روزی بود و روزگاری بود. یک شتر بود که در کاروان بازرگانی بار میبرد. یک روز که زیاد راه رفته بود و خسته شده بود با خود فکر کرد که «دنیا بزرگ است و صحرا وسیع و درختها و علفها سبز است و آبها در چشمهها جاری است. این همه حیوانات دارند توی بیابان به آزادی و راحتی زندگی میکنند، من چرا برای نیم من کاه و علف اینقدر جان بکنم؟ تا کی کار کنم و بار بکشم؟»
مدتی در این فکرها بود تا اینکه یک روز که فرصتی به دست آورد و بار نداشت خود را از شتران دیگر کنار کشید و از چشم ساربان پنهان شد. بعد هم از بیراهه به صحرا رفت و تنها و آزاد برای خودش شروع کرد به چریدن و صحراها و بیابانها را سیر و سیاحت کردن.
شتر خوشباور چندی روزی خوش و خرم گردشگر تا یک روز به جنگلی سرسبز و باصفا رسید او نمیدانست که در این جنگل یک شیر شکاری زندگی میکند و یک گرگ تیزچنگال و یک شغال نیرنگباز و یک زاغ سیاهچشم هم هستند که به شیر خدمت میکنند. دوستان شیر هرجا لقمهی چرب و نرم و شکار چاقوچلهای سراغ داشتند به شیر خبر میدادند و شیر آن را شکار میکرد و آنها هم از باقیماندهی خوراک شیر روزی میخوردند و در پناه قدرت و شجاعت شیر درنده زندگی میکردند.
شتر این را نمیدانست و همچنان تماشاکنان و علفخوران در جنگل پیش میرفت تا ناگهان با شیر روبهرو شد. اول خیلی وحشت کرد و خواست فرار کند، اما فکر کرد اگر خودش را ببازد و شیر بفهمد که او ترسیده، جانش در خطر خواهد بود. پس ناچار جلوتر رفت به شیر سلام و تعارف کرد. شیر هم چون فکر کرد نگهداری این شتر قویهیکل مایهی آبروی دستگاه ریاست اوست، با شتر اظهار مهربانی کرد و پرسید:
«چرا تنها هستی، اینجا چه میکنی؟»
شتر هم شرح حال خود را توضیح داد و گفت: «از بار بردن و کار کردن فرار کردهام و میخواستم با آزادی و اختیار کامل زندگی کنم، اما حالا که خدمت شما رسیدهام مهمان شما هستم و اختیار با شماست.»
شیر که از حرف زدن شتر ترس او را فهمیده بود جواب داد: «حالا هم صاحب اختیار و آزاد هستی و اگر میل داشته باشی در همین جنگل با ما زندگی کنی ما تو را امان میدهیم. تو علف میخوری و سربار ما نیستی. ما هم احتیاجی به گوشت تو نداریم، چون شکار فراوان است و ما مهماندوست و قوی هستیم و اگر بدخواه هم داشته باشی تو را حفظ میکنیم.»
شتر از مهربانی شیر شکاری خوشحال شد و از بزرگواری او تشکر کرد و مدتی در همان بیشه به سر برد. میخورد و میخوابید و شیر را دعا میکرد و روز به روز هم چاق و سرحالتر میشد.
این بود تا یک روز که شیر دنبال شکار میگشت، در صحرا با یک فیل رَمکرده به هم رسیدند و در میان ایشان جنگ سختی در گرفت. شیر مجروح شد و از چنگ فیل فرار کرد و نیمهجان خود را به لانه رساند و تا چند روز از شکار حیوانات عاجز ماند.
وقتی شیر ناخوش شد، گرگ و شغال و زاغ هم که از سفرهی شکار او غذا میخوردند بیخوراک ماندند. شیر که بزرگ و رئیس آنها بود از این بابت ناراحت شد و چون آنها را غمگین دید گفت: «خیلی ناراحتم که شما را گرسنه و رنجور میبینم. در واقع غصهی بیغذایی شما، از غم بیماری خودم بیشتر است، چون نمیتوانم برای شکار به صحراهای دوردست بروم شما بروید اطراف جنگل را بگردید و اگر در این نزدیکیها صیدی پیدا شد مرا خبر کنید تا بیایم و خوراک شما را روبهراه کنم.»
شغال و گرگ و زاغ از لانهی شیر بیرون آمدند و برای مشورت در گوشهای خلوت کردند. گرگ گفت: «دوستان عزیز، فکری به خاطرم رسیده و آن این است که این شتر در این جنگل غریبه است و خیلی هم پر گوشت و چاق شده، نه ما با او دوستی داریم و نه رئیس ما شیر، از او فایدهای میبرد اگر ما بتوانیم شیر را به کشتن شتر واداریم تا چند روز شیر از شکار کردن راحت خواهد بود و ما هم به غذا میرسیم.»
شغال گفت: «درست است که شتر رفیق ما نیست، ولی شیر به این سادگی برای کشتن او زیر بار نمیرود، چون او به شتر امان داده و او را مهمان خود میداند. ما هم نباید شیر را به خیانت و بدقولی تشویق کنیم. این کار، هم بد است و هم شیر قبول نمیکند.»
