت قائل شویم.
TSMC درآمد سهماهه سوم خود را حدود ۱.۴۹ تریلیون دلار تایوان اعلام کرده است؛ بنابراین رکورد درآمدی این دوره بر اساس گزارش منتشرشده مشخص است.
اما عدد رشد ۶۵ درصدی سود خالص، در گزارش رویترز بهعنوان برآورد تحلیلگران مطرح شده است. طبق این برآورد، سود خالص میتواند به حدود ۷۴۶.۳ میلیارد دلار تایوان برسد.
چرا این تفاوت اهمیت دارد؟
زیرا افزایش درآمد الزاماً به همان میزان سود را افزایش نمیدهد. هزینه مواد اولیه، استهلاک کارخانهها، تحقیق و توسعه، انرژی، دستمزدها و سرمایهگذاریهای جدید نیز بر سود نهایی اثر میگذارند.
گزارش مالی کامل مشخص میکند که TSMC چه میزان از رشد درآمد را به سود تبدیل کرده و حاشیه سود شرکت چه تغییری داشته است.
بنابراین، تا زمان انتشار نتایج تفصیلی، بهتر است عدد ۶۵ درصد را یک پیشبینی قوی بدانیم، نه نتیجه قطعی.
ساخت تراشههای پیشرفته به تجهیزات گرانقیمت، دانش فنی تخصصی و کنترل بسیار دقیق فرایند تولید نیاز دارد.
شرکتهای فعال در این صنعت باید بهطور مستمر روی تحقیق و توسعه سرمایهگذاری کنند و کارخانههای خود را برای فناوریهای جدید آماده نگه دارند.
به همین دلیل، افزایش ناگهانی تقاضا همیشه به معنای امکان افزایش فوری تولید نیست. ساخت کارخانه جدید و آمادهسازی خطوط تولید زمانبر است.
این محدودیت میتواند باعث شود ظرفیت تولید فناوریهای پیشرفته در دورههایی با تقاضای بالا تحت فشار قرار بگیرد.
TSMC نیز برای پاسخگویی به تقاضای بلندمدت، سرمایهگذاریهای بزرگی انجام داده است؛ از جمله توسعه ظرفیت تولید در آمریکا. بااینحال، توسعه ظرفیت باید با تقاضای واقعی و شرایط اقتصادی هماهنگ باشد.
پاسخ کوتاه این است که تأثیر این روند میتواند غیرمستقیم باشد.
TSMC در تولید تراشههای مورد استفاده در محصولات متنوعی نقش دارد؛ از پردازندههای گوشیهای هوشمند گرفته تا قطعات مورد نیاز دیتاسنترها و کامپیوترهای قدرتمند.
اگر تقاضای هوش مصنوعی ظرفیت تولید تراشههای پیشرفته را تحت فشار قرار دهد، ممکن است رقابت برای تخصیص ظرفیت تولید افزایش پیدا کند.
بااینحال، نباید نتیجه گرفت که رشد درآمد TSMC مستقیماً باعث گران شدن همه گوشیها یا لپتاپها میشود.
قیمت محصول نهایی به عوامل مختلفی وابسته است؛ از جمله هزینه سایر قطعات، میزان رقابت، موجودی بازار، سیاست قیمتگذاری تولیدکننده و هزینه واردات.
برای خریداران ایرانی، نرخ ارز و شرایط واردات نیز نقش مهمی دارند. به همین دلیل، برای پیشبینی قیمت گوشی یا لپتاپ باید مجموعه این عوامل را بررسی کرد، نه فقط عملکرد یک تراشهساز.
در اوپاکالا نیز بررسی مشخصات فنی، مقایسه محصولات و توجه به نیاز واقعی خریدار اهمیت دارد؛ بهخصوص زمانی که تغییرات بازار جهانی قطعات میتواند بر قیمت و تنوع محصولات دیجیتال اثر بگذارد.
