چند سال پیش، در سفر به کورسیکا (جزیرهای متعلق به فرانسه در دریای مدیترانه) بیمار شدم. علائم بیماری برایم جدید بود و درد آن روزبهروز بیشتر میشد. آخر سر، تصمیم گرفتم به یک مرکز محلی درمانی بروم. دکتر جوانی مرا معاینه کرد. به شکمم ضربه زد، شانهها و زانوهایم را فشار داد و بعد به مهرههای پشتم ضربه وارد کرد. نسبت به تشخیص او تردید داشتم، اما کاملاً هم مطمئن نبودم و به همین خاطر به روش عجیب معاینهی او تن دادم. برای اتمام کار، دفترچهی یادداشت خود را بیرون آورد و گفت «آنتی بیوتیک. این قرص را سه بار در روز بخور. اما پیش از آنکه اوضاعت بهتر شود، بدتر میشود.» من هم که از این درمان جدید خوشحال بودم با نسخهای در دست به هتل برگشتم.
دردم بدتر و بدتر شد؛ درست همانطور که پزشک پیشبینیکرده بود. احتمالاً پزشک میدانسته مشکلم چه بوده. اما وقتی بعد از سه روز دردم بهتر نشد به او زنگ زدم. گفت؛ «مقدار مصرف دارو را به ۵ قرس در روز افزایش بده. احتمالاً دردتان مدت بیشتری باقی خواهد ماند.» بعد از دو روز تحمل درد طاقتفرسا، بالاخره با آمبولانس هوایی بینالمللی تماس گرفتم. دکتر سوئیسی مشکل را آپاندیس تشخیص داد و به سرعت جراحی شدم. بعد از عمل پرسید «چرا اینقدر صبر کردی؟» «اوضاع دقیقاً همانگونه بود که آن پزشک پیشبینی کرده بود به همین خاطر، به او اعتماد کردم.» «آه، تو اسیر خطای قبل از اینکه اوضاع بهتر شود، بدتر میشود شدی. دکتر کورسیکایی هیچ حدسی دربارهی مشکل تو نداشت، درست مثل خیلی از کسان که خارج از شیفت خودشان در فصل پُربازدید یک منطقهی توریستی کار میکنند.»
یا یک مثال دیگر: کفگیر یک مدیرعامل به تهدیگ خورده است. فروش محصولات به حداقل رسیده، فروشندگانْ بیانگیزهاند، فعالیتهای بازاریابی بدون هیچ دلیل مشخصی راکد شده. در اوج استیصال، او یک مشاور استخدام میکند. این مرد به ازای دریافت ۵ هزار دلار در روز اوضاع شرکت را بررسی میکند و سپس یافتههای خود را ارائه میدهد؛ «بخش فروش شما هیچ برنامهای ندارد و جایگاه شرکتتان به درستی مشخص نیست. وضعیت کمی پیچیده است. من میتوانم آن را برایتان درست کنم، اما نه یک شبه. اقدامات باید با حساسیت انجام شود و به احتمال فراوان پیش از آنکه فروش پیشرفت کند، افت میکند.» مدیران مشاور را استخدام میکند. یک سال بعد، فروش باز هم افت میکند و همین ماجرا سال بعد هم اتفاق میافتد. مشاور بارها تاکید میکند پیشرفت شرکت بسیار مطابق پیشبینیهای اوست. وقتی افت فروش برای سال سوم ادامه پیدا میکند، مدیر مشاور را اخراج میکند.
خطای قبل از اینکه اوضاع بهتر شود، بدتر میشود در واقع یک عامل انحرافی و یک شاخه از خطای تایید است. اگر مشکل وخیمتر شود، پیشبینی درست از آب در میآید. اگر اوضاع برخلاف انتظار بهتر شود، مشتری باز هم راضی است و متخصص میتواند آن را به مهارت خود نسبت بدهد. در هر صورت او برنده است.
فرض کن رئیس جمهور یک کشور هستی و کوچکترین فکری برای ادارهی آن نداری. چه کار میکنی؟ پیشبینی میکنی «سالهای سختی» پیشِ روست. از شهروندانت میخواهی «کمربندها را محکم ببندند» و سپس قول میدهی بعد از گذر از این «مرحلهی حساس تصفیه، خالصسازی و بازسازی» اوضاع بهبود خواهد یافت. قاعدتاً اشارهای به شدت و مدت این دوره نخواهی کرد.
بهترین نمونه از موفقیت این راهکار در مسیحیت مشخص است؛ پیروان واقعی آن معتقدند پیش از آنکه بتوانیم بهشت را روی زمین تجربه کنیم، جهان باید نابود شود. بلایا، سیل، آتشسوزی و مرگ همه جزئی از یک نقشهی بزرگترند که باید اتفاق بیفتد. این پیروان وقوع هر تغییر منفی در اوضاع را تاییدی بر این پیام میدانند و هر پیشرفت را هدیهای از سوی خدا میانگارند.
در نتیجه، اگر کسی بگوید قبل از اینکه اوضاع بهتر شود، بدتر میشود، باید گوشهایت تیز شود. اما حواست باشد شرایطی نیز وجود دارد که ابتدا نزول میکنند و سپس بهتر میشوند. مثلاً تغییر زمینهی شغلی در ابتدا نیاز به زمان دارد و معمولاً منجر به کاهش حقوق میشود. سازماندهی مجدد یک تجارت نیز زمانبر است. اما در تمام این موارد به سرعت میتوان متوجه شد این اقدامات موثرند یا خیر. اهداف ما مشخص و قابل بررسیاند. بیش از اینکه دنبال بهشت باشی، به اهدافت نگاه کن.