در کنار تخت من، دوجین کتاب روی هم تلنبار شده، کموبیش تمامشان را خواندهام، اما نمیتوانم از هیچ کدامشان دل بکنم. میدانم خواندن پراکنده آن کتابها، به رغم زمان زیادی که صرف خواندنشان میکنم، هیچ کمکی به من در درکشان نخواهد کرد و به همین خاطر باید وقت خودم را فقط صرف خواندن یکیشان بکنم. پس چرا هنوز دارم بین هر ۲۴ کتاب پرسه میزنم؟
مردی را میشناسم که با سه زن قرار ملاقات میگذارد. او عاشق هر سه نفرشان است و میتواند تصور کند با هر یک از آنها تشکیل خانواده بدهد. با این حال، او جرأت انتخاب یکی از این سه نفر را ندارد، صرفاً به این دلیل که این انتخاب به معنای گذشتن از دو نفر دیگر برای همیشه است. او اگر از تصمیم گیری خودداری کند، تمام گزینهها روی میز باقی میماند. اما نکته منفی به نتیجه نرسیدن تمامی این رابطههاست.
در قرن سوم پیش از میلاد، ژنرال ژیانگ یو، فرماندهی نظامی چینی در قرن سوم پیش از میلاد مسیح، ارتش خود را از رود یانگتسه عبور داد تا با امپراتوری کین نبرد کند. در حالی که لشکریان او خوابیده بودند، دستور داد تمام کشتیها را به آتش بکشند. روز بعد به آنها گفت "حالا فقط یک انتخاب دارید: فقط میجنگید، یا پیروز میشوید یا کشته." او، با حذف گزینه عقبنشینی، حواس سربازان را بر تنها چیزی که اهمیت داشت متمرکز کرد: جنگیدن. کورتس، کشورگشای اسپانیایی، از همین کلک انگیزشی در قرن شانزدهم استفاده کرد. او بعد از ورود به ساحل شرقی مکزیک کشتی خود را غرق کرد.
ژیانگیو و کورتس استثنایند. ما انسانهای معمولی هر کاری میکنیم که تعداد گزینههای موجود بیشینه باشد. دَنآریهلی، استاد روانشناسی، و جیوونگشین قدرت این غریزه را با استفاده از یک بازی کامپیوتری نشان دادند. بازیکنان با ۱۰۰ امتیاز کار را شروع میکردند و روی صفحه مقابل آنها سه در ظاهر میشد؛ یک در قرمز، یکی آبی و یکی سبز، باز کردن هر در باعث کم شدن یک امتیاز میشود، ولی به ازای هر اتاقی که به آن وارد میشدند میتوانستند امتیازات بیشتری جمع کنند. بازیکنان منطقی عمل میکردند: پُرامتیازترین اتاق را پیدا میکردند و تا میتوانستند امتیاز جمع میکردند. سپس، آریهلی و شین قوانین را عوض کردند. اگر پس از ۱۲ حرکت درها باز نمیشد، بازیکنان کمکم از صفحه محو و در نهایت ناپدید میشدند. حالا بازیکنان از یک در به دیگر میرفتند تا تمام گنجهای ممکن را به دست بیاورند. تمام این تلاشهای بیحاصل به این معنا بود که آنها ۱۵ درصد کمتر از بار اول امتیاز کسب کرده بودند. سازندگان سپس یک گرهی دیگر به بازی اضافه کردند: با باز کردن هر در، حالا ۳ امتیاز کم میشود. بازیکنان هراسان امتیازات خود را از دست میدادند، چون تلاش میکردند تمام درها را باز نگه دارند. حتی وقتی شرکتکنندگان میفهمیدند در هر اتاق چند امتیاز وجود دارد، چیزی تغییر نمیکرد. از بین بردن گزینهها چیزی نبود که آنها حاضر به انجامش باشند.
چرا تا این حد غیرمنطقی رفتار میکنیم؟ چون طرف منفی قضیه همیشه چندان واضح نیست. در بازارهای اقتصادی، اوضاع شفافتر است؛ یک گزینه اقتصادی که باعث افزایش امنیت میشود هزینه خود را دارد. چیزی به نام گزینه مجانی وجود ندارد، اما در بیشتر زمینههای دیگر برخی گزینهها به نظر مجانیاند. البته این یک توهم است. آنها هم برای خود قیمتی دارند، اما برچسب قیمتشان غالباً پنهان و ناملموس است: هر تصمیم مقداری از توان ذهنی ما را مصرف میکند و مدتی از زمان ارزشمند ما را میگیرد. مدیران عامل که تمام گزینههای ممکن برای توسعهی شرکت خود را بررسی میکنند معمولاً آخر سر هیچ کدام را انتخاب نمیکنند.
شرکتهایی که میخواهند به تمام بخشهای امور مشتری پاسخگو باشند نمیتوانند به هیچکدام پاسخ بگویند. فروشندگانی که دنبال شرکت در تکتک معاملات هستند نمیتوانند چیزی بفروشند.
ما همواره میخواهیم در آنِ واحد کارهای زیادی بکنیم، از هیچ امکانی نمیگذاریم و میخواهیم تمام گزینهها را همزمان در اختیار داشته باشیم. اما اینام به سادگی میتواند موفقیت ما را نابود کند. باید یاد بگیریم درها را ببندیم. یک راهکار تجاری باید به طور ویژه در مورد چیزهایی باشد که نباید درگیرشان شد. استراتژی زندگی خود را مثل استراتژی یک شرکت بنویس: کارهایی را که نباید در زندگی بکنی بنویس. به بیان دیگر، تصمیمهای حساب شدهای بگیر تا برخی چیزها را کلاً نادیده بگیری و وقتی شرایطش پیش آمد، طبق لیست نبایدهایت رفتار کن. این کار نه تنها تو را از افتادن در گرفتاری حفظ میکند، بلکه زمان تفکر زیادی هم برایت نگه میدارد. یک بار خوب فکر کن و تصمیمت را بگیر که سراغ چه چیزهایی، حتی اگر فرصتش بود، نروی. بیشتر درها ارزش وارد شدن ندارند، حتی اگر به نظر برسد چرخاندن دستهی در بسیار ساده است.