من بیشتر اوقات، به نقل مکرر این داستان میپردازم که پسری از مادرش میپرسد:
مادر، برای چه ما بر روی کرهی خاک هستیم؟
و مادرش توضیح میدهد که:
برای یاری دیگران!
و پسرش نیز دوباره میپرسد:
بسیار خوب، پس آن دیگران در این دنیا چه کارهاند!؟
بیشتر اوقات ما به این امر میپردازیم که میان کسانی که باید به آنان یاری نمائیم کدام یک سزاوارترند؟ چندی پیش کتابی به دستم رسید به نام «عشق، بزرگترین است!» در آن به نقل داستانی دربارهی یک مرد قانون پرداخته است که افتخارش آگاهی استادانهای از قانونهای حضرت موسای کلیم (ع) میباشد.
او یک روزی با حضرت عیسای مسیح (ع) دیدار نموده و از ایشان میخواهد تا دربارهی این مطلب گفتمان نمایند که چرا یک انسان، بایستی جاودانه در بهشت زندگی کند!؟
عیسی (ع) تبسمکنان پاسخ میدهند:
گویا شما خودتان استاد میباشید، لطفاً به من بگوئید که قانون موسی (ع) در این باره چه میگوید. مرد قانوندان سینهاش را صاف کرده، میگوید:
شما میبایستی با همهی وجود، قلب، روح، ذهن، عشق، و محبتتان، به خداوند عشق بورزید.
و عیسای مسیح پرسید:
آیا این همهی حقیقت است؟
خوب... البته این هم گفته شده که میباید به همسایهات چنان عشق بورزی که خویشتن را دوست میداری!
مسیح (ع) نیز ادامه داد:
درست است! این همهی آن کاریست که باید انجام بدهی تا جاودانه در بهشت برین به سر ببری!
خوب! قانوندان داستان ما، دقیقاً همانگونه که به خودش علاقهمند بود، به دیگران عشق نمیورزید! بحث و گفتمان او با مسیح (ع) نیز به این نیت بود تا اثبات کند که الزاماً نمیتوان همهی همسایگان را یکسان دوست داشت!
در پایان افزود:
من همسایگان بسیاری دارم، به کدامین همسایه باید عشق بورزم؟
عیسای مسیح (ع) نیز، در پاسخ وی، به نقل داستان تمثیلی و به یادماندنی «ساماریتان» پرداخت.
...
در متن توضیحی نیامده که فرقه یا فردی خاص بوده. ولی پیداست که شخصیتی مانند راهبان و صوفیها میباشد.
...
یک یهودی در راه «اورشلیم» به «جریکو» بود که مورد هجوم چند راهزن قرار گرفت. آنها جامههایش را از تن به در آورده تمام دارائیاش را تصاحب نمود، سپس نیمهجان در میان راه رهایش کردند.
در این میان یک مقام مذهبی یهود، از کمی آنسوتر در حال گذر بود که با وضعیت آن مرد نیمهبرهنه روبهرو شد.
در نتیجه به سرعت خود را به آن طرف جاده رسانید. یک کارگزار صومعهی یهودیان نیز که از راهی دور میآمد با نزدیک شدن به آنها، نگاهی کنجکاوانه به وضعیت مبهم آنان انداخته، سپس به راه خودش ادامه داد.
چندی بعد یک «ساماریتان» بینوا از راه رسید. او با ترحم و دلسوزی خود را به بالای سر مرد ستمدیدهی زخمی رسانده، زخمهایش را شسته، پس از زخمبندی او را با پتویی پوشانیده و سپس بر روی چهار پای خود گذارده و به نزدیکترین مسافرخانه رسانده و خود نیز تا بامداد به پرستاریاش میپردازد. هنگام رفتن نیز مبلغ قابل توجهی را به مسافرخانهدار میدهد تا از آن مسافر زخمین به خوبی نگهداری و پرستاری نماید تا او از سفر بازگردد! «ساماریتان» با سادگی تمام میکوشید تا مسافرخانهدار را قانع سازد تا هر مبلغی را میخواهد بگیرد!
