نوشتن نوعی در معرض بودگیست.

مینویسی تا بخشی از خودت را عُریان کنی و در معرض تماشا و بعدتر، در معرض شناخت بگذاری. مطلوبِ کسی که کلمه را برای نمایش خودش انتخاب میکند، در مرحله اول تماشا شدن است، اما او در نهایت خواستارِ شناخته شدن میشود. شناخته شدن نه به معنای شهرت یا محبوبیت؛ شناخته شدن به معنای فهم شدن.
برای همین است که در نهایت باید این رنج را هم به جان بخرد که اگرچه عده زیادی به تماشا میآیند، اما چیزی از او را فهم نمیکنند. یا اگر تعداد اندکی هم به مرحله فهم برسند، فهمِ آنها یا ناقص و غیر اصیل است یا حقیقی نیست. در نهایت نگاه آنها به دنیا از دید خودشان است. در نتیجه، اگر که شانس بیاورد و خودش را به شکل درستی در معرض دیگران قرار بدهد، میتواند کسی یا کسانی را بیابد که یا او را فهم کردهاند یا در تلاش برای فهمِ او هستند.
پرسیده بودی: «چرا مینویسی و رنج قضاوت شدن را به جان میخری؟»
جواب داده بودم: «اول برای تماشا شدن و بعد، فهم شدن.»
در نوشتن مراقب هستم. اما ملاحظهگر نه! در هیچ ساحتی از زندگیام به اندازه نوشتن، نترس و جسور نیستم. اِبایی ندارم از نوشتن خودم با همه دغدغهها، کموکاستیها، تاریکیها و حفرههایش. و خوب میدانم که اگر خودم را از کلمههایم بگیرم، آنچیزی که مینویسم اصالت ندارد. اگر خویشتن و تجربههای زیستهام را از نوشتههایم بگیرم، خودم را بابت نوشتن گول زدهام. چراکه نوشتن و کلمهچینی زمانی اصالت دارد که «من» را درون خودش جای داده باشد.
رنج قضاوت شدن یا بد فهمیده شدن اگر چه جان آدم را میخراشد، اما به اینکه در نهایت شانس فهم شدن را پیدا کنی، میارزد. برای همین است که آدمهای اهلیِ نوشتن، بعد از مدتها رنجورِ گزاره آدمها و تماشایِ ناقص و کجومعوج آنها نمیشوند. چون به جان امیدوارند که روزی تماشا و فهم میشوند؛ بیهیچ تقلا و دلنگرانیای.
محمدعلی اسلامی ندوشن در کتاب «زندگی و مرگ قهرمانان شاهنامه» به این نکته اشاره کرد که فردوسی سیواندی سال از عمر خویش را صرف سرودن اثری سترگ کرد که حالا نه تنها شناسنامه ادبی ملت ایران، که شناسنامه هویت ما نیز تلقی میشود. بعد در جایی دیگر میگوید او با شوق و شکیبایی، سرگذشت قومی فراموش شده را به شعر درآورد.
دو کلمه شوق و شکیبایی را دو بار و با تامل بیشتری میخوانم! شوق و شکیبایی همان دو حلقه مفقود شده زندگیِ شلوغ و پرهیاهوی همگی ماست. ما نه تنها در نوشتن و سرودن شکیبایی نداریم که در هرکاری همچون دوستداشتن و دوستداشتهشدن هم عجول و زودخواهیم!
لطف این ادبیات خواندنها شاید همین باشد که بدانیم آنچه قرارش بر ماندگاریست باید همراه با شوق و شکیبایی باشد؛ آنهم مداوم؛ بیوقفه و همیشگی! تاریخ اینطور نشانم میدهد که اتفاقهای بزرگ و آفرینشهای ماندگار درست بعد از صبوریهای بسیار خلق میشوند.
