روزی بود و روزگاری بود. در صحرای سبز و باصفایی در دامنهی کوهی، دریاچهی بزرگی از آب برف و باران به وجود آمده بود و دو مرغابی و یک سنگپشت در آنجا زندگی میکردند.
سنگپشت حیوان بیآزاری است برای همین مرغابیها با او دوست شده بودند و هر روز همین که از سیر و سیاحت روی آب خسته میشدند به کنار خشکی میآمدند و با سنگپشت مینشستند و از همهچیز و همهجا صحبت میکردند و قصههایی را که میدانستند میگفتند و تفریح میکردند.
مدتها همینطور بود تا اینکه یک سال برف و باران نیامد و از خشکسالی در فصل تابستان آب دریاچه خیلی کم شد. به طوری که نزدیک بود دریاچه کاملاً خشک شود و مرغابیها که نمیتوانستند بی آب زندگی کنند فکر کردند از آنجا سفر کنند و به دریاچهی بزرگی که در پشت کوه بود بروند.
بعد از اینکه حسابی فکر کردند، تصمیم خودشان را گرفتند و یک روز موضوع مهاجرت خود را با سنگپشت در میان گذاشتند و گفتند: «اگرچه سالها در اینجا زندگی کردهایم و با این محل خو گرفتهایم، ولی امسال آب کم شده و زندگی ما هم بیآب ممکن نیست پس ما ناچاریم به دریاچهی دیگری در پشت کوه برویم، ولی از دوری تو خیلی ناراحت میشویم.»
سنگ پشت همین که این سخن را شنید بسیار غمگین شد و گفت: «اگر شما چنین کاری بکنید و مرا در این بیابان تنها بگذارید از غم و غصه میمیرم. پس فکری بکنید که هرجا هستین با هم باشیم.»
مرغابیها گفتند: «ما هم خیلی دوست داریم با هم باشیم، ولی چه باید کرد که این آبگیر دارد خشک میشود و به هوای دوستی و رفاقت از جان عزیز نمیتوان گذشت.»
سنگپشت گفت: «ای دوستان عزیز، میدانید که زندگانی بیآب برای من هم مانند شما مشکل است و من هم میدانم که دنیا بزرگ است و در جاهای دیگر آب فراوان است. پس بیایید حق دوستی قدیم را نگه دارید و هرجا که میروید مرا هم با خودتان ببرید.»
مرغابیها گفتند: «ای رفیق مهربان، آرزوی ما همین است که تو را تنها نگذاریم، ولی مسافرت ما با تو جور در نمیآید. چون تا دریاچهی بزرگ پشت کوه راهی دور و دراز است و در راه دور، پای ما طاقت راه رفتن بر روی زمین و همراهی تو را ندارد و تو هم نمیتوانی پرواز کنی. این است که همراهی ما در این سفرِ دور و دراز ممکن نیست و اگر غیر از این است خودت بگو چهکار میتوانیم بکنیم؟»
سنگ پشت گفت: «برای هر مشکلی راه چارهای است و هیچ کاری نشد ندارد و چون شما از من باهوشتر هستید، بهتر میتوانید راهی برای حل این مشکل پیدا کنید.»
مرغابیها گفتند: «حقیقت این است که برای ما یک راه وجود دارد؛ ولی هر کاری تا درست انجام نشود به نتیجه نمیرسد. ما که در این مدت تو را شناختهایم اینطور میفهمیم که نمیتوانی رفتار درست داشته باشی.»
سنگپشت گفت: «مگر من چه عیبی دارم؟»
گفتند: «عیب تو این است که پرگو و سبک هستی.»
سنگپشت گفت: «اختیار دارید. من که از شما آهستهتر راه میروم. پشت من هم سنگ است و صدای من هم کوتاهتر است. این شما هستید که همیشه روی آب قارقار میکنید. از کجا معلوم است سنگینی و آرامش من کمتر از شما باشد.»
