روزی بود و روزگاری بود. در زمان قدیم یک پیرمرد دهقان بود که تمام عمر خود را در کار کشاورزی و باغبانی گذرانده بود و کمکم باغ بزرگی در خارج شهر خریده بود و در آن درختان میوهدار بسیاری فراهم آورده بود.
میوههایی که در آن باغ به عمل میآمد مانند انار ساوه، انگور شهریار، سیب تربت، هلوی مشهد، پرتقال شهسوار، خربزهی اصفهان، هندوانهی شریفآباد، گوجهی برغان و گلابی نطنز و سایر میوههایی که امروز به خوبی معروف است در نزد اهالی شهر معروف بود و همه حسرت داشتن چنین باغی را میخوردند.
اما این پیرمرد دهقان هیچکس را نداشت. در کودکی پدر و مادرش را از دست داده بود و از اول جوانی به قصد کار کردن به ولایت غربت سفر کرده بود. در آن محلی هم که زندگی میکرد قوم و خویشی نداشت و چون در جوانی تهیدست بود کسی با او دوست نشده بود. او هم بعد از اینکه با زحمت و کار و کوشش صاحب باغی به آن خوبی شده بود اظهار دوستی دیگران را به چیزی نمیخرید؛ این بود که بی یار و یاور مانده بود و تنها در باغ خود زندگی میکرد.
تا اینکه یک روز پیرمرد دهقان از تنهایی حوصلهاش سر رفت و احساس وحشت کرد و با خود گفت: «قدری هم بروم بیرون گردش کنم، شاید همزبانی پیدا کنم و دلم باز شود.»
از باغ بیرون آمد و چون گردش در کوه را خوش داشت قدمزنان به طرف کوهساری که در آن نزدیکی بود روان شد. از قضا در آن کوه یک خرس پشمالوی پیر زندگی میکرد که چون در آنجا حیوانات دیگری نبودند او هم از تنهایی دلتنگ شده بود و به طرف صحرا پایین آمد تا در بیابان شاید جانوری بیابد و قدری دردِدل کند. پیرمرد دهقان و خرس پیر میان راه به هم برخوردند.
پیرمرد وقتی خرس را دید که آهستهآهسته راه میرود و غمگین به نظر میرسد به او گفت: «حیوان زبانبسته، چرا تنها گردش میکنی؟»
خرس جواب داد: «من همین است که تنها هستم، بچهها دنبال بازی میروند، جوانها پرشور و پرکار هستند و ما که دیگر پیر شدهایم کسی با ما راه نمیرود و چون خیلی افسرده بودم گفتم قدری در صحرا بگردم شاید دلم باز شود.»
باغبان گفت: «آهان، خوب میفهمم که چه میگویی. من هم از تنهایی توی باغ دلم گرفته بود. کار دنیا همینطور است، هر قدر کسی از مردم بینیاز باشد و به کسی محتاج نباشد باز تنها نمیتواند خوشبخت شود.»
خرس از حرفهای باغبان خوشحال شد و جواب داد: «پس معلوم میشود ما هر دو همدردیم. هر دو بیکس هستیم. هر دو پیر هستیم و هر دو دلمان از تنهایی گرفته و خوب است که با هم دوست باشیم و گاهی یکدیگر را ببینیم با هم صحبت کنیم.»
پیرمرد دهقان گفت: «من حاضرم. دوستی تو را میپذیرم و چون یک باغ بزرگ پر از میوه دارم اصلاً خوب است به باغ من برویم و همیشه در باغ باشیم.»
بعد از این با هم عهد دوستی بستند و وارد باغ شدند. خرس که خوراک و جای راحت و رفیق خوب پیدا کرده بود خوشحال بود و به قدری محبت پیرمرد دهقان در دلش جای گرفته بود که میخواست جان خود را فدای او کند.
او در هر کاری که میتوانست به پیرمرد دهقان کمک میکرد و هر وقت کاری نداشتند سرگذشتهای خود را حکایت میکردند.
بعد از ظهرها هم باغبان زیر درختی میخوابید و خرس که خیلی به دهقان محبت داشت دستمالی به دست میگرفت و برای راندن مگسها از روی صورت دهقان او را باد میزد.
چند روز گذشت و در یکی از روزهای دهقان خوابیده بود و خرس باوفا به مگسپرانی مشغول بود. مگسها بیشتر هجوم آورده بودند و یکی دوتا مگس لجباز هم بودند که از کنار لب و دهان پیرمرد دهقان دور نمیشدند. پیرمرد در خواب ناراحت بود و با تکان دادن سر خود مگسها را دور میکرد، ولی باز مگسها ولکن نبودند.
کمکم خرس از دست مگسها خیلی خشمگین شد که چرا دوست عزیزش را از خواب بیدار میکنند و هرقدر هم دستمال را تکان میداد نمیترسیدند.
عاقبت خرس فکری کرد و با خود گفت: «عجب مگسهای لجباز و مردمآزاری هستید! الان بلایی به سرتان بیاورم که دیگر ارباب عزیز و دوست مهربان مرا اذیت نکنید.» آن وقت سنگ بزرگی را که دَه من وزنش بود از کنار باغچه برداشت و سرِ دست بلند کرد و مگسها را که روی صورت پیرمرد نشسته بودند نشانه گرفت و سنگ را محکم روی مگسها زد!
البته مگسها پرواز کردند، ولی پیرمرد جان خود را در راه دوستی با خرس از دست داد. البته خرس میخواست به پیرمرد خدمت کند؛ ولی از روی نادانی به قصد خوبی کردن، دوست خود را هلاک کرد. از آن روز دربارهی دوستی با دوستان نادان این مثل معروف شده که میگویند « دوستی فلان کس، مثل دوستی خرس است.»