آیا عامل شهامت و نترسیدن، اولین ابزار و شرط ارتقاء روحیروانی نمیباشد؟
«سری آدی شانکار چاریا» (Sri, Adi, Shankacharya) که از بزرگترین روشنفکران امروز است، بر روی این نکته تأکید میورزد؛ هر کسی قصد دارد تا در مسیر ارتقاء روحی گام بردارد، میباید دارای قدری نیرومند و روشن، همچون آذرخش باشد!
هنگامی که «سوامی بیبه کانادا/ (Swami Vive Kanada) از آمریکا بازگشته، و آغاز به کار و فعالیت دربارهی تربیت و رشد نسلها در هندوستان نمود. نخستین پیامی که او طی سفرش در داخل کشور، در هر شهر و روستا، به مردم میداد این بود: «شجاع و نترس باشید» امروزه هر کس به خواندن نوشتههای «سوامی» میپردازد، بیتردید احساس شجاعت و توانمندی میکند، من حتی در طول این روزها، برخی از آنها آنها را با علاقه با خود زمزمه مینمایمظ؛
«برخیزید!... شجاع باشید، احساس ضعف و ناتوانی، یکی از علل رنج و عذابست، اگر ما بیچاره و بینوا هستیم، از اینروست که ناتوان و زبونیم! ما دروغ میگوییم، دزدی میکنیم، آدمکشی و جنایت میکنیم... زیرا که ناتوانیم! ما زجر میکشیم چرا که خوار و زبون هستیم، چندان که دیگر نه چیزی برای به ضعف کشاندن ما هست و نه مرگی و نه غصهای!»
در زندگی «سوامی»، حادثهای شگفتانگیز روی داده است که من آن را تکاندهنده یافتم! هنگامی که «سوامی» در آمریکا زندگی میکرده، علاقمندان و طرفداران بسیاری برای پندها و اندرزهای بزرگان و ناموران هندی گرد آمدند. او همواره بر این اصل اعتقاد و تأکیدی ویژه داشت که: راه و مسیر عارفان و مردان مقدس، از میان زبونی و سستی نمیگذرد، بلکه طریقهی آنان، راه و شیوهی بزرگمردانیست که در رویارویی با هر رخداد و حادثهای، حتی از روبهرو شدن با مرگ نیز نمیهراسند!
در آن هنگام چند مرد جوان، قصد آزمودن «سوامی» را داشتند. آنها گمان میبردند مردانی هستند که سخنوران زبردستی میباشند، ولی زندگیشان آیینهی تمامنمای گفتهها و آموزههایشان نیست! چه بسا «سوامی» نیز از همان دسته میباشد.
آنان وی را برای سخنرانی به انجمن خودشان فراخواندند. او نیز با اشتیاق فراوان دعوتشان را پذیرفت و در اجتماع آنها به سخنرانی پرداخت. ایشان در گفتارشان دربارهی ایمان به آفریدگار — که آن را بهمثابهی راز یک زندگی حقیقی میدانست — تأکید میورزید که: مردان پایمرد، و رویارویی با سختیها و مخاطرهها، دلیر و بیباک هستند.
ناگاه صدای شلیک گلولهای در سالن پیچید! و گلوله دقیقاً از مقابل «سوامی» گذشته، حتی گوش وی را خراشیده و زخمی نمود!! شورش و هیاهوی عجیبی در میان جمع پدید آمده مردانی رو به گریز نهاده و زنان هراسان شده، جیغ و فریاد میزدند. برخی نیز بر روی زمین دراز کشیدند، ولی در چنین وضعیتی ناآرام و آشفته، تنها یک مرد بود که مانند یک صخره، استوار و ثابت، بیباک و نترس بر سر جایش ایستاده بود.
آری! او همان «سوامی» بود. زیرا به خوبی میدانست که اگر آماج و هدف آن گلوله، وی نبود، هرگز مورد اصابتشان قرار نمیگرفت. ولی اگر هدف گلوله فقط ایشان بود، چنانچه در محافظت هزاران نگهبان نیز قرار داشت، بدون شک گلوله به وی اصابت میکرد پس از فرو نشستن هیاهو، سوامی به ادامهی سخنرانیاش پرداخت! آن هم دقیق و درست از همان جایی که دقایقی بیشتر قطع شده بود. حاضران نیز به خاطر جاذبهی موجود در گفتارش به جای خود بازگشته و بر صندلیها نشستند. آرامش برای دیگر بار بر آن جلسه سایه انداخت، آنچنان که گویی هیچ اتفاقی نیفتاده است!
در پایان سخنرانی، چند مرد جوان نزد سوامی رفته از ایشان درخواست بخشش کردند!
