در فصل قبل، با پدر همهی خطاها آشنا شدیم: خطای تایید. ما مجبور میشویم راجع به دنیا، زندگی خودمان، اقتصاد، سرمایهگذاریها، شغلمان و چیزهای دیگر باور به وجود بیاوریم. بیشتر اوقات، با فرضیات سروکار داریم و اینها هر چه مهمتر باشند خطای تایید قویتر میشود. در زندگی خود چه بر این باور باشی که مردم ذاتاً خوباند، چه معتقد باشی مردم ذاتاً بداند، هر روز مدرکی پیدا میکنی که نظر تو را تایید کند. هر دو گروه بشردوست و بشرگریز خیلی ساده شواهد متناقض را نادیده میگیرند (شواهدی که مخالف نظرشان است) و به جای آن بر نیکوکاران و دیکتاتورهایی که حامی جهانبینی آنها هستند تمرکز میکنند.
طالع بینها و اقتصاددانان اصول مشابهی دارند. پیشگوییهای این دو گروه به حدی مبهم است که با هر اتفاقی بتوانند توجیهشان کنند: در هفتههای آتی ناراحت خواهی شد یا در میانمدت فشار روی دلار افزایش خواهد یافت. اما میانمدت چیست؟ چه چیزی دلار را از ارزش میاندازد؟ و از ارزش افتادن در مقایسه با چه چیزی است؟ طلا، بن، پرو، گندم، ملک مسکونی در منهتن یا قیمت متوسط هاتداگ؟
باورهای فلسفی و دینی زمینهای عالی برای رشد خطای تایید فراهم میکنند. در این زمین نرم و اسفنجی، چنین چیزی به شکل خودرو و به راحتی رشد میکند. برای مثال، به رغم اینکه خدا هیچگاه بیپرده خود را نشان نمیدهد (به جز برای بیسوادهای بیابانها و گوشهگیران روستاهای کوهستانی) عبادتکنندگان همیشه شواهدی از تجاربی مربوط به وجود خدا پیدا میکنند. این اتفاق هیچگاه برای انبوهی از مردم در مثلاً فرانکفورت یا نیویورک نمیافتد. هرگونه بحث علیه آن برای معتقدان به آن پذیرفتنی نیست و این نشاندهندهی قدرت خطای تایید است.
هیچکس بیشتر از خبرنگاران اقتصادی دچار خطای تایید نیست. معمولا تئوری آسانی تنظیم میکنند، با دوسه مدرک آن را سروشکل و سپس به کارشان پایان میدهند. برای مثال «گوگل بسیار موفق است، چون نوعی فرهنگ خلاقیت را پرورش میدهد.» همین که این ایده روی کاغذ بیاید، خبرنگار با ذکر نام چند شرکت پررونق دیگر که در نوآوری پیش قدماند، ایدهی خود را تقویت میکند. نویسنده به ندرت شواهد متناقض را جستوجو میکند که در این مثال کسبوکارهای مشکلدار است که با خلاقیت نفس میکشند و زندگی میکنند یا، به طور متقابل، کمپانیهای موفق که بینهایت غیر خلاق اند. هر گروه تعداد زیادی عضو دارد، اما خبرنگار خیلی راحت آنها را نادیده میگیرد. اگر قرار بود او فقط از یکی نام ببرد، داستانش نابود میشد.
کتابهای خودآموز و مرتبط با زود پولدار شدن مثالهای دیگری از داستانگویی مبهم هستند. نویسندگان زیرک اینگونه کتابها تودهای از دلایل را جمعآوری میکنند تا پیشپاافتادهترین تئوریها را بزرگ جلوه دهند، مثلاً «مدیتیشن کلید خوشحالی است.» هر خوانندهای که دنبال شواهد متناقض است تلاش بیهوده میکند: در هیچ کجای این کتابها کسانی را که بدون مدیتیشن در زندگی موفق میشوند یا کسانی را که با وجود مدیتیشن همچنان ناراحتاند، پیدا نمیکنیم.
اینترنت به طور خاص برای خطای تایید، زمین حاصلخیزی است. برای مطلع ماندن سراغ سایتهای خبری و وبلاگها میرویم و فراموش میکنیم صفحههای مورد علاقهی ما منعکسکنندهی عقاید کنونی من هستند، چه لیبرال باشند، چه محافظهکار یا چیزی بین این دو. خیلی از سایتها حالا محتوا را با علایق فردی و تاریخچهی باز شدن صفحات سازگار میکنند که این باعث میشود نظریههای متفاوت و جدید به کلی از رادار ناپدید شوند. ما ناگزیر به اجتماعهای افراد همفکر میرسیم که اعتقادات ما و خطای تایید را تقویت میکند.
آرتور کیلر – کروچ، منتقد ادبی، یک شعار بهیادماندنی دارد؛ «جگر گوشههای خودت را بکش.» این نصیحت او به نویسندگانی بود که در بریدن جملات عزیز اما زاید خود مشکل داشتند. درخواست کیلر – کروچ نه فقط برای نویسندگان مردد بلکه برای همه ماست که به سکوت کرکنندهی رضایت گوش میدهیم. برای مبارزه با خطای تایید، سعی کن باورهای خودت را (در مورد جهانبینی، سرمایهگذاریها، ازدواج، سلامت، رژیم غذایی و استراتژیهای شغلی) بنویسی و شروع کنی به پیدا کردن شواهد متناقض. خلاص شدن از شر عقایدی که مثل دوستان قدیمیِ آدم هستند سخت اما ضروری است.