روزی بود و روزگاری بود. یک گرگ درنده بود که در صحرایی زندگی میکرد و هر حیوانی را که در آن بیابان میدید و زورش میرسید میگرفت و از هم میدرید و میخورد.
یک روز هرچه این طرف آنطرف توی کوه و صحرا جستوجو کرد هیچ شکاری پیدا نکرد و از آنجا که خیلی گرسنه شده بود فکر کرد که خوب است برود توی آبادی و مرغی، خروسی، چیزی بگیرد. ولی از سگها میترسید و جرئت نمیکرد به آبادی نزدیک شود. همینطور که خسته و گرسنه فکر میکرد و آرام آرام راه میرفت، یک وقت دید کمی دورتر از آنجا خرگوشی در کنار بتهی خاری به خواب رفته است.
گرگ خیلی خوشحال شد و با خودش فکر کرد: «اگر بتوانم طوری پیش بروم که خرگوش از صدای پایم بیدار نشود و فرار نکند خوب لقمه و طعمهای گیر آوردهام. اما خرگوشها با اینکه همیشه خوابآلود هستند و همین خواب آنها را به خطر میاندازد، در عوض گوش تیزوپای گریز خوبی دارند و اگر زودتر بیدار شود و پا به فرار بگذارد دیگر مشکل است به او برسم.»
پس پاورچین پاورچین، پیش رفت و بالای سر خرگوش ایستاد. آن وقت به خرگوش گفت: «آهای! چقدر میخوابی، مگر نمیدانی که از خوابیدن کسی به جایی نمیرسد؟»
بعد به مسخره گفت: «چطوری آقا خرگوش، هیچ احوال ما را نمیپرسی!»
خرگوش بیچاره که با وحشت از خواب پریده بود فهمید که بدجوری گیر افتاده و دیگر نمیتواند فرار کند و اگر حواس خودش را جمع نکند و راهی پیدا نکند باید آمادهی مرگ باشد. این بود که سعی کرد آرام باشد و بعد با خونسردی گفت: «اختیار دارید، من همیشه جویای حال شما هستم. هرچه باشد شما سرور و بزرگ این صحرا هستید و ما باید همیشه دعاگو باشیم و . . .»
گرگ میان حرفش پرید و گفت: «بس است، بدبخت بیچاره! چاپلوسی و زبانبازی را بگذار کنار که من ازین چیزها زیاد دیدهام و هرکس دمش لای تله گیر میافتد از این حرفها میزند. راستش این است که من گرسنهام و میخواهم تو را بخورم. بقیهی حرفها هم چرند است.»
خرگوش که فهمید با تعارف خوشامدگویی نمیتواند گرگ گرسنه را آرام کند فکر کرد که خوب است او را به طمع بیندازد و حیلهی دیگری به کار ببرد. به همین جهت جواب داد: «نه، من چاپلوسی نمیکنم بلکه به شما واقعاً ارادت دارم و همین الان خدمتگزاری خود را ثابت میکنم.»
گرگ پرسید: «چه خدمتی میتوانی بکنی؟ چطور ثابت میکنی؟»
خرگوش گفت: «راستش این است که من میدانم در چنگ تو اسیر و گرفتارم و راهِ فرار ندارم، تو هم گرسنهای و هر لحظه بخواهی میتوانی مرا پاره کنی و بخوری، اینطور نیست؟»
گرگ گفت: «چرا همینطور است.»
خرگوش گفت: «بسیار خوب، پس چون من نمیتوانم فرار کنم و برای اینکه خودم زنده بمانم باید یک خوراک بهتر برای تو فراهم کنم و آن این است که من در این نزدیکی یک روباه سراغ دارم که سه برابر من گوشت و چربی دارد و از بس چاق است نمیتواند راه برود و گوشت بدنش چنان لطیف و خوشمزه است که تمام حیوانات درنده آرزوی خوردنش را دارند، ولی چون خیلی زیرک است کسی نتوانسته او را به چنگ بیاورد. حالا اگر تو حاضر باشی و در کشتن من عجله نکنی، من تو را به در خانهی روباه میبرم و با حیلهای که میدانم او را بیرون میآورم. آن وقت تو او را میگیری و میخوری و اگر خوب بود و راضی شدی که هیچ و اگر سیر نشدی خودم در اختیار تو هستم.»