زاغ گفت: «در ارین کار حیلهای باید به کار برد و شیر و راضی کرد. حالا شما همینجا بنشینید تا من بروم و برگردم و بقیهی حرفم را بگویم.»
زاغ برگشت و آمد جلوی شیر ایستاد. شیر پرسید: «هان؛ چه کار کردید، صیدی، شکاری، چیزی پیدا میشود، همه جا را خوب گشتید؟»
زاغ جواب داد: «قربان، ما خیلی جستوجو کردیم, اما دیگر چشم ما از گرسنگی کار نمیکند و پای ما طاقت رفتن ندارد به طوری که شغال از گرسنگی ضعف کرد و گرگ هم حالش خوب نیست، اما یک موضوع هست که اگر شما رضایت بدهید فعلاً همهی ناراحتیها رفع خواهد شد.»
شیر گفت: «بگو ببینم، چه فکری کردهای؟»
زاغ گفت: «حقیقت این است که این شتر در میان ما بیگانه است و بود و نبود او هم برای شما یکسان است. او از بسترین بیشه خورده و خوابیده از چاقی دارد میترکد. بهترین فایدهی شتر این است که در حال حاضر برای رفع گرسنگی از گوشت او استفاده. . .»
شیر نگذاشت زاغ حرفش را تمام کند و با خشم بسیار بر سر او داد زد و گفت: «خاک بر سر رفیقهای این روز که انصاف و مروت ندارند و وفا و دوستی سرشان نمیشود! چطور ممکن است ما به شتر بدی کنیم در صورتی که به او قول دوستی دادهایم. شما چطور راضی میشوید این حرف را بزنید و مرا به عهدشکنی وادار کنید؟»
زاغ جواب داد: «فرمایش شما صحیح است، ولی دانشمندان گفتهاند که اگر لازم شود یک نفر را فدای یک جماعت میتوان کرد و همیشه نفع اکثریت را باید در نظر گرفت. حالا هم شتر یک نفر است و ما چهار نفریم، اما اینکه میفرمایید به او قول دادهایم برای آن هم یک راهی میتوان درست کرد که اسمش عهدشکنی نباشد. در دنیا همهی کسانی که با هم جنگ میکنند قبلاً قولپقرارهای دوستی زیاد داشتهاند، اما یک بهانههایی پیدا میشود که عاقلان بپسندند و به ما حق بدهند، به چعلاوه شما تا به حال جان این شتر را حفظ کردهاید وگرنه یا در قصابخانه کشته شده بود یا درندگان بیابان او را خورده بودند. پس ما به گردن او حق داریم. تازه شتر ۱۰۰ سال دیگر هم زنده باشد آخرش برای خودش هم فایدهای ندارد چون که یک روز خودبهخود میمیرد، ولی ما همه حاضریم جان خود را فدای سلامت شما بکنیم.»
شیر از شنیدن این حرفها در فکر فرو رفت و دیگر جوابی نداد. . . زاغ هم زود برگشت و آمد پیش گرگ و شغال و گفت: «کارها را درست کردم، موضوع شتر را به شیر گفتم. اول قدری عصبانی شد، ولی کمکم راضی شد، حالا باید برویم شتر را رام کنیم و او را وادار کنیم که با ما بیاید و مانند ما نزد شیر اظهار فداکاری کند. ما هم کارها را پیگیری کنیم و خودمان را یک جوری تبرئه کنیم و اشتهای شیر را تحریک کنیم و نتیجه بگیریم.»
شغال گفت: «فکر خوبی است. اتفاقاً شتر حیوان آرام و سربهراهی است. اگر یک موش هم افسارش را بکشد دنبالش میرود. اگر به او آب و خوراک هم ندهند باز هم بار میبرد و دلش به این خوش است که زنگولهای به گردنش ببندند و ساربانها برایش آواز بخوانند. بیایید برویم ما هم آوازمان را برایش بخوانیم.»
پس شغال از جلو و گرگ از عقب و زاغ از دنبال روانه شدند تا نزد شتر رسیدند. شتر علف سیری خورده بود و بر لب چشمهی آبی نشسته و مشغول نشخوار کردن بود. توطئهکنندهها قدری به او تعارف کردند.
بعد شغال گفت: «آقا شتر، ما آمدهایم برای حادثهای که پیش آمده از تو که بزرگتر و فهمیدهتر از ما هستی کمک بگیریم.»
شتر قدری خوشحال شد و جواب داد: «اختیار دارید، بنده که قابل نیستم.»
