«میلتون» در جایی آورده است:
«ذهن و خاطر، جایگاه ویژه است و منحصر به فرد، و در همین جای خود، میتواند به زایش بهشت از دوزخ، یا زایش دوزخ از بهشت بپردازد.»
چنانچه این مطلب درست باشد، ذهن توانایی دارد به خلق اختلاف و درگیری، یا آرامش و آشتی اقدام کند. اگر ما خواهان یک زندگی صلحآمیز و آزاد و به دور از ترس باشیم، میبایست به کشف آرامش درونی خود بپردازیم. ما باید در ذهنیت درونی از شرّ و وحشت و ترس رهایی یابیم.
البته آرامش خاطر یافتن، شیوهی آسانی نیست، «ذهن و مغزی که ناآرام و سرگردانست، همسان دریای آشفته میباشد که خیزابهایش، دمادم بر کرانهها سیلی میزنند و امکان آرامش و بازتاب درخشندگی آسمان را ندارد.»
هنگامی که ما، گمانها و اندیشههایمان را در اختیار بگیریم، در واقع ذهن خویش را پاکسازی کرده، سزاوار و شایستهی دریافت انعکاسهای زیبا و نورانی الهی، در درون خود میگردیم.
بسیاری از مردم میپرسند: «چرا مراقبت از ذهن ضروریست؟»
اینان میخواهند بدانند که: «هدف از حرکت در فضایی سپید چیست؟»
آیا برای من ضرورت دارد که بهسان یک سنگ باشم؟ یا باید برای دیگران احساسات به کار ببرم؟ آیا باید دربارهی مسئولیتهایم، آگاهی داشته باشم؟
بدون شک، شما باید نسبت به دیگران و خودتان احساسات به خرج بدهید، زیرا این شیوه سفارش نمیشود که شما، هنگامی که در حال تمرین مراقبت از ذهن هستید، اندیشیدن دربارهی دریافتهای حسی خود را رها نمایید.
@
هنگامی که شما ذهن و خاطرتان را در اختیار گرفته، آرامش درونی را به دست آوردهاید، البته افکار و احساسات سازنده، به زیبایی تمام، آغاز به پیدایی مینمایند! و آنگاه که این پدیده رخ میگشاید، دیگر هیچ عاملی یارایی آن ندارد که آرامش درونی شما را بر هم زند! و دقیقاً به همین خاطر است که عارفان بیدارضمیر و پاکنهاد از پدیدههایی چون: «دلهره و نگرانی، وحشت و ترس، اضطراب و ... آسیبی نمیبینند!»
سه عامل کیفی طبیعی حرکت، همینگونه نیز در عملکردهای ذهن کاربردی هستند. بنابراین (Tamas) سکون و ثبات کامل میباشد. (Rajas) وضعیت و حالتی کاملاً مخالف و برعکس حالت (Tamas) است. یعنی تکاپوی بسیار و عدم ایستایی و سکون، سپس (Sattva) و این هنگامیست که هر دو مرحله به خوبی توازن یافته و وضعیت موردپسند و دارای آرامش کامل باشد.
نیازمند یادرآوریست که، سه روش یاد شده در این بخش، کوتاه و فشردهاند و نیاز به توضیح دارند، چهبسا «استاد» پیشتر توضیح داده، یا شنوندگان به یک اشاره همهچیزیچ را میدانستهاند/ م.
پس آنگاه که ما به دریافت و پذیرش تمرکز و فعالیتها و آرامش کامل ذهنی میرسیم به وضعیت مطلوب رسیدهایم. اوهام و سلیقههای خودکامه و یکسویه، در خدمت نیروهاییست که به ذهن آسیب رسانیده، و آن را به آشفتگی میکشانند. اینها در واقع ذهن را برای دلنگرانی، اضطراب، ناامیدی و ترس آماده میکنند. پس باید به جای اوهام و گمانها، اندیشههای سازنده و بهدور از هرگونه خودخواهی را جایگزین نمود. این شیوه به شما خواهد آموخت تا نسبت به ترسها و تنفرهای بیهوده باید چگونه واکنشی داشته باشید. در این راه دوگونه گزینه هست؛ یک شیوه اینست که شما تسلیم آن ترسها شده و آنها را بپذیرید و در نتیجه زندگی خود را در مسیر فرایند بینوایی و بدبختی قرار دهید. متأسفانه بیشتر مردم همین را برمیگزینند. اینها همهی زندگیشان را همراه با ترس گذرانده، به خاطر دلهره و بیچارگیهای بیهوده رنج میبینند؛ به راستی چه تأسف سنگینی!
شیوه و گزینهی دیگر، یعنی جایگزینی خردمندانه، چیرگی بر ترس به یاری آفریدگار است.
