اینکه خدا چیزی را میدهد و میگیرد، به این دلیل است که به هوش بیایند، آگاه شوند و کفران نکنند. والّا صِرف دادن و ندادن نعمت مطرح نیست، بیدار شدن عباد است که قیمت دارد. یکی گفت: خدا نعمتهای زیادی به ما داد و نعمتهای زیادی را هم گرفت. مهم نیست. مهم این است که ما را با خودش آشنا کرد. عمری که از انسان گذشت تازه میفهمد که این دادن و ندادن چیزی نبود. اصل کار آشنا کردن با خودش بود. در حالی که ما گریه کردیم که چرا گرفتی؟ چرا کم دادی؟
وقتی انسان با خداوند آشنا شد کارش به جایی میرسد که خطاب به معبودش میگوید: حال که ما را با خودت آشنا کردی هر کاری میخواهی بکن. خدا هم متقابلاً میگوید: حالا که با ما آشنا شدی تو هم هر کاری میخواهی بکن. عباد خدا وقتی با خدا کار میکنند، اینطورند.
تمام خلق پیش علم خدا سفیهاند و او حکیم است. تنها اوش که میداند چه چیزی برای ما خوب است و چه چیزی بد. اختلاف هم در همین جاست. هرچه را که ما میخواهیم به ما نمیدهد. هرچه را که خودش صلاح میداند میدهد. لذا خِلق ما تنگ است و اخمهایمان دائماً توی هم است، به همین خاطر آن چیزی را هم که خدا میدهد نمیبینیم. خدا نکند انسان از دست یکی خُلقش تنگ باشد. هرچه او کار خوب انجام دهد نمیبیند، بلکه برعکس هم میبیند. انسان چون سفیه است چیزهایی را که برایش مضّر است میخواهد و یا چیزی را میخواهد که نفعی برایش ندارد. ولی خدا برای مخلوقاتش چیزهای خوب میخواهد، زیرا او حکیم است. ریشهی اختلاف هم اینجاست.
اگر کودکی بگوید چاقویی به من بدهید، نمیدهیم، حتّی اگر التماس و گریه کند. خالصتر از گریهی بچّه چیست؟ در مقایسه با علم خدا، سایر مخلوقات سفیه و نادانند. انبیاء چون اقرار کردند عالمند.
هرچه در طول عمر نصیبتان شده همانی است که خدا برایتان بریده است. فکر نکنید که در راه، چیزی از آن کم شده است هر آنچه که به شما نرسیده اساساً مال شما نبوده، ولو دعا کرده باشید. نه شیطان، نه اهل زمین و نه هیچکس دیگر گوشهای از سهم شما را نبرده است. این را از صفات و اخلاق خدا بهدست میآوریم و از اینکه هستی خدا غنی است. کسی که غنیّ و حکیم است ظلم نمیکند.
بیشتر ظلمها از روی احتیاجات بشر است. حتّی فرعون که ادعای خدایی کرد از روی احتیاج بود. او میخواست خدا باشد، تا دیگر محتاج کسی نباشد و نمیدانست که غنا در محتاج بودن به خداست.
حتّی اگر ثروتمندی مال و قدرت داشت، ولی ظلم کرد، معلوم میشود که محتاج است. غنیّ مطلق ظلم نمیکند.
لذا میگوید: یا داوود، تو میخواهی، من هم میخواهم، این نمیشود. ارید و ترید نمیشود الّا ما ارید و اگر آنچه من میخواهم را قبول نکنی. مثل مردمی که با خدای خود طرفند. البتّه ما همه محزون میشویم و همین حزن نشانهی طرفیت با خداست، امّا چون آن را اظهار نمیکنیم خدا گناه نمینویسد. صرف اینکه غصهدار میشود، عیب ندارد. زیرا ضعیف است و چاره ندارد. امّا اگر دادوبیداد کند و چیزی را بشکند آنجا او را ادب میکنند. شما هم اگر بچهات چنین کند او را مؤاخذه میکنی. خدای با آن بزرگی با ما به این کوچکی همان معاملهای را میکند که ما با کوچکترهای خود انجام میدهیم.
عجیبتر این است که تا ما نفهمیدیم که سفیه هستیم، خداوند تکلیف نمیکند. سفیه دیر میفهمد که سفیه است.
شنیدهای که دیوانهها اقرار ندارند که دیوانهاند. شخص دانا خود را عاقل شش دانگ نمیداند و تنها او را حکیم میداند.
سفیه بیشتر چیزهایی را که میخواهد به ضررش است. امّا خدا حکیم است و چیزهایی را که به نفع ما نیست به ما نمیدهد. حال انصاف بدهید، ما باید پی حرف او برویم، یا او باید پی حرف ما بیاید؟ آیا ما باید صابر باشیم و گله نکنیم، یا که او دانا و عالم است؟ او اگر میدهد و یا نمیدهد از روی حکمت است. نگویید مادر و پدر مرا محروم کردند، مادر مرا خوب شیر نداد و از اینجور حرفها. بیخود به خودت غصّه نده. نه شما چیزی بیشتر از آنچه برایتان بریده شده میتوانید بگیرید، نه من. حتّی انبیاء و اولیاء هم چیزی بیشتر از آنچه برایشان بریده شده است، نگرفتند. البتّه کم هم نداده، خودش هم مراقب بوده که میان راه از بین نرود، دستگاهش خیلی منظّم است. آنقدر منظّم است که هر شادی و غصّهای برای دنیا بیهوده است. اگر هرکس بداند از کوچکی همهچیز را برایش بریدهاند، غصّه نمیخورد. شادی و غم از آنِ انسانهای ضعیف است. انسان بایستی محکم باشد تا با هر چیز کوچک غمگین یا شاد نشود، چون خدا با ما کارهای دیگری هم دارد. دریچههایی که میخواهد به روی ما باز کند، علومی که برای ما تدارک دیده، غرفههایی که بناست در آنها ساکن شویم. ما باید بزرگ باشیم تا قابلیّت اینها و همنشینی با بزرگان را پیدا کنیم. ♥️
یادداشت مؤلف: این سلسله درسها رو در جایگاه انسانی که قلباً به خدا مومنه، به رشتهی تحریر میارم. بایستی مخاطبینم از این موضوع آگاهی داشته باشن.