شغال گفت: «نهخیر، شما مرد بسیار شریفی هستید و همهی مردم عالم از خوبی و وفاداری شما تعریف میکنند. موضوع این است که هرچه باشد ما در این بیشه در پناه قدرت شیر زندگی میکنیم و روزگاری به خوشی میگذرانیم. حالا اتفاقی افتاده و شیر مریض شده و توان شکار کردن ندارد و به زودی معالجه میشود، اما چون او خیلی حق به گردن ما دارد ما باید با حرفهای خوب او را تسکین و آرامش بدهیم تا بعدها شیر به دوستی و یک رنگی ما بیشتر اعتماد داشته باشد. این است که میخواهیم اگر صلاح بدانیم همه با هم برویم نزد شیر و هر یک بگوییم ما حاضریم سر و جان خود را فدای شیر کنیم. من بگویم حاضرم که امروز شیر از گوشت من ناهار تهیه کند، تو بگویی مرا شام کند. گرگ همینطور و زاغ هم همینطور و از این قبیل حرفها.»
گرگ گفت: «این کار یک فایدهی دیگر هم دارد و آن این است که اگر این کار را نکنیم بعدها مردم ما را سرزنش میکنند که شیر مریض شده بود و هیچ یک از اطرافیانش حاضر نشدند فداکاری کنند.»
زاغ گفت: «بله، همین دیروز بود که شیر خیلی غمگین بود و میگفت: «ما یک عمری برای حیوانات خدمت کردهام و حالا هیچکس احوال ما را نمیپرسد، عجب روزگار بیوفایی است. . .»
شتر بعد از آنکه این حرفها را شنید گفت: «ظاهراً فکر بدی نیست و من تا وقتی از کسی بدی ندیده باشم گوش به فرمان او هستم. البته کینهی شتری هم در وجود من هست، اما این زمانی است که کسی بخواهد به من زور بگوید.»
بعد همه با هم راه افتادند و آمدند نزد شیر و احوالپرسی کردند و قدری خوشامد گفتند. زاغ سخن را شروع کرد و گفت: «ای شیر بزرگوار و صاحب اختیار، ما همیشه در پناه عدل تو آسوده زندگی کردهایم و شما به گردن ما خیلی حق دارید امروز که میبینم ممکن است گوشت من برای شما مفید باشد در فداکاری حاضرم و آرزو دارم که وجود من غذای شما باشد.»
شغال به صدا درآمد و گفت: «ای زاغِ سیاهچشم! از خوردن تو چه فایدهای حاصل میشود و از این گوشت خشکیده چه غذایی به دست میآید؟ اصلاً زاغ خوراکی نیست و شیر هرگز به گوشت تو احتیاجی ندارد.»
شغال حرف خود را دنبال کرد و گفت: «اما ای شیر بزرگوار حقیقت این است که ما سالهاست از سفرهی نعمت تو روزی میخوریم و من هرچه دارم از وجود شما دارم. در جانبازی حاضرم و آرزومندم امروز که خوراک کمیاب است وجود مرا خوراک خود سازید.»
گرگ به صدا درآمد و گفت: «ای شغال نازکاندام، تو را حیوان ترسو میگویند و گوشت تو برای وجود شیر مناسب نیست، هرگز شیر شغال را نمیخورد.»
(در این موقع شیر سرش را تکان میداد و شغال از شرمندگی سرش را پایین انداخته بود.)
گل دنبال سخن را گرفت و گفت: «ولی ای شیر بزرگوار، من که خود حیوان درنده و و پرزوری هستم برای سپاسگزاری از مهربانیهای شما خود را فدا میکنم. امروز که شکار تازهای به دست نیامده آرزو میکنم وجود مرا با خوشی و خرمی زیر دندانهای مبارک خود جا بدهید و افتخار این فداکاری را نصیب این چاکر درگاه بفرمایید.»
شغال و زاغ هر دو به صدا درآمدند و گفتند: «ای گرگ عزیز! البته این سخن را از راه کمال و وفا و صداقت میگویی، اما گوشت تو باعث بیماری میشود و برای وجود شیر ضرر دارد و شیر باید غذای بهتری میل کند.»
شیر حرفی نزد و گرگ سر خود را پایین انداخت.
بعد نوبت به شتر رسید. شتر خوشباور که اول تا اندازهای نگران بود با حرف دوستانش امیدوار شد و به امید اینکه دوستان، از او خواهند گذشت گفت: «ای شیر بزرگوار، من هم از مهربانی شما بسیار سپاسگزارم. من از علفهای جنگل شما بسیار خورد خوردهام و حاضرم وجود ناقابل خود را فدای سلامت شما کنم و آرزومندم. . .»
هنوز حرفش شتر تمام نشده بود که فوری زاغ و گرگ و شغال یک صدا گفتند: «آفرین بر تو ای شتر که این سخن را از روی کمال انصاف گفتی و چون گوشت تو بسیار شیرین و مقوی است و برای مزاج شیر سازگار است بدان که با این وظیفهشناسی نام نیکی از خود به یادگار گذاشتی. . .»
پس همه با هم به جان شتر افتادند و شتر که از این ماجرا حیران و متعجب شده بود دم نزد تا او را پارهپاره کردند و خوردند. این بود عاقبت شتر خوشباور که از کار کردن فرار کرد و به وعدههای شیرین دشمن فریب خورد.