با وجود تقاضای قدرتمند، صنعت تراشه بدون ریسک نیست.
نخست، هزینه سرمایهگذاری بسیار بالاست. ساخت کارخانههای پیشرفته به سرمایهگذاری سنگین نیاز دارد و اگر تقاضا در آینده کاهش پیدا کند، بازگشت این سرمایه ممکن است دشوارتر شود.
دوم، مشتریان بزرگ میتوانند برنامههای خود را تغییر دهند. اگر شرکتهای فناوری سرعت توسعه دیتاسنترها را کاهش دهند یا در طراحی تراشههای خود تغییر ایجاد کنند، سفارشها نیز ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرند.
سوم، رقابت فناوری ادامه دارد. شرکتهای مختلف برای توسعه فرایندهای ساخت، بستهبندی و معماریهای جدید سرمایهگذاری میکنند. حفظ جایگاه پیشرو به نوآوری مستمر نیاز دارد.
چهارم، ریسکهای ژئوپلیتیکی و زنجیره تأمین مهم هستند. تمرکز بخش بزرگی از تولید پیشرفته در تایوان باعث شده امنیت زنجیره تأمین تراشهها برای دولتها و شرکتهای فناوری اهمیت زیادی داشته باشد.
بنابراین، رکوردهای مالی امروز به معنای تضمین رشد همیشگی نیستند.
اگر تقاضا برای هوش مصنوعی همچنان افزایش یابد، نیاز به تراشههای پیشرفته و فناوریهای بستهبندی نیز احتمالاً در کانون توجه صنعت باقی خواهد ماند.
TSMC در موقعیتی قرار دارد که میتواند از رشد چندین بازار بهطور همزمان بهره ببرد: هوش مصنوعی، گوشیهای هوشمند، پردازش ابری و محاسبات با کارایی بالا.
بااینحال، آینده این شرکت فقط به میزان سرمایهگذاری در هوش مصنوعی وابسته نیست. توانایی تبدیل تقاضا به درآمد پایدار، کنترل هزینهها، توسعه ظرفیت تولید و حفظ مزیت فناوری نیز اهمیت دارد.
در روزهای آینده، انتشار گزارش مالی تفصیلی و پیشبینی رسمی شرکت برای سهماهه چهارم میتواند تصویر روشنتری از ادامه این روند ارائه دهد.
رکورد درآمدی TSMC نشان میدهد که موج هوش مصنوعی چگونه میتواند زنجیره تأمین فناوری را متحول کند. در کنار شرکتهایی که مدلهای هوش مصنوعی میسازند یا خدمات آن را ارائه میدهند، تولیدکنندگان تراشه و تأمینکنندگان زیرساخت نیز از این رشد تأثیر میپذیرند.
درآمد حدود ۴۶.۷۱ میلیارد دلاری TSMC در سهماهه سوم ۲۰۲۶ و پیشبینی رشد ۶۵ درصدی سود خالص، نشانههایی مهم از قدرت فعلی تقاضا هستند؛ هرچند رقم سود هنوز باید با گزارش نهایی شرکت تأیید شود.
برای دنبال کردن چنین تحولاتی، تنها شناخت برندهایی مانند انویدیا و اپل کافی نیست. درک نقش شرکتهایی مانند TSMC کمک میکند بفهمیم فناوریهای آینده چگونه ساخته میشوند و چرا تغییرات صنعت تراشه میتوانند بر محصولات روزمره ما اثر بگذارند.
در اوپاکالا نیز هدف از بررسی اخبار فناوری همین است: توضیح ساده و کاربردی اتفاقات پیچیده دنیای دیجیتال تا کاربران بتوانند ارتباط میان پیشرفت هوش مصنوعی، بازار سختافزار و انتخاب محصولات دیجیتال را بهتر درک کنند.
برای مطالعه خبرها و راهنماهای بیشتر فناوری، میتوانید به اوپاکالا سر بزنید.