WINNER OF THE NO BELL PRIZE

فصل پنجم – ماهیچه‌های پلک

از آنجا که نیازی به حرکت پلک تحتانی وجود ندارد زیرا که کارهای مورد نیاز مانند چشم بر هم نهادن و خیره نگریستن تنها به وسیله پلک فوقانی صورت می‌پذیرد.

و از آنجا که اراده خداوند تعالی بر آن است که برای انجام هر کاری تا سحر امکان از کمترین ابزار و آلت استفاده شود چه (همچنان که گفته‌اند هر که بامش بیش برفش بیشتر) در تکثیر آفاتی است غیر قابل انکار. گرچه ممکن بود این امر به صورت معکوس انجام گیرد (در حرکت پلک‌ها و باز و بسته شدن چشم پلک بالایی ساکن و پایینی متحرک باشد) لیکن حکمت آفریدگار بر این است که کنش‌ها را بر طبق بهترین شیوه و صحیح‌ترین روش‌ها به منشا نزدیک دارد و مطابق برنامه درست و صحیح سبب‌ها را به سوی مقصد گسیل دارد.

چون پلک فوقانی به رستنگاه اعصاب نزدیک‌تر است پلک تحتانی است و وقتی عصب به سوی پلک می‌آید تا آن را به حرکت وادارد اگر به طرف پلک فوقانی می‌آمد راه مستقیمی سیر می‌کرد و نیازی به تغییر مسیر و دور زدن و برگشتن نداشت و از آنجا که در حالت چشم گشودن باید پلک به طرف بالا باز شود و در هنگام دید بر هم نهادن به سوی پایین سرازیر گردد و در آن وزن هنگام چشم بر هم نهادند نیاز به کشنده‌ای داشت که آن را به سوی پایین بکشد. بنابراین چاره‌ای نیست که عصب آن را هم به طرف پایین و هم به طرف بالا به جنبش درآورد.

ماهیچه بالارونده پلک فوقانی پلک را بالا می‌برد. همچنین ماهیچه حلقوی چشم و تنگ کننده فوق مژگانی در بستن پلک‌ها و فشار بر روی کیسه اشکی و حرکات ابروها نقش عمده‌ای دارند.

اگر این کار به عهده پلک تحتانی بود عصبی که به طرف او می‌آمد حتماً می‌بایست راه خود را به سوی پایین انحراف دهد بعد به سوی بالا رود و اگر آن پی یکی بود چاره‌ای نبود که با به کناره پلک بچسبد و یا به وسط آن به پیوندد و اگر به وسط پلک می‌پیوست موقعی که به سوی بالا روانه می‌شد حدقه چشم را می‌پوشاند و اگر به کناره پلک می‌چسبید الزاماً به تنها یکی از دو کناره می‌چسبید و در چنین حالتی چشم بر هم نهادن انجام نمی‌شد و ناچار کجروی رخ می‌داد. و در جایی که وتر با پلک در تماس بود بر هم آمدن پلک به تندی به وقوع می‌پیوست و در آن سوی که از تماس پی دور بود سستی رخ می‌داد و در نتیجه فرود آمدن پیک در دو طرف یکنواخت نمی‌شد و این چشم بر هم نهادن به همان حالت دهان کجان می‌مانست. برای راست آمدن این عمل نه تنها یک ماهیچه بلکه دو ماهیچه برای پلک فوقانی آفریده شده است و این دو ماهیچه در جانب دو ریزشگاه اشک روییدند و در حالت پیک بر هم نهادند به صورت یکنواخت هر یک از طرفی پلک را به سوی پایین می‌کشد و از آنجا که گشودن پلک تنها به یک ماهیچه (بالا برنده پلک فوقانی) نیاز داشت که از وسط پلک بگذرد و انتهای وتر را بر کناره پلک بگسترد که وقتی زه کشیده شد پلک گشاده شود، از این رو یک ماهیچه برای گشودن پلک آفریده شده است که یک راست به میانه دو غشا فرود می‌آید و به جسم غضروف مانند (تار سال‌پلیت) برمی‌خوردرد که در زیر رستنگاه مژه گسترده شده است و به او می‌پیوندد.

ماهیچه‌های حلقوی کاسه چشم و پایین کشنده فوق مژگانی.

فصل ششم – تشریح ماهیچه‌های گونه

گونه دارای دو نوع حرکت است یکی از دو حرکت آن تابع حرکت آرواره زیرین است و حرکت دیگر با حرکت لب مشترک است. در حرکتی که تابع اندام دیگر است حرکت دهنده ماهیچه‌های آن اندام است و در حرکتی که به طور مشترک با لب انجام می‌گیرد حرکت دهنده ماهیچه‌هایی است که گونه و لب در آنها مشترک‌اند. ماهیچه جنبنده گونه در هر گونه یک ماهیچه پهن است که به نام ماهیچه گونه (ماهیچه شیپوری) نامیده می‌شود. هر یک از دو ماهیچه گونه از چهار جز ترکیب یافته است، زیرا تارها از چهار موضع به ماهیچه آمده‌اند.

