میخواهم هوایت را داشته باشم، بیآنکه بخواهم تغییرت دهم. دوستت بدارم و آزادت بگذارم. جدیات بگیرم، آنکه هیچ بر تو تحمیل نکنم. به سویت بیایم، بیآنکه خود را به تو بقبولانم. چیزی بدهم، و هیچ نخواهم. از رفتنت نترسم، حتی اگر روزی ناگزیر به بدرود باشیم. از احساسم بگویم، بیآنکه مسئولیت آن را بر شانههای تو بگذارم. دانستههایم را با تو قسمت کنم، بیآنکه از جایگاه دانایان سخن بگویم. و در تو، در همان هیئت که هستی، شادی را پیدا کنم. اگر تو نیز با چنین میلی به سوی من گامی برداری، آنگاه میتوانیم جهان یکدیگر غنی کنیم؛ بیآنکه از یکدیگر چیزی کم کنیم.
اینها را نمیتوان یکبار برای همیشه آموخت. نه عشق کتابی دارد که بتوان آن را از بر کرد، نه زندگی معلمی که پیش از آغاز درس، پاسخ همهچیز را بداند. ما با دستهای ناآزموده وارد جهان میشویم و گاهی تمام عمر را صرف آموختن ظرافت دستزدن به چیزهایی میکنیم که دوستشان داریم.
به دختر توی عکس نگاه کن. تیغی در دست دارد و صورتی که سالهای زیادی پشت ماسک پنهان شده؛ از آن تصویرهاست که در نگاه نخست، چیزی جز خشونت به ذهن نمیآورند. اما اگر ماجرا درست برعکس باشد چه. انگار کن آن تیغ، در دست طبیبی باشد، نه نشانهی میل به زخمزدن، که ابزار رهایی از زخمی پنهانیست. طبیب نیز گاهی ناچار است ببُرد، که از سر نفرت نیست؛ سر وفاداری به زندگی در اوست. باید بداند کجا دست نگه دارد، کجا مداخله کند و کجا بپذیرد که هر زخمی را نمیتوان با بریدن درمان کرد. دشوارترین بخش درمان، همین جور است. تشخیص مرز میان آنچه باید نجات داد و آنچه باید به حال خود گذاشت.
باغبان هم چنین رازی دارد. او گل را نمیچیند تا زیباییاش را به تملک درآورد. خاک را میشناسد، فصلها را انتظار میکشد، هرس میکند، آب میدهد و گاهی فقط کنار گل میایستد و میگذارد آفتاب کار خودش را بکند. میداند که مراقبت، همیشه به معنای دستبردن نیست؛ گاهی هنر دوستداشتن، در مهار همان دستی است که میتواند دخالت کند.
که عشق، طبابت و باغبانی، با همهی تفاوتهایشان، در همین نقطه به هم میرسند؛ در میل به مراقبت، بیآنکه میل به مالکیت بر آن سایه بیندازد. در دانستن اینکه هر موجود زندهای، حتی وقتی به دستهای ما پناه میآورد، همچنان به خودش تعلق دارد.
و البته هیچکدام از ما این را از ابتدا نمیدانیم. نه طبیب از نخستین روز، عمق زخم را میفهمد؛ نه باغبان از نخستین بهار، زبان گلها را؛ نه عاشق، از نخستین دوستداشتن، اندازهی فاصلهی میان آغوشی آزادانه از سرخوشی را. ما خطا میکنیم، میآموزیم، دوباره دست دراز میکنیم و شاید اندکی مهربانتر از پیش، دستمان را پس میکشیم. مگر چند بار فرصت زندگی داریم که ادعا کنیم همهچیز را میدانیم؟
گلها را به امین و عزیزان زندگیهایمان هدیه میدهیم؛ برای آنکه به کسی بگوییم: «این زیبایی از آن توست»؟، بیادبرای آنکه لحظهای را با او قسمت کنیم که در آن، زیبایی بیهیچ ادعایی حضور دارد؟
کوئیلو در بریدا، همین راز را به زبان گلها به یادمان میآورد:
آدمها به یکدیگر گل میدهند، چون گلها معنای راستین عشق را در خود دارند. هرکس بکوشد گلی را از آن خود کند، دیر یا زود پژمردن زیباییاش را خواهد دید. اما آنکه به تماشای گلی در دشتی بسنده میکند، همیشه با آن خواهد ماند؛ چرا که با شامگاه یکی میشود، با غروب، با عطر خاک نمخورده و ابرهایی که بر افق میگذرند.
— پائولو کوئیلو، بریدا