«لطف فرموده ما را ببخشید! این خود ما بودیم که به آن تیراندازی قصد آزمودن شما را داشتیم ما میخواستیم مطمئن شویم که آیا شما حقیقتاً نترس و شجاعید یا نه!»
«شهامت شما به راستی ما را شرمسار نمود، شما باید بیباکترین فرد جهان باشید! برای بخشهای شما دعا کنید!»
:پورنا – Purna» یکی از رهبران پارسا و پاکدامن بود. او وظیفهی خود میدانست که به تبلیغ و انتشار پیام استاد خود در میان مردم «سونا پرانتا» بپردازد و مشهور بود که مردم آن منطقه، گروهی وحشی و خطرناک هستند.
زندگی هیچ مبلغ و موعظهگر مذهبی در آن ایالت امنیت نداشت! طرح و برنامهی «پورنا» برای انجام موعظههای مذهبیاش، برای بسیاری از دوستان و همقطارانش، غیر منطقی و خطرآفرین بود و آنان بابت زندگی وی، و اینکه جان سالم به در ببرد، نگران بودند. اما «پورنا عارفی با ایمان بود».
در قلب او هیچگونه ترسی وجود نداشت، زیرا از عشق و محبت به بندگان خدا آکنده بود و برای کسانی که در تاریکی جهالت زندگی میکردند در قلبش همدردی عمیقی موج میزد.
او به هنگام حرکت به نزد بودا رفته، تا برایش دعای خیری نماید و استادش خطاب به او گفت:
پورنا، تو به خوبی میدانی که مردم سونا پرانتا، وحشی و خطرناکاند! آنها به یکدیگر اهانت نموده، ناسزا میگویند و دچار خشمی تسخیرناپذیر هستند، اگر آنان به دو جسارت کرده و ناسزا گفتند و تو را دچار خشم خود کردند، چه کاری خواهی کرد!؟
و پورنا در پاسخ استاد خود گفت:
اگر آنان به من احاط کرده و ناسزا گفتند، من باز هم آنها را وادار میکنم تا به محبت و دوستی فکر کنند، البته تا آنگاه که مرا نزده و یا به سویم سنگ پرتاب نکند!
ولی اگر تو را کتک زده و یا به تو سنگ زدند؟
چه بسا که من باز هم در برابر آنها چهرهای دوستانه به خود گرفته، با ایشان مهربان خواهم بود! البته تا زمانی که با سلاح به من حمله نکند.
و باز هم بودا پرسید:
ولی اگر آنها با سلاح به سویت یورش آوردند چطور؟
من البته همهی کوششم این است که به آنان رفتاری دوستانه و مهرآمیز داشته باشم، البته تا هنگامی که جانم را نگیرند.
و اما اگر جانت را گرفته تو را بکشند چطور؟
پورنا گفت:
استاد، حتی اگر مرا بکشند، باز هم در هنگام جان دادن، از آنها سپاسگزاری خواهم کرد! چرا که من از حصار و تنگنای تن، قید و بندهای زندگی مادی آزاد کردهاند!! و در اینجا بود که :بودا» از «پورنا» خرسند گردید، دعای خیرش را بدرقهی او نموده گفت:
تو سزاوار بزرگترین و والاترین مهربانیها و شکیباییها هستی!
و سپس اضافه نمود:
امید آن دارم که تو به میان مردم «سونا پرانتا» رفته، در میانشان ماندگار شوی. پس به ایشان راه چگونه آزاد بودن را بیاموز! همانگونه که خودت در آزادگی به سر میبری.
پورنا، مورد دعای خیر و بودا قرار گرفت. او آزاد بود، چرا که نترس و بیباک بود. او حتی راه آزادی و شهامت را به مردم سونا پرانتا آموخت. البته این راه، راهی پر رهگذار و پرشتاب نیست که پس از کامرانی و انباشتن تعلقات، نتیجهاش قدرت محض باشد.
همان ناهمواری و دشواری است، زیرا برایتان آگاهی و هوشیاری به ارمغان آورده، به فریدگار نزدیکترتان کرده و شما را در پیشگاهش گرامی میسازد.
نازپرورده تنعّم نبرد راه به دوست!
عاشقی شیوهی رندان بلاکش باشد
(استاد غزل، حافظ شیرازی)
«گوته» بزرگترین شاعر آلمان، شیفتهی داستانی دربارهی عیسای مسیح (ع) علیه السلام و برخی شاگردان او بود که این چنین است:
«روزی پیتر ماهیگیر، که از بزرگترین حواریون بود به مسیح علیه السلام گفت:
ای استاد، چگونه است که شما میتوانید روی آب راه بروید! ولی ما نمیتوانیم؟
و عیسی مسیح علیه السلام پاسخ داد:
برای آنکه من، ایمان دارم.
