مطالعهی روزانه همیشه آن تصویر زیبایی نیست که صبح زود، با یک فنجان شیرقهوه کنار پنجره بنشینی و با آرامش چند صفحه بخوانی.
گاهی مطالعه یعنی بعد از یک روز طولانی، وقتی مغزت دیگر حتی حوصلهی فکر کردن هم ندارد، کتاب را باز کنی و چند صفحه بخوانی. گاهی یعنی چند خط را سه بار بخوانی و آخرش بفهمی هیچچیز نفهمیدهای. گاهی هم اصلاً حوصلهاش را نداری و ترجیح میدهی دراز بکشی و به سقف نگاه کنی.
مطالعه وقت میگیرد. گاهی خستهکننده است. همیشه هم قرار نیست حال آدم را خوب کند. بعضی کتابها به جای اینکه جواب بدهند، سؤالهای بیشتری در سرت میکارند.
اما مهمترین اتفاق مطالعه، همان لحظهای که کتاب را میبندی اتفاق نیوفتاده.
تو هر روز فقط چند صفحه میخوانی. چند صفحه که بهتنهایی آنقدرها مهم به نظر نمیرسند. اما بعد از مدتی، متوجه میشوی چیزی در تو جابهجا شده. که یک تصمیم بزرگ نمیتوانست انجامش دهد. و نه با یک صبح جادویی که ناگهان آدم بهتری شده باشی.
فقط چون دیروز هم خوانده بودی.
و پریروز.
و چند روز قبلتر.
خیلی از چیزهایی که ما را عوض میکنند، در لحظه شبیه تغییر به نظر نمیرسند. یک رفتار کوچک را آنقدر تکرار میکنی تا کمکم دیگر لازم نباشد هر بار برای انجام دادنش با خودت مذاکره کنی.
مطالعه، بعد از مدتی، شاید از یک تصمیم تبدیل شود به بخشی از زندگیات. نه به این دلیل که همیشه انگیزه داری. اتفاقاً احتمالاً بیشتر روزها نداری. فقط به این دلیل که یک روز دیگر هم انجامش دادهای.
و آدمها هم همینطور تغییر میکنند.
نه در یک لحظهی باشکوه و سینمایی.
آرامآرام.
با چیزهایی که هر روز به خودشان میگویند. با قضاوتهایی که هر روز تکرار میکنند. با شوخیهایی که هر روز دربارهی درد دیگران میساختند. با همدلیهایی که هر روز تمرین میکنند یا نمیکنند.
یکی از چیزهایی که مطالعه، مخصوصاً خواندن داستان روزمره، وبلاگ و زندگی آدمهای دیگر، به تو میدهد این نیست که ناگهان جواب همهچیز را بدانی.
شاید حتی برعکس.
کمکم میفهمی چقدر کم میدانی.
چند ساعت در ذهن آدمی زندگی میکنی که خودت نیستی. با ترسهایی که ترسهای تو نیستند، با گذشتهای که گذشتهی تو نیست و با دردهایی که شاید اگر در زندگی واقعی میدیدی، خیلی راحت دربارهشان قضاوت میکردی.
آدمها همیشه از جایی که تو ایستادهای دیده نمیشوند.
و برای همین است که یک روز به غم کسی میخندی.
چون هنوز ره فصلش نرسیدهای.
شاید هنوز نمیدانی آدمی که امروز برای یک چیز گریه میکند، چه چیزهایی را پشت سر گذاشته تا به همان نقطه برسد. شاید هنوز نمیدانی چیزی که برای تو کوچک به نظر میرسد، ممکن است آخرین قطرهی لیوانی باشد که مدتهاست پر شده.
اما امروز خوب میدانی. تو امروز خوب فهمش کردهای.
ما معمولاً دوست داریم دنیا را منصفانه ببینیم. دوست داریم باور کنیم هر اتفاقی دلیلی دارد و هرکس به چیزی که میرسد، حتماً شایستهی آن بوده. دوست داریم داد بزنیم دادخواهیم. برای همین گاهی وقتی کسی رنج میکشد، به جای اینکه بپذیریم زندگی همیشه منطقی و عادلانه نیست، شروع میکنیم به پیدا کردن دلیل.
«حتماً خودش کاری کرده.»
«حتماً آنقدرها هم بد نبوده.»
«حقش بوده.»
اینطوری دنیا دوباره برایمان قابلفهم میشود.
تا روزی که چرخ میچرخد.
و همان چیزی که از دور به آن خندیده بودی، با اسم دیگری وارد زندگی خودت میشود.
روزی که به غمهایت میخندید.
غمهایی که برای تو واقعی بودند، اما برای او آنقدر واقعی نبودند که بخواهد جدیشان بگیرد.
بعد روزگار چند صفحه جلوتر رفت.
و او رسید به همان جایی که تو ایستاده بودی.
اما گاهی آدم به جای اینکه بفهمد فقط نوبت خودش شده، دنبال کسی میگردد که از او انتقام بگیرد.
چون چرخ روزگار همیشه یکجور نمیچرخد.
و مطالعهی روزانه فقط برای این نیست که چیزهای بیشتری بدانیم. برای این است که قبل از اینکه زندگی مجبورمان کند، چند زندگی دیگر را امتحان کنیم. چند درد دیگر را بفهمیم. چند بار شکست بخوریم، بدون اینکه واقعاً شکست خورده باشیم.
ازین روست که یاد بگیریم هر آدمی که امروز نمیفهمیم، لزوماً آدم بیدلیلی نیست.
شاید فقط چند صفحه جلوتر از ما زندگی میکند.
و چرخ روزگار، برخلاف کتاب، صفحهی قبلی را برایت نگه نمیدارد.
فقط یک روز میبینی همان چیزی که به خاطرش به دیگری خندیده بودی، حالا بخشی از فصل زندگی خودت شده.
احتمال میدهم برای همین باید هر روز چیزی خواند.
نه فقط برای
داناتر شدن.
برای اینکه یادمان بماند هیچکس نمیداند چند صفحهی دیگر، نوبت خودش است.