عیسی مسیح (ع)، در اینجا از مرد قانوندان پرسید:
از دیدگاه شما کدام یک از سه تن رهگذر برای آن مرد ستمدیده، همسایهی حقیقی بودند؟
مرد قانوندان پاسخ گفت:
البته همان که به او ترحم و دلسوزی نمود.
و مسیح (ع) نیز به او فرمود:
این همان شیوهای است که تو خود می باید انجامش بدهی!
«تالمود» یهودیان، برای ما داستانی را بازگو میکند:
مردی بود که سه رفیق داشت، دو تن از آنان به او بسیار علاقمند بودند... اما سومی چندان او را مورد ارج و احترام قرار نمیداد. یک روز آن مرد احضارنامهای از سوی دادگاه عالی سلطنتی دریافت کرد. او که به شدت نگران شده بود، تصمیم گرفت تا آن دو دوست صمیمی را همراه با خود به دادگاه ببرد. تا به او کمک کنند. اما دوست اول از همراهی خودداری کرد! دوست دوم نیز قول داد که تا در دادگاه با وی همراهی کند ولی نه بیشتر!! مرد که از هر دو دوست ناامید شده بود، آشفته و سردرگم به سراغ دوست سومین رفت. او در کمال شگفتی دریافت که وی نه تنها موافقت داشت، بله در دادگاه و در برابر شخص شاه نیز از مرد دفاع مؤثر و سودمندی نمود!
در همین راستا.... یک داستان اخلاقی قدیمی نیز هست که نام آن:
«هر انسانی و یا همهی انسانها میباشد. در این داستان، هر انسانی به فرمان مرگ، در برابر خداوند حاضر میشود. در این هنگامه! آن دوستی که از همهچیز و همهکس برای انسان محبوبتر است – «ثروت و سرمایه» – حتی یک گام در این احضار شدن به پیشگاه خداوند با او همراهی نمیکند!!
دومین دوستی که به آن عشق میورزید – «خانواده و بستگان» – فقط تا کنار گورش آمده و نتوانستند تا دادگاه الهی با او بیایند. در پایان تنها یک دوست توانست با او همراهی نموده و از وی دفاع نماید! – «اعمال و کردار نیک انسان» –
پس به این نتیجه میرسیم که در چنین دادگاهی، ثروت و شعار و ادعای صِرف، بیارزش هستند، و تنها اعمال و کردار پسندیدهاند که پربها میباشند!
آقا و خانم «کاپور» در طبقهی بالای یک ساختمان مرتفع و رو به دریا، در محلهای اختصاصی در شهر «بمبئی» زندگی میکردند. پس از گذشت چندین سال از زندگی آنان در آن آپارتمان، یک واحد از واحدهای مجاور همان طبقه تخلیه شد. زیرا صاحبانش به خارج از کشور رفتند.
خانوادهی کاپورها دربارهی وضعیت سکونت خود در آن مجتمع بسیار خشنود شدند... آنان اختیار کامل یافتند تا به گونهای انحصاری از ایوان ساختمان استفاده نمایند.
همچنین میتوانستند تا از راهروها و فضاهای مشترک،
برای کاشت و نگهداری گل و گیاه مورد علاقهشان استفاده کرده و این احساس را پیدا کنند که هر چه را میبینند، مالک آن هستند!
پس از ۱۰ سال، همسایگان همان واحد خالی، بازگشتند ولی آقا و خانم کاپور از این بابت بههیچوجهی خوشنود نبودند! آنها از طریق عدسی چشمی در، حرکتها و رفتار آنان را زیر نظر داشتند و از همهمه، سر و صدا، خندههای بلند و کوتاهشان باخبر بودند. چیزی نگذشت که زنگ خانهشان به صدا درآمد. آقای کاپور که از عدسی چشمی در حال تماشا بود! به سوی همسرش رفته و به او خبر داد:
آنها هستند... خانم با یک کاسهی بزرگ آمده است!