گرگ که دید واقعاً خرگوش خیلی لاغر است به طمع افتاد و با خود گفت: «راست میگوید؛ اگر روباه چاق و چله به دست بیاید که بهتر است وگرنه چند دقیقهی دیگر خودش را میخورم.»
پس به خرگوش گفت: «بسیار خوب، راه بیفت، اما اگر دروغ گفته باشی به زاری زار، تکهتکهات میکنم.»
آنها راه افتادند و خرگوش پشت تپه جلوی در خانهی روباه ایستاد و گرگ را منتظر گذاشت و خودش وارد سوراخ شد. خرگوش از مدتها پیش دربارهی روباه حسودی میکرد و کینه داشت و میخواست او را اذیت کند و به روی خود نمیآورد. در ظاهر با هم سلام و علیک داشتند و رفیق بودند.
خرگوش وارد منزل روباه شد و گفت: «سلام آقا روباه حال شما چطور است؟»
روباه هم به گرمی جواب سلامش را داد و تعظیم کرد و گفت: «به، چه خوب آمدی، صفا آوردی، چه عجب شد که یاد ما کردی! بفرمایید بفرمایید.»
خرگوش گفت: «دوست عزیز، مدتی است که از دوری تو دلتنگ شده بودم و آرزوی دیدارت را داشتم، ولی نمیتوانستم خدمت برسم. امروز که سعادت یاری کرد، یکی از دوستان قدیم ما هم که مهمان من بود آوازهی هنر و فضل و کمال و علم دانش و شما را شنیده بود از من خواهش کرد شما را با هم آشنا کنم. اینک ایشان با من همراه است و دم در خانه منتظر است. حالا اگر اجازهی ملاقات میفرمایید شرفیاب شویم، اگر هم مانعی هست ممکن است در بیرون خانه با هم آشنا شوید و قدری در هوای آزاد قدم بزنیم و صحبت کنیم، چون که این شخص محترم از دور به شما ارادت دارد و با تمام وجود مشتاق دیدار شماست.»
روباه که خودش از آن حیلهبازهای درجهی اول بود از وضع حرف زدن خرگوش و از این همه آبوتاب فهمید که یک کاسهای زیر نیمکاسه است وگرنه دید و بازدید ساده که این همه تعارف و حرف لازم ندارد. این بود که در جواب چند کلمه تعارف کرد و گفت: »اختیار دارید، شما با حرفهای خوب خودتان مرا شرمنده میکنید.»
بعد ناگهان گفت: «آه، یادم رفت ظرف شیربرنج رو از روی آتش بردارم، اجازه میدهید؟»
و زود در یک پشت پرده و از پنجره نگاه کرد که ببیند مهمان آقای خرگوش که پشت در خانه است کیست؟
از این طرف خرگوش خوشحال بود و فکر میکرد که چه خوب شد، علاوه بر اینکه گرگ را راضی میکنم و خودم خلاص میشوم، از روباه هم انتقام میگیرم، تازه بعد شیربرنج مفصلی هم حاضر و آماده هست که بخورم. از طرف دیگر روباه از پنجره نگاه کرد. همین که گرگ را دم در دید فهمید که این زبانبازیهای خرگوش برای این است که او را به چنگ گرگ بیندازد. این بود که در دل خود گفت: «فهمیدم، حالا از همان آشی که برای من پختهاید به خودتان غذا خواهم داد.»
