روزی بود و روزگاری بود. در دامنهی کوهی، در محل زندگی کبکها، یک کبک زیبا و خوشرفتار بود که او را «کبک خوشرو» میگفتند و در میان همهی کبکها به زیبایی و دلفریبی معروف بود. صیادان که او را از دور میدیدند دلشان میخواست او را به دام بیندازند و مرغان شکاری در هوس گرفتن او دلشان آب میشد، اما چون «کبک خوشرو» خیلی زیرک و دانا بود، برای اینکه زیبایی و خوشاخلاقی او بلای جانش نشود هیچوقت تنها به گردش نمیرفت و با مرغهای ناشناس رفتوآمد نمیکرد و چون احتیاط را از دست نمیداد گرفتار نمیشد
یک روز که کبک خوشرو در نزدیکی خانهاش در دامن کوه میخرامید¹ و بلندبلند آواز میخواند و گردش میکرد، یک شاهین در هوا میگذشت و خرامیدن کبکی را تماشا کرد و صدای خنده و آوازش را شنید و چنان کبک را دوست داشت که دیگر طاقت دور شدن نداشت.
شاهین با خود فکر کرد که هر کسی به داشتن دوستی مهربان و دلپسند نیازمند است و چه خوب است که من با این کبک زیبا دوست باشم و با هم بنشینیم و من غمهای روزگار را با دیدار او فراموش کنم. او هم از همراهی و دوستی من سرفراز باشد.
پس آهستهآهسته به زمین فرود آمد و قدمزنان به طرف کبک روان شد تا سر صحبت را باز کند. کبک «خوشرو» همین که نگاهش به شاهین افتاد خود را به شکاف سنگی رسانید و در آن پنهان شد. شاهین آمد دم سوراخ نشست و گفت: «ای کبک زیبا! از من نترس که من دوستدار تو هستم و اگر تا حالا از هنرهای تو غافل بودم امروز کمال و هنر تو بر من ثابت شد و میبینم که گفتار و رفتار تو غم از دلم میبرد و میخواهم از تو خواهش کنم که با هم دوست باشیم که دوستی و یگانگی فایدهی بسیار و لذت بیشمار دارد.»
کبک آواز داد: «ای قهرمان کامکار، دست از سر من بردار و برو پیکارت که من فریب نمیخورم و تو هم کارت شکار کردن است، برو یک نادان دیگر را گول بزن.»
شاهین گفت: «ای کبک خوشرفتار همانطور که میگویی کبک در بیابان بسیار است و کار من هم شکار است، اما حیلهسازی کار ضعیفان است. من که مردانگی و زور و هنر دارم هرگز زبان بازی نمیکنم.»
کبک جواب داد: «تازه، اگر هم راست بگویی و از رفتار من خوشت آمده باشد این دلیل نمیشود که ما با هم رفیق باشیم و این مهربانی تو موقتی است، زیرا تو مرغی گوشتخوار هستی.»
شاهین گفت: «میدانی که من از پیدا کردن خوراک عاجز نیستم و بنابراین هرگز قصد بدی به تو ندارم و اگر ما با هم دوست باشیم و من به محبت دو دلگرم باشم برای تو هم چند فایده دارد، اول اینکه، چون هم جنسان من میبینند تو رفیق منی و در پناه من زندگی میکنی آنها از ترس من به تو احترام میگذارند و هیچوقت آزاری به تو نمیرسد. دوم اینکه، خانهی من بسیار باصفاست و من تو را به آشیانهی خودم در بالای درخت میبرم و تو علاوه بر این همهی دشت و صحرا را تماشا میکنی. چون ککغهای دیگر همه روی زمیناند، مقام تو از همهی آنها بالاتر میشود و تو میتوانی بر همهی آنها افتخار کنی. سوم اینکه، چون من توانا و توانگران همیشه بهترین اسباب زندگی و بهترین خوراکها را فراهم میکنم و روزها تو را با خود به گردش و جاهایی میبرم که کبکهای دیگر آرزوی دیدن آن را دارند و نمیتوانند آنجا را ببینند.»
کبک با شنیدن این حرفها و یاد آرزوهای خود قدری نرم شد و جواب داد: «اینها همه درست، اما تو امیر و رئیس مرغان هستی و بر فرض که نسبت به من محبت داشته باشی ممکن است دیگران بر خوشبختی ما حسد ببرند و با حرفهای خود، ما را از هم دلسرد کنند، یا اینکه چون تو، به مهربانی و رفتار آرام عادت نداری ممکن است روزی از من اشتباهی سر بزند و ناراحت شوی، آن وقت هیچچیز نمیتواند مانع تو شود. پس همین بهتر است که من به زندگی ساده و آرام خود بسازم و در آرزوی جاه و جلال خود را به دردسر نیندازم.»
شاهین گفت: «عزیز من، عجب حرفی میزنی مگر نشنیدهای که میگویند دیدهی دوستی جز خوبی نمیبیند. من قول میدهم که به حرف هیچکس گوش ندهم و به هر کاری که تو میکنی به چشم محبت نگاه کنم و هرگز بر تو خشم نگیرم.»