مرغابیها گفتند: «حرف ما این است که تو زود عصبانی میشوی. تا کسی چند کلمه برخلاف میل تو حرف زد، میخواهی زود جوابش را بدهی. تا از گوشهای صدایی بلند شد میخواهی بفهمی چه خبر است. نمیتوانی مدتی سکوت کنی و خونسرد باشی و زبان خودت را نگه داری، تا چیزی را خیال کردی درست است میخواهی تمام آن را بگویی. برای اینکه با ما همراه باشی، خونسردی و آرامش لازم است.»
سنگپشت گفت: ،«بسیار خوب، خیلی از شما متشکرم که عیب مرا به من گفتید. من سعی میکنم اخلاق خودم را اصلاح کنم. قول میدهم آن طور که شما بگویید رفتار کنم.»
مرغابیها گفتند: «اگرچه ما تو را چند بار امتحان کردهایم و نمیتوانیم به قول خودت وفا کنی، اما حالا که میخواهی با ما همراه باشی اگر میخواهی با خوشی و خوبی به مقصد برسیم باید قول بدهی و شرط کنی که در بین راه حتی یک کلمه هم حرف نزنی.»
سنگ پشت گفت: «بَه، اینکه چیزی نیست من حاضرم اصلاً در راه نفس هم نکشم!»
مرغابیها گفتند: «حالا گوش بده، ما یک چوب میآوریم و تو وسط آن را به دندان میگیری و ما هم، هر دو سر آن را میگیریم و پرواز میکنیم و میرویم و خیلی زود به مقصد میرسیم، ولی از حالا این را بدان که ممکن است در بین راه، مردم ما را مسخره کنند و به تو بخندند. پس تو باید کاملاً آرامش خود را حفظ کنی و یک کلمه حرف نزنی. چون که معروف است دروازه را میشود بست، ولی دهان مردم را نمیشود بست. مردم در هر حال از دیگران ایرادهایی میگیرند. شرط موفقیت ما در این راه همین است. «سکوت، سکوت، خونسردی و پیشرفت.»
سنگپشت گفت: «هرکس هرچه میخواهد بگوید. مطمئن باشید که من به حرف مردم اهمیت نمیدهم، مردم حرف خودشان را بزنند تا خسته شوند، ما هم کار خودمان را میکنیم تا به مقصد برسیم.»
آن وقت مرغابیها چوبی آوردند و سنگپشت میان آن چوب را به دندان گرفت و آنها هم دو سر چوب را گرفتند و پرواز کردند. وقتی پرواز کردند و به راه افتادند، راه عبورشان بر بالای آبادی بود. یکی از مردم روستا مرغابیها و سنگپشت را در آن حال دید و آنها را به دیگران نشان داد و فریاد زد: «بچهها ببینید مرغابیها چطور سنگپشت را میبرند!»
مردم نگاه کردند و از این وضع تعجب کردند و هر یکی چیزی گفتند. کمکم سروصدای مردم زیاد شد و همه از اینکه سنگپشت را روی هوا میدیدند تعجب میکردند و او را به همدیگر نشان میدادند.
سنگپشت از هیاهوی مردم خیلی عصبانی بود، اما چون قول داده بود، هیچ حرفی نزند، تا چند لحظه ساکت ماند و فکر کرد که عجب مردم بیانصافی هستند! چشمشان نمیتواند ببیند که یکبار هم سنگپشت روی هوا پرواز کند. مرغابیها همچنان میرفتند و سنگپشت فکر میکرد و مردم هم از دیدن آنها داد و فریاد میکردند. سنگپشت شنید که یکی میگوید: « ببین رفاقت اینها به کجا رسیده که روی هوا هم یکدیگر را ول نمیکنند.»
دیگری با صدای بلند گفت: «سنگپشت را باش که به هوس پرواز کردن افتاده.»
دیگر سنگپشت طاقت نیاورد و این حرف خون او را به جوش آورد و از همان بالا جواب داد: «تا چشم فضول کور شود.»
دهان باز کردن سنگپشت همان بود و از بالا به زمین افتادن همان. سنگپشت به زمین افتاد و کاسهی پشتش شکست و جان داد.
مرغابیها که این را دیدند چوب را رها کردند و راه خود را ادامه دادند و گفتند: «وظیفهی ما نصیحت بود که کردیم. نصیحت گوش کردن هم لیاقت میخواهد.»