مبدا ماهیچه شیپوری سطح تنه فک پایین و انتهای خلفی زائده آلوومی فک بالا و نیام شیپوری حلقی است و انتهای آن گوشه دهان است. ماهیچه‌های گونه‌ای شامل دو ماهیچه گونه بزرگ و کوچک در هر طرف است که هیچ کدام ارتباطی با چنبر (ترقوه) ندارند. ماهیچه خندان که اکثر قسمتی از ماهیچه پهن گردن یا ماهیچه پایین کشنده گوشه دهان است.

یکی از این اجزای چهارگانه از ترقبه آمده است و انتهای آن در قسمت پایین به کناره هر دو لب پیوسته است (عضله‌ی خندان) و با حالت مورب دهان را به سوی پایین می‌کشاند. منشا جز دوم (عضله نازک گردن) از دو سوی جناق سینه و ترقوه است و تار این جز به طور مورب راه پی می‌پیماید. بخشی که از سمت راست می‌آید با بخش سمت چپ تقاطع می‌یابد و بخش سمت چپی به بخش پایینی کناره راست می‌پیوندد. وقتی این تار (عضله‌ی حلقوی دهان) منقبض می‌شود دهان را تنگ می‌کند و در واقع کار آن برای دهان مشابه کار بند کیسه برای کیسه است. منشا جز سوم (عضله نازک گردن) از کتف و نزدیک زائده غرابی است.

الیاف عضله خندان از ماهیچه نازک گردن منشا می‌گیرند و عضله نازک گردن خود از نیام عمیق بخش سینه‌ای و عضله دالی و نیز از زائده اخرومی استخوان کتف منشا می‌گیرد.

و به بالای بخش دیگری که به آن مربوط است و آن به ماهیچه‌ها می‌رسد می‌پیوندد. و به وسیله آن گرایش یکنواخت لب به هر دو طرف انجام می‌پذیرد.

منشا جز چهارم (عضله گونه‌ای بزرگ و کوچک) کناره‌های گردن است و از نزدیک هر دو گوش عبور می‌کند و با اجزای گونه می‌پیوندد و حرکت نمایانی به گونه می‌دهد.

در این حالت لب به پیروی از گونه حرکت می‌کند. در برخی اشخاص این جز چهارم به بیخ گوش بسیار نزدیک است و به گوش چسبیده است و آن را به حرکت در می‌آورد (عضلات گوش).

فصل هفتم – ماهیچه‌های آب

همچنان که ذکر کردیم لب در برخی از ماهیچه‌ها با گونه اشتراک دارد. ویکن ماهیچه‌های ویژه خود لب چهار تاست. دو تا از این ماهیچه‌های ویژه لب از بالا و از طرف هر دو گونه به لب می‌رسند و به نزدیکی کنار لب می‌چسبند (بالا برنده لب بالا و عضله انیابی) و دو ماهیچه دیگر در قسمت پایین قرار دارند (عضله پایین برنده لب تحتانی و گوشه‌ای لب). وجود این چهار ماهیچه برای حرکات لب کافی است. اگر فقط یکی از آنها به تنهایی حرکت کند لب را به سوی خود می‌کشد و هرگاه دو ماهیچه در دو طرف با هم به حرکت درآیند لب به هر دو جانب کشیده می‌شود و به این ترتیب لب می‌تواند به هر چهار طرف خود حرکت کند. بدیهی است که لب به جز این چهار سوی نیازی به حرکت ندارد و بنابراین چهار ماهیچه مذکور برای لب کافی هستند. انتهای ماهیچه‌هایی که لب و گونه در آنها مشترک هستند آشنا با جسم لب در آمیخته‌اند که به وسیله حس نمی‌توان آنها را ماهیچه‌های جدا از هم دانست، زیرا لبندامی از نرم و کاملا گوشتی و فاقد هرگونه استخوان.

فصل هشتم – ماهیچه‌های بینی

دو ماهیچه کوچک و قوی (عضله گشاد کننده و تنگ کننده بینی) در دو طرف پره بینی چسبیدند و از این رو کوچک‌اند تا برای ماهیچه‌های دیگر که جهت حرکت اندام‌ها بیشتر مورد نیازند جای تنگ نباشد، زیر اندام‌هایی مانند گونه و لب بیشتر از پره بینی به جنبش نیازمندند و در حرکات دائمی و جنبش‌های پی در پی، کناره پره بینی به آنها نمی‌رسد و نشاید آنها را در تنگنا گذارد. این ماهیچه‌ها از این روی محکم آفرینش یافتند تا با نیروی خود نداشتن استخوان را تلافی کنند. موز این دو ماهیچه از سوی گونه است و از همان ابتدا با تار گونه در آمیخته‌اند. و بدان که از این روی از دو طرف گونه آمدند که حرکت

هر دو به سوی گونه است.