روزی بود و روزگاری بود. در دامنهی کوهی که گروهی مرغان وحشی زندگی میکردند یک زاغ هم روی درختی آشیانه ساخته بود و یک «کبک دری¹» هم در همان نزدیکی خانه داشت و این دوتا به حکم همسایگی با هم آشنا شده و انس گرفته بودند. بیشتر روزها اوقات فراغت خود را با هم به سر میبردند و از همه جا صحبت میکردند.
تا اینکه یک روز کبک دری تنها به صحرا رفت و دیگر برنگشت و چند روز هم گذشت و اثری و خبری از کبک نرسید و زاغ با خود فکر کرد شاید بلایی به سر کبک آمده و هلاک شده است.
بعد از مدتی، یک روز یک تیهوی خوشرنگ که آن هم از جنس کبکها و کمی کوچکتر است به آن محل رسید و چون لانهی کبک را خالی و بیصاحب یافت آن را آب و جارو کرد و در آن منزل کرد.
زاغ هم که از تنهایی و نداشتن همسایه و همسخن خیلی دلتنگ شده بود اعتراضی نکرد و با خود گفت حالا که کبک دری گم شده و خبری از او نیست چه ضرر دارد که تیهو در این خانه زندگی کند. این لانه در حقیقت مال کبک هم نبود، بلکه مال مرغ دیگری بود که پیشتر از آن شکارچیان او را شکار کرده بودند بعد کبک خانه را تعمیر کرده بود و حالا هم که او گم شده بود.
روز بعد زاغ دسته گل فراهم کرد و برای اینکه با تیهو آشنا شود به سراغ او رفت و گفت: «خیلی خوش آمدی صفا آوردی،راستش این است که من در این گوشهی صحرا تنها بودم و مرغان دیگر منزلشان دورتر است. در این لانهام یک کبک زندگی میکرد و برای من همسایهی خوبی بود ولی مدتی است که گم شده و حالا که از او خبری نیست امیدوارم در اینجا به شما خوش بگذرد.»
تیهو هم تعارف کرد و روز بعد برای بازدید به لانهی زاغ آمد و بعد هم گاهگاه یکدیگر را میدیدند و احوالپرسی میکردند.
چندی گذشت و زاق و تیهو تازه داشتند با هم انس میگرفتند که یک روز ناگهان کبک دری از سفر باز آمد و چون دید تیهوی ناشناس در لانهاش منزل کرده اعتراض کرد و گفت: «کی به تو اجازه داده در این خانه منزل کنی؟»
تیهو که کبک را نمیشناخت و از این حرف ناراحت شده بود جواب داد: «به هیچکس مربوط نیست، من در خانهی خودم نشستهام. کی به تو اجازه داده که آسایش مرا به هم بزنی و داد و فریاد راه بیندازی مگر تو صاحب این بیابان هستی که در کار من دخالت میکنی؟»
کبک بیشتر عصبانی شد و گفت: «خانه مال من است و باید زود تخلیه کنی و بروی.»
تیهو جواب داد: «خانه در تصرف من است و تا موقعی که کسی با سند و مدرک مالکیت خود را ثابت نکند طبق قانون من مالک آن هستم.»
کبک گفت: «تصرف تو به زور و غصب است و من شاهد دارم که خانه مال من بوده است.»
تیهو جواب داد: «چه شاهدی از این بالاتر که من در این خانه زندگی میکنم و تو اجارهنامهای در دست نداری که خانه را به من اجاره داده باشی. خیلی هم حرف بزنی میگیرم پروبالت را شاخهشاخه میکنم.»
خلاصه میان ایشان گفتگوی زیادی شد و کار به آنجا رسید که زاغ و مرغهای دیگر از دور و نزدیک جمع شدند دیگران هم نمیدانستند حق با کیست زاغ هم که همسایه قدیم آنها بود هرچه کوشش کرد آنها را صلح بدهد و آنها را نصیحت کرد که با هم زندگی کنند و با کمک او لانه دیگری بسازند سعی او به جایی نرسید. هر یک از مرغهای دیگر هم که حرف میزدند کبک با تیگو آنها را به طرفداری از دیگری متهم میکردند.
عاقبت با پادرمیانی مرغان قرار شد برای رفع اختلاف بروند پیش یک حاکم عادل و بیطرف تا حرفهایشان را بشنود و میان آنها قضاوت و داوری کند. ولی در انتخاب داور تردید داشتند. تیهو رأی کبکها را قبول نداشت و میگفت آنها از کبک طرفداری میکنند کبک هم قول همجنسان تیهو را قبول نداشت. حرف زاغ را هم قبول نداشتند و میگفتند چون همسایهی خانه است ممکن است نظر خصوصی داشته باشد و بخواهد خانه را صاحب شود.
یکی از مرغها پیشنهاد کرد: «بهتر است دعوای خود را پیش گربهی خوش خطوخال ببرند، چون او به لانهی مرغها احتیاجی ندارد. منزل گربهای هم به اینجا خیلی نزدیک است و این گربه حیوانی است که هیچکس از او بدی ندیده و چون مدتی در میان آدمها زندگی کرده همه جور راهورسم داوری را میداند و اینقدر فقیر است که هنوز از مال دنیا یک خانه هم ندارد و مزد و پاداش هم نمیگیرد و چون خدا را در نظر دارد از کسی حساب نمیبرد و حرف حق میزند و هیچکس از او شایستهتر نیست تا میان شما حکم کند.»
