امیدوارم شما هم که بهرههایتان را بردهاید، با دلتان، با جانتان، با فضل و احسان معامله داشته باشید. هرچند عمل هم از شما سر میزند و اعمال عدالتی را انجام میدهید، نماز واجب، روزه واجب، پرداخت خمس و زکات، امّا سعی کنید رفعت قلبی خود را از دست ندهید. امام صادق دو نماینده داشت. یکی شخصی متدّین و مقدّس بود و به مردم احکام میگفت، یکی هم مفضّلبن عمر بود که از اصحاب خاص و مشهور حضرت است. مفضّل کمی ولنگوباز بود. در قهوهخانهها مینشست، خیلی دربند نبود که عمّامهاش مرتّب باشد. یا عبایش چطور باشد. عبایش را روی کولش میانداخت و در جادّهها راه میرفت. از قضا هرچه افراد داش مشتی بود دور ایشان جمع میشد.
آن نمایندهی دیگر حضرت از اینکه رفیقش رعایت ظاهر را نمیکرد و دور و برش را داشتمشتیها گرفتهاند، ناراحت بود. روزی به حضرت عرض کرد آقا این نمایندهی شما آبرو برای ما نگذاشته. در قهوهخانهها مینشیند، در آبادیها عبایش را روی کولش میاندازد و راه میرود. حضرت چیزی نگفت. چند روز دیگر امام صادق در دو نامهی جداگانه از هر دو نمایندهی خود خواستند تا از مردم مقداری ارزاق و پول جمع کنند و بفرستند.
آنکه مقدّس بود وقتی نامهی حضرت را دریافت کرد، دید مردم تازه خمس و زکات خود را دادهاند. و افرادی هم که اطرافش بودند مطرح کرد، همه گفتند: آقا شما میدانید که ما همه تازه حسابهایمان را پرداخت کردهایم، چیزی بدهکار نیستیم. او هم نامهی امام را گذاشت در صندوق و جوابی نفرستاد.
امّا وقتی مفضّل موضوع نامه را با اطرافیانش مطرح کرد با آنکه وضع مالی خوبی نداشتند و حسابهایشان را هم پرداخته بودند، اسباب و اثاثبه منزل را فروختند، پول جور کردند و اقلام درخواست شده در نامه را فراهم کردند و خدمت امام فرستادند.
یک روز مفضّل و رفیق مقدّسش در مجلسی به هم رسیدند و از اوضاع و کارهای هم خبر گرفتند. رفیق مفضّل گفت: چند ماه پیش حضرت نامهای به ما نوشت و مقداری ارزاق و دینار خواست، ما هم که تازه خمس و زکات از مردم گرفته بودیم اقدامی نکردیم، نام همینطور بدون جواب ماند. مفضّل گفت از قضا عین همین نامه برای ما هم آمد، ما دوروبریهایمان را جمع کردیم و نامه را برایشان خواندیم. آنان نامهی امام را بوسیدند، روی چشمشان گذاشتند، رفتند هر طور بود ارزاق را تهیّه کردند و آوردند، ما هم خدمت امام فرستادیم.
رفیق مفضّل یک مرتبه به خود آمد، دید حضرت جواب حرفهای آنروزش را اینگونه داده است.
انسان اگر صادقانه با خدا معامله کند، خوب است، یک معصیتکار یا شرابخوار یا حتّی دزد. دِعبل خُزاعی¹ روزی در راهی میرفت گرفتار سارقین شد، دعبل دید سارقین شعر او را میخوانند. گفت: این شعری که میخوانی سرودهی من است. من هم دعبل هستم. رئیس دزدها رفقایش را صدا زد، گفت: تمام اموال دعبل و قافلهای که او همراهش بوده، برگردانید. به واسطهی همین عمل خداوند او را نجات داد و از فردا عوض شد.
کار اگرچه کم باشد ولی اگر خالصاً لوجه اللّٰه باشد، با جانتان اینگونه عمل میکند، انشاءاللّٰه. ♥️
یادداشت مولف: این سلسله درسها رو در جایگاه انسانی که قلباً به خدا مومنه، به رشتهی تحریر میارم. بایستی مخاطبینم از این موضوع آگاهی داشته باشن.
دِعبل ابن علی بن رزین مکنّی به ابوعلی از خاندان طاهر ذوالیمینین و ایرانی و از شیعیان عالیقدر و مدّاح علی بن موسی علیهالسلام بوده، قصیدهی او که با مطلع «مدارس آیات خلت من تلاوة» آغاز میشود، از بهترین مدائحی است که دربارهی اهل بیت علیهم السلام سروده شده است./ لغتنامهی دهخدا. جلد ۷.
.