و پیتر نیز اعتراضگونه گفت:
ولی ما هم ایمان داریم!
پس عیسی مسیح علیه السلام به او گفت:
پس به دنبال من بیا.
و سپس گام بر آب نهاد و پیتر هم در پی او رفت و به همراه عیسی علیه السلام و در پشت سرش، بر روی آب میگذشتند. همچنان که بر روی آب میرفتند، موج سنگینی به سویشان روانه شد! پیتر که هراسان شده بود فریاد کشید:
ای استاد، مرا نجات بده! من در حال فرو رفتن در آب هستم!!
و عیسی علیه السلام پرسید:
چرا هراسان شدهای؟
پیتر ادامه داد:
موج و خیزابی سهمگین، امواجی از ترس را به قلبم ریخت!
عیسی مسیح علیه السلام به او گفت:
تو از امواج هراسان شدی، ولی از خداوند امواج نترسیدی!!»
در ادامه، به شرح ماجرایی زیبا و رخدادی عبرتانگیز، از زندگانی پیامبر بزرگ مسلمانان محمد صلوات الله میپردازم:
«دشمنان وحشی و خطرناکش برای کشتن او در تاریکی، گروهی را آماده کرده بودند. محمد صلوات الله ناچار باید در تاریکی شب، خانه و دیارش را ترک میکرد.
دوست او یعنی ابوبکر نیز در این سفر به همراه او میرفت. در پی آن دو، مردانی برای کشتن پیامبر صلوات الله روانه شده بودند. آنها سوار بر اسبهای نیرومندی بوده و در دستانشان شمشیرهای تیز و برنده، یا نیزههایی کشنده قرار داشت!
ابوبکر آنها را از دوردست میدید، به شدت وحشتزده شده، هراسان و لرزان به محمد صلوات الله گفت: آنان دارند میآیند، آنها به زودی به ما میرسند، آنان با شمشیرهای برندهشان ما را خواهند کشت! اجساد ما، در بیابان افتاده و طعمهی حیوانات وحشی خواهد شد! در این میان محمد صلوات الله،ذسکوت اختیار کرده و در قلبش مطمئن بود که خداوند با اوست و در امان میمانند.
در همان نزدیکی غاری قرار داشت، پس با همراهش در انتهای غار پنهان شدند. پس از مدتی قافلهی تعقیبکنندگان از راه رسیدند. لذا خودشان را به دهانهی غار رساندند. سرکردهی آنان به گمان افتاد که، شاید محمد صلوات الله در آن غار پنهان شده باشد، ابوبکر که از شدت ترس میلرزید، پرسید: ما الان باید چه کنیم؟ تعداد آنها زیادست ولی ما فقط دو نفریم! محمد صلوات الله با آرامش پاسخ فرمود:
«نه ای همراه من، ما تنها دو نفر نیستیم، بلکه سه نفر میباشیم: سومین ما اللّٰه آفریدگارمانست! هنگامی که او در کنار ما باشد بیم و اندوهی نیست!»
این ماجرا به ما این نکته را میگوید که در پایان نیز معجزهای که باید روی بدهد، رخ داد و عنکبوت با تنیدن تارهایش بر دهانهی غار مهاجمان را دور ساخت. اما آنچه بیش از هر چیز بر آن تأکید دارم، ایمان پیامبر مسلمانان است که به او آرامش داده، جایی برای ترس نگذاشت: «سومین ما الله است، هنگامی که او در کنارمان است بیم و اندوهی نیست!»
«سن اِکنات» از شاگردان و پیروان «سوامی» بود. در آن زمان سوامی یک روز در هفته را به سکوت و خلسه (مدیتیشن) و خلوت با آفریننده میپرداخت.
در همان هنگام، یکی از فرمانروایان مجاور تصمیم گرفت تا با استفاده از این موقعیت، در همان روز سکوت و راز و نیاز سوامی به آن قلعه حمله برده و تسخیرش نماید، زیرا مطمئن بود که فتح آن قلعه، هنگامی که فرماندهاش در حال راز و نیاز به آفریدگار خویش است (و در حالت خلسه، مدیتیشن فرو رفته) کار آسانی خواهد بود.
در آن زمان سن اکنات پسری بسیار جوان بوده و بیشتر از ۱۷سال نداشت. او متوجه یورش دشمن شده بود، با این حال هیچترسی به دل خود راه نداد. او میدانست که دفاع از آن قلعهی نظامی هنگامی که استادش در دیانا (Dhyana) قرار دارد، وظیفه و مسئولیت وی میباشد. از همین روی مرد جوان وارد اتاق استادش شده، زره و اسلحه جنگی او را به تن کرده و سوار بر اسب استاد شده و شمشیر در دست، پیشاپیش لشکر استادش قرار میگیرد. در آن نبرد پیروز میگردد و پس از متواری نمودن دشمن پیروزمندانه به قلعه باز میگردد.