کبک و تیهو که هم که خودشان از صلح و سازش عاجز بودند داوری گربه را قبول کردند و روانه شدند تا حرفهای خود را پیش آن قاضی بیطرف و عادل بزنند و هرچه او رأی داد بپذیرند.
زاغ هم که همسایهی آنها بود به دنبال آنها به راه افتاد تا اجرای عدالت را در محضر گربه تماشا کند و اگر شاهد لازم شد هرچه را میداند شهادت بدهد.
از آن طرف گربه که در منزل نشسته و برای یافتن خوراک مشغول فکر بود همین که صدای پای کبک و تیهو را شنید خود را به خواب زد و با خود گفت: «بوی پرنده میآید. بوی پرنده میآید!»
آنها از دیدن گربه خوشحال شدند و صبر کردند تا گربه از خواب بیدار شد و خمیازهای کشید و چشمهایش را باز کرد و آن وقت به آنها خوشامد گفت. آنها هم سلام کردند و تقاضا کردند که میان ایشان حاکم باشد و در دعوای ایشان با عدالت رأی بدهد.
گروه اول گفت: «شما که خودتان حقیقت حال خودتان را بهتر از من میدانید بروید با هم صلح کنید.»
ولی آنقدر کبک و تیهو التماس کردند که گربه قبول کرد و گفت: «شرح دعوای خود را بگویید.»
وقتی کبک و تیهو هر یک ماجرای خانه را شرح دادند، گربه شروع به سخن کرد و گفت: «ای جوانان، دعوای شما مربوط به مال دنیاست و دوستی مال دنیا همیشه مایهی اختلاف است. من در کتابها خواندهام که هر کس راستی و درستی را پیشه کند و چشم به مال مردم نداشته باشد خداوند به او پاداش خیر خواهد داد. اینک پیش از اینکه وارد اصل دعوا شویم شما را نصیحتی میکنم. برادران، همیشه خدا را در نظر داشته باشید و سعی کنید آزار و اذیت شما به هیچکس نرسد تا نزد خدا رو سفید باشید.»
در این وقت گربه سرفهای کرد و گفت: «آه که من دیگر پیر شدهام و از ضعف قلب نمیتوانم حرکت کنم و گوشم هم سنگین شده و درست سخنان شما را نفهمیدم، خوب است قدری نزدیکتر بیایید و حرفهای خود را دوباره بلندتر بیان کنید تا من درست بشنوم و به وضع خانه و سابقهی آن آشنا شوم و مطابق قانون گربههای سالم و نیرومند میان شما حکم کنم.»
کبک و ایهود از شنیدن این حرفها دلیلتر شدند و نزدیکتر رفتند. بعد کبک در جواب گربه گفت: «جناب آقای گربه، امیدواریم خداوند کسالت شما را شفا بدهد و سایهی مبارک شما را از سر ما کم نکند، حقیقت آن است که فرمایشهای شما کاملاً صحیح است و اگر مردم راستی و درستی را شعار خود میساختند و حق خودشان و دیگران را به جای خود میشناختند دیگر این همه دعوا و گفتوگو و شکایت و گرفتاری در میان نبود و ما هم همین آرزو را داریم که مطابق حق و عدالت بین ما حکم کنی.»
تیهو گفت: «بله ما جز حق و عدالت چیزی نمیخواهیم.»
گربه گفت: «آفرین بر شما که به حکم عدالت راضی شدهاید. من یقین دارم که خوشبختی مال کسانی است که همیشه طرفدار حقیقت هستند و کسی که چیزی را به ناحق تصرف کند اگرچه یکیدو روزی خوشحال باشد در حقیقت خوشبخت نیست.»
بعد کمی سرفه کرد و گفت: «خوب، حالا بگویید ببینم آن خانه به راستی مال کدامیک از شماست؟ در ضمن قدری بلندتر حرف بزنید که من درست بشنوم و فراموش نکنید که خداوند همهچیز را میداند و باید راست بگویید.»
کبک و تیهو که از حرفهای گربه خیلی به عدالت او امیدوار شده بودند قدری پیشتر رفتند و در مقابل گربه نشستند و همین که خواستند سخن را شروع کنند ناگهان گربه به یک حمله به طرف آنها خیز برداشت و هر دو کبک و تیهو را به چنگ و دندان گرفت و خورد. . . و بعد صورت و دهان خود را با دستهایش پاک کرد و زیر لب گفت: «بله، وقتی دو موجود ضعیف نمیخواهند حق خودشان را بشناسند و شکایت خود را نزد بیگانهی زورمند میبرند و از حرفهای خوشظاهر شخصی ناشناس فریب میخورند، عدالت چنین حکم میکند که من فعلاً شکم خود را سیر کنم!»
این هم داستان گربهی خوش خطوخال. . .
کبکی که در درّه یا کوه زندگی میکند.