و خانم کاپور با تأسف گفت:
چه مزاحمتی! من مطمئن هستم که برای قرض گرفتن شکر، چای ... و اینجور چیزها آمده است!
آقای کاپور هم ادامه داد:
با او مهربانی نکن و روی خوش نشان نده! خیلی زود هم او را بازگردان تا برود و گرنه برای هر چیز کوچک یا بزرگی، به در خانهی ما میآیند.
و در پایان، خانم کاپور با تأکید، و برای اطمینان شوهرش گفت:
نگران نباش شوهر عزیزم! من این خانم را سر جایش مینشانم!!
سپس همانطور که لبهایش را برهم فشرده، ابروهایش را با حالتی خصمانه در هم کشیده بود! به سمت در رفته و آن را گشود: زوج همسایه در برابرشان نمایان شده، با لبخندی دوستانه و مهرآمیز گفتند:
روز به خیر!
آن خانم، ظرفی را که پر از میوههای خوشمزه و خشکبار بود، به خانم کاپور تقدیم کرده گفت:
ما همسایههای تازهی شمائیم! برایتان هدیهی ناقابل و کوچکی آورده ایم.
به راستی با یک حرکت کوچک دوستانه و آکنده از صمیمیت، آن همسایه بر خشم و خصومت و خودخواهی کاپورها غلبه کرده و سرفراز شدند!
مردم اغلب با گفتن این عبارت: «کارهای خیر از خانواده شروع میشود.» نیکوکاری خویش را سهیهبندی کرده، لطف و محبت خود را به نزدیکان و عزیزان منحصر میسازند. آری «کار خیر» ممکن است از خانه شروع شود. اما چنانچه این شیوهی پسندیده، بجا و بهموقع باشد، تبدیل به فرهنگی عالی و نوعدوستانه میگردد. بدین جهت من تأييد و تأكيد استاد خويش «سادهو واسوانی» را یادآور میشوم؛ «بدهید... ببخشید و بدهید!»
نه فقط به کسانی بدهید که به آنان عشق میورزید! بلکه به کسانی هم که به شما توجهی نداشته و عشق نمیورزند ببخشید! به ویژه آنانکه محروم و بینوا هستند.
به آنانی ببخشائید که مدنظرتان نیستند! و قصد بخشش به آنها را ندارید. به این ترتیب، شما بیش از آنچه ارمغان دادهاید، ارزانی خود نموده و دریافت مینمائید!
«آری، این چنین شما از ترس و هراس آزاد و رها می گردید!»
اليزابت ملكهی مجارستان، بیشتر اوقات به تنگدستان صدقه میداد، او همچنان که به ایشان پول یا غذا میداد، سفارش میکرد که من به شما تأکید میکنم ک، به خودتان صدقه بدهید!
آری، چه بسا بگوئید: چگونه میتوانیم بدهیم و ببخشیم، در حالی که خودمان چیزی نداریم! البته که همه این توانایی را ندارند تا در کیف یا جیب هایشان را باز کنند، چه بسا ملکهی مجارستان به ما توضیح بدهد که:
هرگز در قلبهایتان را نبندید! حتی اگر هیچ نقدینهای ندارید، میباید قلبی با دروازهای گشوده داشته باشید که نسبت به نیازهای مردم ترحم و عطوفت نماید.
چشمانی داشته باشید که بتواند نیازمندان را ببیند، گامهایی که بتواند برای بازدید آنها برود و کلماتی که ایشان را دلداری و تسکین بدهد.
به راستی شما میتوانید با هرکس رویارو میگردید، خوشرو باشید و لبخند بزنید! همچنین میتوانید کلمهای مهرآمیز یا اندیشهای خیرخواهانه را به همسایگانتان ارمغان بدهید! برای شما امکان این هست که برای همکاران و دوستان ارج و احترام قائل شوید. همچنین توانایی این را دارید که ناامیدان را امیدوار ساخته، به ترسوها شهامت بخشیده، اطرافیان خویش را شادمانی ارزانی بدارید! و برای رفاه و نیکبختى كل جامعهی بشریت دعای خیر بخوانید.
