روزی بود و روزگاری بود. در زمان قدیم که بازرگانان خودشان برای خرید جنس به شهرها و کشورها مسافرت می‌کردند یک بازرگان کم‌سرمایه می‌خواست به سفر دور برود و برای همین مقداری از سرمایه‌اش را در وطن خود باقی گذاشت که اگر مثلاً در بیابان مالش را دزد برد وقتی به شهر خود برمی‌گردد بی‌سرمایه نباشد.
اما گذاشتن پول نقد هم کار خوبی نبود، برای همین ۱۰۰ من آهن خرید و آن را در خانه‌ی دوست خود امانت گذاشت تا اینکه از سفر برگردد و پس بگیرد. با خودش می‌گفت: «آهن از همه‌چیز بهتر است و چون وزنش زیاد و قیمتش کم است کسی آن را نمی‌دزدد، نه مثل پارچه آتش می‌گیرد و نه مثل جنس خوراکی فاسد می‌شود.»
این شد که آهن‌ها را در خانه‌ی دوست خودش امانت گذاشت و خداحافظی کرد و رفت. مسافرتش یک سال طول کشید و وقتی برگشت جنس‌های دیگری که آورده بود مشتری نداشت. چون قیمت آهن خیلی ترقی کرده بود فکر کرد که اول آهن‌هایی را که در خانه‌ی دوستش امانت گذاشته است بفروشد تا بعد جنس‌های دیگر، مشتری پیدا کند.
پس برای باز گرفتن آهن‌های امانتی به خانه‌ی رفیقش رفت. اما آن دوست قدیم که به فکر خیانت افتاده بود، آهن‌ها را برده و در جای دیگر پنهان کرده بود و می‌خواست از پس دادن آن خودداری کند. این بود که وقتی بازرگان بعد از سلام و علیک و احوالپرسی گفت آمده آمدم آهن‌ها را ببرم، دوست قدیم اول خیلی به او تعارف کرد و خوشامد گفت و بعد او را داخل خانه برد و گفت: «دوست عزیز، از این پیشامد خیلی متأسفم، ولی حقیقت این است که آهن‌های امانت تو را در گوشه‌ی انبار گذاشته بودم و در آن را قفل کرده بودم، تا اینکه یک روز برای کار دیگری به انبار رفتم و خبردار شدم که موشی در آنجا بوده و چون مدتی در انبار بسته بوده موش فرصت را غنیمت دانسته و تمام آهن‌ها را خورده است!»
مرد بازرگان که فهمید رفیقش می‌خواهد با این حرف‌ها سرش را کلاه بگذارد، فکر کرد که با آدم به این پررویی و بدجنسی حرف حسابی زدن فایده ندارد و باید با حیله‌ای از زبان او حرف کشید. این بود که سعی کرد از این حرف عجیب عصبانی نشود و خودش را خونسرد و آرام نشان داد و گفت: «بله، حق با شماست، من هم شنیده‌ام که موش آهن را بسیار دوست می‌دارد و هرجا که این لقمه‌ی چرب و نرم را پیدا کند می‌خورد و البته شما هیچ تقصیری ندارید. تقصیر از من است که فکر موش را نکرده بودم.»
رفیق خائن از شنیدن این جواب خوشحال شد و با اصرار زیاد بازرگان را به شام دعوت کرد و گفت: «مدت‌هاست یکدیگر را ندیده‌ایم و خواهش می‌کنم امشب را تشریف بیاورید شامی با هم صرف کنیم.»
بازرگان گفت: «از لطف شما متشکرم، چون امشب کار مهمی دارم فردا ظهر برای صرف ناهار خدمت می‌رسم.»
بعد هم با مهربانی با او دست داد و خداحافظی کرد و رفت، ولی وقتی از خانه بیرون آمد بچهی کوچک صاحب‌خانه را که دم در خانه بازی می‌کرد بغل کرد و او را به خانه‌ی خود برد و به زنش سفارش کرد که تا فردا شب این بچه را با کمال مهربانی نگهداری کند. آن وقت فردا نزدیک ظهر خودش برای صرف ناهار در خانه‌ی دوستش حاضر شد.
صاحب‌خانه که از گم شدن بچه‌اش خیلی پریشان و ناراحت بود، از بازرگان عذرخواهی کرد و گفت: «ای مهمان عزیز، امروز مرا ببخشید، چون از دیروز بچهی کوچکم گم شده و از دیشب تا حالا در تمام شهر جست‌وجو کرده‌ایم و هیچ‌کسی از او خبری نداده برای همین بسیار ناراحت و پریشانم و هیچ حواس پذیرایی از شما را ندارم.»
بازرگان گفت: «آیا بچهی شما پسر نبود؟»
صاحب‌خانه گفت: «چرا.»
پیراهن راه‌راه و جلیقه‌ی مشکی تنش نبود؟ کلاه پشمی نداشت؟
چرا. چرا.
شلوار سفید و کفش و چرمی نداشت؟
صاحب‌خانه با اضطراب تمام گفت: «چرا خودش از کجا او را دیدی؟»
بازرگان گفت: «دیروز که من از خانه‌ی شما بیرون می‌رفتم، وقتی سر کوچه رسیدم دیدم یه کلاغ سیاه یک بچه را با همین نشانی‌ها که گفتم به نیشش گرفته بود و پرواز می‌کرد. لابد همین بچهی شما بوده که کلاغ او را برده است.»
صاحب‌خانه فریاد زد و گفت: «ای دیوانه‌ی نادان! چرا حرف مَحال می‌زنی و دروغ به این بزرگی می‌گویی؟ کلاغی که تمام وزن خودش نیم من نیست چطور می‌تواند بچه‌ای را که وزنش ده من است بلند کند و روی هوا بپرد؟ این چه حرف چرندی است که می‌زنی؟»
بازرگان جواب داد: «ولی به نظر من هیچ تعجبی ندارد، در شهری که موشش بتواند ۱۰۰ من آهن بخورد کلاغش هم می‌تواند بچه‌ای را ببرد.»
صاحب‌خانه از شنیدن این حرف فهمید که اوضاع از چه قرار است و کار، کار خود بازرگان است و دانست که این حرف جواب دندان‌شکنی برای دروغ‌های خود اوست. این بود که دست از بدجنسی برداشت و گفت: «فهمیدم، فهمیدم، ای برادر آهنت را موش نخورده بچه‌ام را بیاور و اهانت را ببر.»
مهمان جواب داد: «من هم درست فهمیده‌ام ای برادر، کلاغ بچه‌ات را نبرده، آهنم را بده و بچه‌ات را بستان و این را هم بدان که دروغ تو از کار من زشت‌تر بود، زیرا تو می‌خواستی خیانت کنی و حق مرا بخوری، اما من با این کار بدی که کردم و یک شبانه روز شما را ناراحت کردم تنها می‌خواستم حق خودم را پس بگیرم.»