سپس به آرامی اسب را به اسطبل برده، شمشیر و سلاح رزم استاد را در اتاق او گذارده و خود نیز به خلوتگاه و محل راز و نیاز استادش رفت، بدون آنکه کلمهای از آن نبرد و پیروزی شگفتانگیزش بر زبان بیاورد، چرا که دارای قدرت و نیروی معنوی سترگی بود و به همین سبب، در همان سن و سال جایگزین و جانشین استاد خود شده بود.
استاد بزرگ من «سادهو واسوانی» در زمان وقوع حادثهای که بازگو میکنم، ۳ تا ۴ سال داشته است:
یک بعد از ظهر داغ بوده و بیرون از خانه ایستاده و سرگرم تماشای رهگذران بوده است. آن هنگام زمان استراحت و خواب بعد از ظهر مردم بود. ناگهان یک «پاتهان» (Pathan) با نگاهی خشن و ددمنشانه در برابر کودک نمایان میشود!
از روال قصه بر میآید که این موجود هیولامانند، از قشری خاص از قبیلهی راهزنان یاغی بوده باشد که متأسفانه در متن توضیحات بیشتری نیست (ویراستار).
پیش از آنکه او دریابد چه اتفاقی افتاده، دستی زبر و خشن پشت گردن او را گرفته، به پرتگاهی عمیق و تاریک پرتاب میکند! مدت زمان نسبتاً زیادی گذشت تا کودک دریابد که چه اتفاقی افتاده است؛ او در یک موقعیت پر التهاب قرار گرفته بود زیرا در میان خرقه و ردای بزرگ آن «پاتهان» پنهان گردیده بود!!
ساندویچ کوچک با سوز تمام دعا میکرد:
خدای من، کمکم کن! کمکم کن و از این تاریکی نجاتم بده!
چند رهگذر، با شک و بدگمانی به چشمان آن پاتهان نگاه کردند. حرکات غیر عادی و هیکل درشت و وهمانگیز او در آن لباس و خرقهای که سراپایش وحتی چشمانش را پوشانده بود، کودک را به فریاد وامیداشت! یکباره یک نفر از آنها فریاد کشید که:
آهای... اینجا چه خبر شده است!؟
و پاتهان که دریافت دیگران متوجه رفتار او هستند، کودک را از زیر خرقهاش بیرون رانده، سپس به همان گونهای که ناگهانی پدیدار شده بود، ناپدید گردید!
سادهو واسوانی بعدها دربارهی این حادثه چنین اظهاراتی داشت:
ما، در تاریکی جهالت و نادانی قرار داریم! ما بایستی در این راستا، پیوسته و هماره به این نیایش کهن ریشی (Rishi) بپردازیم و زمزمه نماییم: «پروردگارا... ما را از تاریکی جهالت به در آورده، به سوی نور و روشن و رهنمون باش!»
موهانداس (Mohandas) در کودکی بسیار خجالتی و ترسو بود! کوچکترین و ضعیفترین صدایی او را میترسانید، دیدن سایهای در تاریکی، همهی وجودش را آکنده از وحشت و ترس میساخت. او حتی در شبانگاه، از رفتن از اتاقی به اتاق دیگر خودداری میکرد. یک روز پرستاری که از او نگاهداری میکرد، میپرسد:
موهان، چرا تو تا این حد ترسویی!؟ آیا نمیدانی که خداوند همیشه با تو همراهست؟ او تو را حمایت و نگهداری میکند و در هر مرحلهای از مراحل زندگی از تو محافظت مینماید پس هرگاه ترسیدی، فقط نام او را با خود زمزمه کن! او قادر متعال و همیشه با توست. و در اینجا بود که «موهانداس» شروع به تکرار نام مقدس آفریدگار کرد. بدینگونه بود که وحشت و ترس او، همانند مِه بامدادی محو و ناپدید گردید.
او به همین نحو تربیت و رشد و نمو کرد تا آنکه تبدیل به یکی از بزرگترین رهبران روحانی جهان گردید! رهبری که علیه قدرتهای بزرگ استعمارگر به مبارزه پرداخت.
شجاعت و شهامت ایشان باعث شد تا کشورش به سوی آزادی شکوه
مندی رهنمون گردد.
«آری! او ماهاتما گاندی، نماد باشکوه شجاعت بدون خشونت بود!»
