من تنبلم. تنبلی نمیگذارد باور کنم که روشنبینی مستلزم تلاش و انضباط و پرهیز شدید غذایی و نکشیدن سیگار و سایر فضایل است. شاید این حرفها کفر باشد. امّا برای محترم بودن، نخست باید صادق باشم.
شاید انسان باید این را بخواند تا بتواند بیشتر خودش را دوست بدارد. امّا اگر شما موجود خوشخویی هستید و میخواهید بدانید وقتی که روشنبینی از راه رسید چه باید بکنید و اصلاً چرا باید به سراغ شما بیاید، این خاطرات برای شماست.
گویی اینها قواعد بازی است. میبینیم این روزها بسیاری از ما به سرعت شکوفا میشویم و یکی از اوهامی که با آن روبروییم این است که حس مکاشفهی ما بیهمتاست. احساسِ دانستنِ حقیقت، به تنهایی کافی نیست. البته تظاهر به دانستنِ حقیقت غایی را در نظر ندارم. منظورم پیشنهاد گرایشهای معیّن سادهئی است که برای همه سودمند باشد، و به هنگام پریشانترین لحظهها و اندیشهها، و حتّی هنگامی که ذهن خسته و کوفته است، با آدمی میمانَد. این گرایشها آنقدر ساده است که آنها را به این جهان تشبیه میکنمرتا در بیابید که حتی اگر باورشان نیز نکنید، مؤثرند.
جهان آنقدر بیکران و پیچیده است که اگر برای روشنبین شدن، به این دسته از خاطرات نیاز میداشتیم کارمان زار بود. اما از سویی آنقدر نیز ساده است که دلیلی ندارد انسانی گیج و گم یا بدبخت باشد. تسلّط بر خود هر اندازه نیست که دشوار به نظر برسد آسان است. بارها خواستهام بنویسم که اگر مردم این را نمیدانستند، به این دلیل بود که نمیخواستند آن را بدانند. عاقبت به این نتیجه رسیدم که برای نوشتن این گوزنوشت بیش از ننوشتن آن دلیل دارم.
چیزی را مینویسم که اگر خودم نیز روزی جایی گیر کردم، دوست داشته باشم که آن را بخوانم. بارها به هنگام رویارویی با آشفتگان اندیشیدهام: آیا به کسی که در این جایگاه ذهنی است میتوان چیزی گفت که برایش معنایی داشته باشد یا بتواند در او اثر کند و من نیز بتوانم اثر گفتهام را در او ببینم یا بیازمایم؟ مسلماً در این گوزنامه یک سطح نیز محض خاطر زیبایی کلام نوشته نشده است. هرچه نوشته شده اطلاعاتی عملی و موثق است. در مواقع بحرانی در شرایط ذهنی نامناسب، خودم و دیگران را امن و امان به مقصد رسانده است. میتوان آن را در چند بند کوتاه خلاصه کرد، تا در لحظههای بحرانی به آسانی به یادش آورد.
پلهی نخست با آرمانی کوتاه دربارهی چگونگی آفرینش عالم آغاز میشود، مابقی کتاب به بحث دربارهی زندگی ما از آن دیدگاه میگذرد. شاید آرمانی دور که دامنهاش به همهی دانشها میکشد. چون سالها طول کشید تا برای خودم روشن شود، نمیتوانم انتظار داشته باشم که همه راحت و بیدرنگ آن را بپذیرند. میخواهم شما نیز با این اندیشه بازی کنید و ببینید که شما را به کجا میکشاند و آن را با دانستههای خویش بسنجید. چه چیز این عالم باید آنقدر حقیقی باشد تا آنگونه که به نظرمان میرسد، به نظر برسد؟ آیا میان روح و مادّه پلی معتبر یافت میشود؟ همچون بسیاری از مردم، سالها با مسائلی از این دست، دستوپنجه نرم کردم. این گوزولوژی حاوی بعضی از این پاسخهاست. شاید این نتیجهگیریها تنها در صورتی برایتان معنا پیدا کند که راه خود را بپیمایید. در طیّ راه، اینها خودشان را به اثبات میرسانند. اندیشه به فصل نخست میتواند مدتها سرگرمتان نگاه دارد. همچنین میتواند چون خودآموزی برای این سفر، یاریتان کند.
نمیخواهم کسی پس از خواندن این مطالب احساس کند که علامّهی دهر شده است. امّا حتی اگر یک نفر از شما نیست که شاهد هرگز نبینیم و نشناسمتان، اندکی شادتر و سبکتر شود، میتوانم هزاران بار دیگر اینها را بنویسم. امیدوارم نگارش این گوزبینی در شما امواج دلپذیر پدید آورد.
