یکی از گام‌هایی که می‌خواهم پیش از بیست‌وسه‌سالگی بردارم، خواندن دویست جلد کتاب است. عدد بزرگی است و انتخاب از میان این‌همه کتاب، شاید دشوارتر از تمام کردنشان باشد. نمی‌خواهم فقط تعداد کتاب‌هایی را که خوانده‌ام به خاطر بسپارم، دلم می‌خواهد آن‌ها در من باقی بمانند، در طرز فکرم، در قضاوت‌هایم و حتی در چیزهایی که دیگر نمی‌توانم مثل گذشته به آن‌ها نگاه کنم. با این همه، نمی‌دانم خواندن تا کجا می‌تواند آدم را تغییر بدهد؟ می‌شود درباره‌ی شجاعت نوشت و ترسو ماند، از آزادی گفت و اسیر بندهای خویش بود، از بخشیدن نوشت و سال‌ها کینه‌ای را با خود حمل کرد. موعظه کردن، ظاهرا به هیچ‌کدام از این‌ها احتیاج ندارد. کافی است کلمات را خوش‌ترکیبانه کنار هم بگذاریم. مسیر از جایی دشوار می‌شود که همان کلمات را از صفحه بیرون بکشیم و در زندگی خودمان به کار ببریم. گاهی فکر می‌کنم آدم‌ها میان آنچه به آن باور دارند و آنچه عملا انجام می‌دهند، فاصله‌ای انداخته‌اند. برای پر کردن این فاصله، به‌جای تغییر دادن خودشان، جمله‌های تازه پیدا می‌کنند. نمی‌دانم نویسنده‌ها هم به همین آسانی می‌توانند پشت نوشته‌هایشان پنهان شوند یا نه. نوشتن، اگر قرار باشد کاری بیش از آراستن افکار باشد، دیر یا زود این پناهگاه را از آدم بگیرد، شاید جمله‌ای که روزی با اطمینان نوشته‌ای، روزی دیگر مقابلت بایستد و چیزی را نشان بدهد که ترجیح می‌دادی نبینی.
از طرفی، نوشتن درباره‌ی آدم‌ها مستلزم دانستن چیزهایی است که همیشه نمی‌شود از بیرون به آن‌ها رسید. شاید به همین دلیل است که شنیدن، برای نویسنده، اهمیت دیگری پیدا می‌کند. آدم‌ها همیشه آن چیزی نیستند که درباره‌ی خودشان می‌گویند، گاهی خودشان هم نمی‌دانند چه چیزی را پنهان می‌کنند. باید به آنچه نمی‌گویند، به تناقض‌هایشان و به فاصله‌ی میان تصمیم‌هایشان و دلایلی که برای آن‌ها می‌آورند هم گوش داد. هنوز نمی‌دانم این دانستن تا کجا به کار نویسنده می‌آید. آیا برای فهمیدن یک شخصیت کافی است؟ آیا می‌شود کسی را آن‌قدر دقیق شناخت که تصمیم‌هایش دیگر غافلگیرت نکنند؟ و اگر شخصیت، در میانه‌ی داستان، به جایی برسد که هیچ راهی از آن بیرون نرود، آیا این بن‌بست از زندگی او آمده است یا از محدودیت ذهن کسی که او را نوشته؟ شاید نویسنده هم، مثل هر آدم دیگری، تنها تا جایی می‌تواند راه را نشان بدهد که خودش توانسته آن را ببیند. از کسی شنیدم که نویسنده باید بتواند امید را در دل یک ملت زنده نگه دارد و اثری مثبت بر روح آدم‌ها بگذارد. از آن حرف‌هایی است که نمی‌شود به‌آسانی نادیده‌اش گرفت، به‌خصوص وقتی خودت را نویسنده‌ای می‌دانی که بیشتر از لجن‌زار غم‌ها و دلتنگی‌هایش می‌نویسد. گاهی حس می‌کنم شبیه برکه‌ای هستم که هر روز بیشتر زیر جلبک‌های خودش پنهان می‌شود. نه آن‌قدر زلال که چیزی را در خود منعکس کند و نه آن‌قدر جاری که بتواند چیزی را با خود ببرد. نمی‌دانم نوشتن از این تیرگی‌ها چه چیزی به جهان اضافه می‌کند. ذاتا آدم امیدواری نیستم و نمی‌توانم به چیزی که خودم به آن باور ندارم، در نوشته‌هایم جان بدهم. امید واهی دادن، حتی اگر موقتا حال کسی را بهتر کند، چیزی نیست که بخواهم از عهده‌اش بربیایم. اگر قرار است ادبیات چیزی را در آدم‌ها تغییر بدهد، سهم نوشته‌های من از این تغییر چیست؟ آیا صرفا به این دلیل که رنجی را به کلمه درآورده‌ام، توانسته‌ام کاری فراتر از بازتولید آن انجام بدهم؟ آیا نویسنده موظف است امید ببخشد یا فقط باید تا جایی که می‌تواند، دروغ نگوید؟ شاید نتوان این دو وظیفه را به سادگی از یکدیگر تفکیک کرد. همان‌طور که نمی‌توان همیشه مرز میان حقیقتی که باید گفته شود و حقیقتی را که فقط از زاویه‌ی دید محدود خودمان می‌بینیم، تشخیص داد. من هنوز در ابتدای راه خواندن دویست کتابم و نمی‌دانم در پایان این مسیر چه چیزی در من تغییر خواهد کرد. شاید کتاب‌هایی بخوانم که پاسخ بعضی از این پرسش‌ها را روشن‌تر کنند. شاید هم فقط یاد بگیرم پرسش‌های بنیادی‌تری بپرسم. نمی‌دانم ادبیات تا چه اندازه می‌تواند آدم را از آنچه هست دور کند. فقط می‌دانم خواندن درباره‌ی زندگی، با زندگی کردن یکی نیست و نوشتن درباره‌ی حقیقت، لزوما به معنای زیستن با آن نیست. باقی ماجرا، دست‌کم برای من، هنوز در همان شکافی اتفاق می‌افتد که نمی‌دانم چگونه باید از آن عبور کرد.
