در فصل تغییرات هوا، پزشک تاریخی ایران دربارهی بادها نیز توضیحاتی داده است. لیکن در اینجا باز مطالبی در این زمینه از زوایای دیگری خواهیم خواند و گفتار جامعی خواهیم داشت. اینک دربارهی هر نوع بادی بحث جداگانهای را شروع میکنیم.
باد شمالی، تن را نیرو میبخشد، جریان مایعات سطح بدن را مانع میشود، منافذ زیر پوست را مسدود میکند، هضم را تقویت مینماید، شکم را بند میآورد، بول را راه میاندازد و هوای گند وبایی را اصلاح میکند. اگر باد شمال بعد از وزش باد جنوب آید، آنچه را که باد جنوب سیلان داده است به سوی درون میفشارد و اتفاق میافتد که این مواد باز به خارج راه یابند. به همین علت است که غالباً بعد از وزش باد جنوب و پیدایش باد شمال در تعاقب آن، مواد از سر سرازیر میشوند و بیماریهای سینه رخ میدهد، بیماریهای شمالی نمایان میگردد، اعصاب آزار میبینند و از آسیب دیدگی آنها مثانه و زهدان بیمار میشوند و دشواری دفع ادرار، سرفه، دندهدرد، پهلودرد، سینهدرد و لرزش بروز میکند.
نیروها بر اثر بادهای جنوب سست میگردند، منافذ پوست گشاده میگردند، خلطها برانگیخته میشوند و بیرون میآیند و حواس سنگین میگردند. باد جنوب قرحه را تباهی و بیماریها را وخامت میبخشد، تن را لاغر میکند، غرها و نقرس را به خارشی سوزناک مبتلا میسازد، سردرد به بار میآورد، خوابآور است و تبهای عفونی همراه میآورد ولی گلو را زبر نمینماید.
باد شرقی اگر در پایان شب و آغاز بامداد وزیدن گیرد لطیفتر و خشکتر از هوای وزشی است که از خورشید اعتدالیافته، لطیف گشته و رطوبت آن کاهش یافته است. اگر این باد در پایان روز و آغاز شب بوزد حالت آن برعکس است. به طور کلی باد شرقی از باد غربی بهتر است.
باد غربی چنانچه در پایان شب و آغاز روز بوزد از هوایی آمده است که خورشید بر آن تأثیر نگذاشته است. چنین بادی متراکم و غلیظ است. اگر این باد در پایان روز و آغاز شب وزید باید نتیجهی عکس را گرفت.