امروزه ما اغلب درباره اهمیت میراث فرهنگی میشنویم، فارغ از اینکه به معنای کلمات و چیستی میراث فرهنگی توجهی داشته باشیم. در صورتی که معنای این کلمات هم دارای اهمیت میباشند؛ در وهله اول واژه میراث به این معنای دارایی و یا اموالی است که وراثتی و از نسل های گذشته برای نسل های آینده به ارث رسیده است.
در مورد واژه فرهنگ میتوان به مجموعه آداب و رسوم، مجموعه علوم، هنرها و شیوه و کیفیت زندگی یک قوم اشاره کرد، اما همه میدانیم که فرهنگ مقوله ایی وسیع و بدون مرز مشخص است.
بنابراین، میراث فرهنگی فقط شامل پول یا دارایی نمیشود، بلکه شامل سنت، فرهنگ، ارزش ها و ... میباشد؛ میتوان گفت میراث فرهنگی، نوعی پیوند مشترک بین گذشتگان و آیندگان بحساب میآید و به معنای تعلق ما به جامعه، و نشان دهنده ارتباط میان نسل ها، هویت و تاریخ آنها است.
وقتی مفهوم میراث فرهنگی مطرح میشود در بطن آن مفاهیم دیگری هم وجود دارد، مثل: میراث فرهنگی ملموس و میراث فرهنگی غیر ملموس و میراث طبیعی.
در مورد میراث فرهنگی ملموس میتوان به بناهای تاریخی ، فرهنگی، هنری، و هرآنچه که قابل رویت است اشاره کرد.
در مورد میراث فرهنگی غیر ملموس میتوان به سنتها، آیینها، ادیان، دانش و مهارتها، هنر و موسیقی، ابزار مورد استفاده و صنایع دستی گذشتگان اشاره کرد که به نوعی فرآیند فرهنگی به حساب میآیند و تنها قابل ضبط و نگهداری هستند و قابلیتذخیره در محل فیزیکی مانند موزه را ندارند.
و در مورد سومین مفهوم میتوان گفت که میراث طبیعی، دربرگیرندهی تمامی پدیدههای طبیعی دارای جایگاه یا نقش فرهنگیاست، از گذشتههای دور در آغاز پیدایش اندیشه بشری تا بهامروز.
مناطقی که محل رخدادی تاریخی حائز ارزش و اثرگذار در مسیرتحولات تاریخ یک قوم یا ملت باشند، در زمره میراث طبیعی قرارمیگیرند. از این جمله از "دشت چالدران" یا "تنگهی آریوبرزن" میتوان یاد کرد.
همانطور که میدانیم میراث فرهنگی نقشی مهم در زندگی آدمیایفا میکند و لازم است که آگاهی از اصول مراقبت از میراثفرهنگی در برنامه های درسی و تحصیلی گنجانده شود. بیشک شناسایی ابزارهایی که میتواند برای کمک به جوامع برای درکبهتر و حفظ میراث خود توسعه یابند، ضروری است. بنابراین،اهمیت میراث فرهنگی به شرح زیر میباشد:
1. امکان برقراری ارتباط با نسل پیشین: امکان برقراری ارتباط با ارزش های جامعه گذشتگان، باورها، عرف و مذهب و ...
2. ایجاد حمایت و همبستگی در جامعه: یکسان بودن آداب و رسوم و فرهنگ در یک جامعه که بعد میراث فرهنگی غیرملموس را دارد، باعث ایجاد احساس همبستگی میان مردمان یک جامعه میشود.
3. ایجاد حس تعلق خاطر: میراث فرهنگی باعث ایجاد علاقه و وابستگی بین فرهنگ، آیین، رسوم و مردمان مربوط به آن منطقهمیشود.
4. ایجاد حس اتحاد: به کمک فرهنگ احساس اتحاد در جامعه شکل میگیرد و نسل کودکان توسط همین میراث بجا مانده از گذشته، درک بهتری نسبت به نسل های گذشته به دست میآورند.
5. شناسایی فرهنگهای مختلف: از طریق میراث فرهنگی میتوانیم با فرهنگهای مختلف و با طرز فکرهای مشابه آشنا شویم و درباره افراد جوامع مختلف اطلاعات کسب کنیم.
در پایان سخن آنکه، میراث فرهنگی در زندگی روزمره ما اهمیتفراوانی دارد. زیرا که از روشها و سنتهایی تشکیل شده است و این میراث از ما که به عنوان امانت داران فعلی شناخته شدیم بهنسل های آینده منتقل میشود. بنابراین، باید در حفظ و احترام به آن بکوشیم. هر جامعه به عنوان یک کشور کوچک در حفظ فرهنگ وسنت منحصر به فرد خود موظف است. این وظیفه ما است کهتاریخ جهان را برای نسل آینده دستنخورده نگه داریم و آن را با باقی فرهنگها به اشتراک بگذاریم، تا همگان بتوانند فرصتی مشابه پیدا کنند و در مورد گذشته و ریشههای خود بیاموزند.
و در نهایت، دیدگاهی بودایی، نسبت به میراث فرهنگی اعتقاد دارد:
فرهنگ، سنت و اعتقادات و محیط، پدیدههای دینامیکی هستند کهبه طور پیوسته در تاروپود زندگی به هم بافته میشوند؛ همینطوریک فیلسوف بودایی به این نکته اشاره میکند که " فرهنگ فقط دراشیا یا بناهای تاریخی احساس (خلاصه) نمیشود، بلکه فرهنگدر هرآنچه که در اطراف انسان ها وجود دارد، زیست میکند."