فقر زبانی از جایی شروع میشود که دیگر واژههایمان را گم میکنیم. از جایی که بعد از یادگیری زبان جدید، زبان خودمان یادمان نمیآید. از جایی که بهجای جستوجو برای کلمهای که همیشه داشتهایم، اولین واژهی آمادهی لاتین را برمیداریم.
نه به این دلیل که دقیقترین برای شرح حال است، چون دم دستتر است. نه چون فارسی عمق و ژرفا ندارد، فقط دیگر سراغ فارسی رفتن، انتخاب چندم است. کمکم به جایی میرسیم که معادل فارسی بعضی چیزها غریبه به نظر میرسد. کلمههای اصیل بسیارند، اما در جملههای ما زندگی نمیکند.
فکر میکنیم هرچه زبانمان به زبانهای جهانی شبیهتر شود، مدرنتر شدهایم. هرچه واژههای کمتری داشته باشیم، روانتریم. هرچه بیشتر لاتین بنویسیم، امروزیتریم. اما همیشه آنچه سادهتر میشود، پیشرفتهتر نشده. فقط فقیرتر شده.
فقر زبانی یعنی: بهجای ده واژه برای یک احساس، فقط دو واژه داشته باشی. وقتی فرق «دلتنگی» و «ناراحتی» از بین برود. وقتی «ملول»، «بیقرار»، «مشتاق» و «دلزده» همه تبدیل شوند به «حالم خوب نیست/هست». وقتی دیگر نتوانی چیزی را دقیق حس کنی، چون واژهای برای دقیق گفتنش نداری.
مسئله این نیست که انگلیسی بد است. مسئله این نیست که فینگلیش دشمن فارسی است. مسئله این است که اگر برای مدرن دیده شدن، از امکانات زبان خودمان استفاده نکنیم، جهانمان هم کوچک میشود و زبان همینطور فقیر میشود: با از دست دادن ظرافتها و با کوچک شدن جهان بیان و این شاید مدرنترین شکل فقیر شدن باشد.