گفتهاند که قیصر ستمگر روم، بر مردی باتقوا و متدین خشم گرفته، فرمان میدهد تا میزان همهی دارائیاش را اعلام نماید، چرا که هر آن ممکن است مصادره بشوند!
آن مرد مؤمن و مقدس نیز تمامی افراد بینوا و معلول و ناتوان، بیوهزنان و یتیمان را که به آنان رسیدگی میکرد، به قیصر معرفی کرده و اعلام میدارد:
اینها ثروت و سرمایههای منند! و من دربارهی آنها هیچگونه نگرانی ندارم! زیرا برایم ماندگارند و هیچکس نمیتواند ایشان را مصادره کند!!
یک امپراتور مهربان و دلسوز، در هنگام قحطی، همهی دارائیاش را در میان بینوایان و نیازمندان توزیع میکند. برادرانش خطاب به او میگویند:
پدران و گذشتگان ما، این ثروت و دارائی را در طی چند نسل گرد آوردهاند و هر یک کوشیدهاند تا بر ذخیرهی پیشین بیفزایند! ولی تو با تقسیم و توزیع آن، همه را از دست دادی و به زودی پشیمان خواهی شد!
امپراتور به آنان چنین پاسخی داد:
پدران ما ثروت را برای همین جهان خاکی گرد آورده بودند، ولی من در حال جمعآوری سرمایههایی برای بهشت هستم!!
و این سخن به درستی گفته شده است:
«کارهای خیر و پسندیده برخاسته از قلبهاست؛ نه دست ها!»
من افراد بسیاری را میشناسم که مدام با ترس از دست دادن سرمایه و مکنت خود زندگی میکنند. حتى فشار خون آنها، تابع نوسان بهای سهام در بازار ارز دیجیتال و بورس میباشد!
اینان از مالیات میترسند! از حملهها و هجومها میترسند، از پائین آمدن نرخ بهرهها میهراسند.
من همیشه گفتهام: این پول نیست که یک انسان را ثروتمند میسازد، بلکه کسی که دست دهنده و بخشنده داشته باشد، سرمایهدارتر از کسی است که فقط مال و ثروت ذخیره میکند... چرا که گردآورندهب ثروت، همیشه تحت فشارهای شدید و نگرانکنندهی از دست دادن سرمایه است و همانند فقیر بیچارهایست که هیچ بهرهای از آنچه دارد، نمیبرد. هنگامی که شما چیزی به کسی میبخشید، بیگمان به تجربهب دریافت یک قدرت روحانی، حیاتی و غنای روحی میپردازید! آنگاه که چیزی میبخشید، زنده هستید و به تجربهاندوزی از یک جریان احساسات ماوراء طبیعت از لذات معنوی میپردازید. از همین روی است که بخشیدن و عطا کردن، بسیار لذتبخشتر از دریافت کردن و گرفتن است. همچنان که فرزانگان و بزرگان در شرق و غرب جهان، پیوسته بر آن تأکید داشتهاند.
بزرگترین هدیهای که ما میتوانیم به دیگران بدهیم، مادی نیست! بلکه ارمغانی از خویشتن ماست. برترین هدیه: عشق و محبت، دلداری و غمخواری، الهام و همدلی و بخشایش میباشد.
پیامبر اسلام، محمد (ص) گفته است: «ثروت حقیقی یک انسان، رفتار و کردار پسندیدهای است که نسبت به دیگران روا داشته و انجام داده است. هنگامی که از جهان میرود، مردم میپرسند: از او چه چیزهایی بر جای مانده است؟ اما فرشتگان خداوند خواهند پرسید: چه بهرههای نیک و پسندیدهای را پیش از خود به جهان ابدی فرستادهای!؟
بنابراین من با اشاره به سخنان «سادهو واسوانی» برای آخرین بار به شما تأکید مینمایم که: «بدهید و ببخشید و بدهید.»
و در آن صورت، شما با بركات خير الهی، همراه با آسودگی و آرامش خواهید بود!»
پایان