روباه سعی کرد قیافهی خندان و خوشحالی به خود بگیرد. بعد هم برگشت و به خرگوش گفت: «خیلی ببخشید که شما را تنها گذاشتم، ظرف شیربرنج روی آتش بود و ترسیدم بسوزد.» آن وقت دُن تکان داد و گفت: «دوست عزیز، من مدتها در انتظار دیدار تو بودم و از آشنایی با مهمان محترم تو هم خیلی خوشحال میشوم. میترسم اینطور بیاحترامی شود خواهش میکنم چند دقیقه دم در با او حرف بزنی که از تنهایی افسرده نشود تا من خانه را جارو بزنم و فرشی که لایق مهمان باشد پهن کنم و ظرف شیرینی را آماده کنم و شما را صدا بزنم.»
خرگوش که دید روباه حرفهایش را باور کرده خوشحالتر شد و در جواب گفت: «رفیق عزیز، مهمان ما شخص خیلی مهربان و خودمانی است، اما حالا که شما میخواهید محترمانه پذیرایی کنید اختیار با شماست و ما دم در خانه قدم میزنیم تا مطابق میل خودتان خانه را مرتب کنید.»
بعد خرگوش آمد پیش گرگ و جریان را به او خبر داد و برای اینکه خوشخدمتی خود را به گرگ ثابت کند و نجات خود را حتمی کرده باشد باز شروع کرد در چاقی و خوبی گوشت روباه تعریف کردن گفت: «تازه بعد از این یکی، چند روباه و شغل دیگر هم که یکی از یکی چاقتر هستند سراغ دارم.»
و هر دو سرگرم گفتوگو شدند.
اما روباه که خیلی مکر و حیله داشت از مدتی پیش برای روز مبادا پیشبینی کرده بود و جلوی در اتاق یک چاه کنده بود و روی آن را تخته گذاشته بود و فرش کهنهای روی آن انداخته بود و پشت خانهاش هم یک در دیگر درست کرده بود که فقط خودش از آن خبر داشت. این بود که زود تختهی روی چاه را برداشت و با ترکههای نازک روی چاه را پوشاند و فرش نازک و خوشرنگی روی آن انداخت طوری که اگر کسی پایش را روی آن بگذارد در چاه فرو رود. آن وقت پردهی زیبایی هم آویزان کرد و صورت ظاهر خانه را آمادهی پذیرایی نشان داد. بعد خودش رفت کنج خانه تا از طرف دیگر آمادهی فرار باشد و آن وقت صدا زد: «آقا خرگوش، خیلی معذرت میخواهم که شما را معطل کردم، خواهش میکنم با مهمان عزیز بفرمایید و تشریف بیاورید.»
خرگوش و گرگ با خوشحالی تمام وارد شدند و همین که پای خود را روی سرپوش چاه گذاشتند ترکهها شکست و هر دو در چاه افتادند.
روباه هم از طرف دیگر خانه آمد بیرون تا گرد و خاک تمام شد. بعد برگشت گرگ در پایین چاه با خرگوش دعوا کرده و به خیال اینکه این کار هم از حیلهی خرگوش بوده، خرگوش را از هم پارهپاره کرده و خودش هم در ته چاه مانده.
آن وقت روباه سرش را جلو آورد و فریاد زد: «آقا خرگوش، آقا خرگوش!»
گرگ از ته راه جواب داد: «خرگوش بدجنس را به سزای خودش رسانیدم. حالا طناب بیاورید تا من بیرون بیایم.»
روباه شروع کرد به قاهقاه خندیدن و گفت: «بله، واقعاً خرگوش به سزای خودش رسید، زیرا کسی که به دوست قدیم خود خیانت کند و با مکر و حیله بخواهد او را به دست دشمن بسپارد سزایش همین است؛ ولی تو هم آنقدر نادانی که فریب خرگوش به این ضعیفی را میخوری و تازه وقتی به نام مهمان وارد خانهی مردم میشوی میخواهی خون مردم را بخوری پس سزایت همین سنگ است.»
روباه سنگ بزرگی را از بالای چاه بر سر گرگ زد و حیوانات صحرا را از وجود گرگ ظالم آسوده کرد.