آخر با صحبتها و قول و قسمهای شاهین، کبک به دوستی با او راضی شد و از خانه بیرون آمد و با هم دست دوستی دادند و یکدیگر را در کنار گرفتند و بعد از اینکه کبک از دوستی شاهین خاطر جمع شد بار دیگر از او قول گرفت و عهد و پیمان و قسمها تجدید شد و آنوقت شاهین کبک را روی دوش خودش سوار کرد و او را به آشیانهی خودش برد.
تا چند روز همهجور پذیرایی کرد و مثل آدمهایی که تازه با هم آشنا میشوند از خوشیهای بیشتر و بهتر آینده حرفها زدند. روزها کبک همراه شاهین به گردش صحرا و جنگل و دشت و کوه میرفت و از اینکه میدید وقتی با شاهین همراه است تمام مرغها از او حساب میبرند و بر خوشبختی او حسرت میخورند خیلی لذت میبرد و خوشحال بود.
این بود که کبک بیش از همیشه به خنده و آواز و حرکات شیرین و نمکی میپرداخت و هر دو از معاشرت یکدیگر غرق شادی بودند و دنیا را فراموش میکردند. کمکم کبک به این زندگی خوش عادت کرد و گاهی کبکها را مسخره میکرد و میگفت: «بیچارهها! چه زندگی یکنواخت و خستهکنندهای دارند. همیشه توی سوراخ، همیشه روی زمین، هیچ جا را ندیدهاند، هرگز بالای درخت نیامدهاند.»
بود و بود تا یک روز که شاهین و کبک به گردش رفته بودند، وقتی شاهین میخواست کبک را به آشیانه برساند کم حرف میزد و هیچ نمیخندید و وقتی هم کبک را به آشیانه برد او را با بیاعتنایی به کنار آشیانه انداخت و کبک پایش درد گرفت.
کبک از این وزن کمی ناراحت شد، ولی فکر کرد که شاید شاهین در صحرا با کسی گفتوگو کرده و حالش خوب نیست، این بود که سعی کرد با خنده رویی و مهربانی شاهین را به حرف بیاورد، ولی شاهین اخمهایش توی هم بود و هیچ حرف نمیزد. کمکم، کبک از این وضع ترسید و فکر کرد: «۱۰۰ سال زندگی با چنین مرغی به این یک ساعتش ارزش ندارد و تقصیر از خودم است که به طمع جاه و جلال با ناجنس و با قویتر از خودم معاشرت کردم، حالا اگر از من بهانه بگیرد چه خاکی به سرم بریزم.»
از قضا شاهین آن روز هرچه جستوجو کرده بود چه کاری به چنگش نیامده بود و خیلی گرسنه بود و حالا که دیگر هوا تاریک شده و در صحرا چیزی گیر نمیآمد، دنبال بهانه میگشت تا کبک را به بهانهای خوراک خود سازد. کبک هم خیلی احتیاط میکرد که بهانه به دست او ندهد و بیش از همیشه با ادب و مهربانی رفتار میکرد.
ناگهان شاهین به کبک گفت: «چرا ناراحتی؟»
کبک جواب داد: «نه، چیزی نیست، در خدمت شما هیچ ناراحتی ندارم.»
شاهین گفت: «چرا نمینشینی؟»
کبک گفت: «آمادهب خدمتگزاری هستم، ولی حالا که میفرمایید مینشینم.»
و رفت روبهروی او با ادب نشست.
شاهین گفت: «چرا اینقدر خودت را گرفتهای و حرف نمیزنی؟»
کبک جواب داد: «چون شما کمتر حرف میزدید، فکر کردم شاید خسته باشید و بخواهید استراحت کنید، هر طور که میل شما باشد رفتار میکنم.»
شاهین، وقتی دید هیچ بهانهای ندارد و حرفهایش با احترام پاسخ داده میشود چون از گرسنگی بیطاقت شده بود با خشونت به کبک گفت: «آیا سزاوار است که من در آفتاب گرما نشسته باشم و تو در سایه بنشینی؟»
کبک جواب داد: «عزیز من، یعنی چه؟ حالا که هوا تاریک است و شب است و آفتاب نیست. این چه بهانهای است که میگیری، کدام آفتاب حالا که آفتاب نیست.»
شاهین عصبانی شد و کبک را در چنگال خود گرفت و گفت: «ای پرروی بیادب، کار تو به جایی رسیده که حرف مرا رد میکنی و میگویی من دروغگو هستم و آن وقت تو سیر باشی و من گرسنه!»
این را گفت و کبک بیچاره را از هم درید و وقتی داشت گوشتهایش را میخورد میگفت: «آهان. اصلاً کبک برای خوردن خوب است، ما خواستیم چند روز تفریح کنیم و این کبک نادان و سادهدل هم خیال کرد تا ابد میتواند با بازیهایش ما را سرگرم کند . . . »
این بود عاقبت دوستی کبک سادهدل و شاهین شکاری. . .
زیبا و دیدنی راه رفتن.