آنگاه که شما موفق به انجام چنین کار بزرگی شدید، به یقین دست به انجام تغییر شگرفی در زندگی زدهاید! البته این پیروزی فقط در انحصار ویژگیهایی چون: «قداست، اقتدار و توانمندی در افرادی خاص نمیباشد، بلکه همهی ما انسانها دارای توانایی لازم، برای رسیدن به آن هستیم.»
ناگفته نماند که این امر آسان نیست، ویژگی ترس: گستاخی، وحشیگری و ددمنشی میباشد که کارکردش، بیشتر به زهری قوی میماند. زهری که وارد کل ساختار وجود ما شده و آرزوها و ارادهی ما را فلج میکند.
در واقع ترس، بزرگترین دشمن انسان است که میبایست در لحظهی بروزش، نابود شده! و بر آن چیره شوید، وگرنه ترس بر شما چیره میگردد!
باید با سلاح عرفان و نام خداوند به جنگ ترس رفت، زیرا بر زبان آوردن نام آفریدگار، بدون تردید راهگشاست. پس نامش را بارها و بارها بر زبان آورده و تکرار کنید، او را در حالتی از باوری ساده و پاک صدا زده و تکرار نمایید. بیشک آن پروردگار مهربانی که شما صدایش میزنید، به یاریتان میشتابد!
در بسیاری اوقات، من متن این دعای کوتاه را که از آن استادم «سادهو واسوانی» میباشد، با خود تکرار میکنم؛
«این دریا... بیکران است! دریای رحمت الهی...
مرا زوورقی کوچک است،
اما من به تو ای آفریدگارم... ایمان دارم!
ایمان دارم که هماره نگاهدارم هستی!»
این گفتار معنوی، توان مبارزه با همهی بدیها، وسوسه، گناه، خشم و ترس را دارد. دقیقاً به همین خاطر است که بیشتر مردم، به آموختن نیایشی به نام «مانترا — Mantra» روی آوردهاند.
البته مانترا، تنها یک گفتار نبوده و نوسانهای عمیق صوتی میباشد که دارای نیروی عارفانهای در راستای هماهنگی اذهان است.
باورمان بر اینست که این نیایشها، به گونهای هوشیارانه، توسط عارفان و پیران خردمندان، هماندم که در خلسههایشان (مدیتیشن) فرو رفته بودهاند، با گوش جان شنیده شده، سپس نسل به نسل به یاری استادان بزرگ و در راستای منافع بشریت، انتقال یافته است.
با تکرار مداوم این نیایشها، شما قادر به ایجاد ارتعاشهایی زیبا و مثبت در درون خود میگردید، و به این ترتیب و به گونهای سازنده، در همهی ابعاد وجودی شما: احساسی، ذهنی و روحی تأثیرگذار خواهد بود. The pranavamantra یا همان نغمه و صوت آسمانی که ما آن را با نام "om" میشناسیم، دارای جنبههای بسیاری از نوسانهای ملکوتی میباشند.
در واقع برای بسیاری از مردان آگاه و پاکسرشت، دعاهای مانترا، تنها یک تفاوت ظاهری با "OM" دارند. وگرنه بسیاری از عارفان بزرگ، نیایثش دیگر را که برگرفته از مانترا میباشد، در جلسات مدیتیشن، به شاگردانشان ارائه دادهاند. من مردمی را میشناسم که از این سرود و نغمهی معنوی، «خدایا مرا دریاب» الهام و آرامش فراوانی به دست آوردهاند:
«خدایا مرا دریاب....!
در سکندری خوردن در شبانگاه مرا دریاب
در ژرفای تاریکیها مرا دریاب
آنگاه که همهی یاوران، ناامید و درماندهاند
ای یاور یاریکنندگان مرا دریاب!
من نیازمند حضورت در هر وقت زمانم
چگونه است که تنها عنایت تو پیشگیریکنندهی وسوسههای نیرومند است؟
کیست که دوست ندارد تو راهنمای او بوده، به همراهش باشی!؟
در میان ابرها و نور خورشید، مرا دریاب.
با وجود رحمت و عنایتت، از هیچ دشمنی نمیهراسم دشواریها همه پوچند و هیچ... و اشکها هرگز تلخکامی نمیآورند!
ناگواری مرگ کدامست؟ تا آنگاه که جلوهی توانمندی به شکوه تو نمایانست!
و من، همچنان سرفراز و پیروزم... اگر تو مرا دریابی!
این هم واژگانی شیوا از «کاردینال نیومن» که الهامبخش هستند:
«در میان گردبادهای وحشتزای تاریک، با نور مهرآمیزت ما را رهنمون باش
در قلبم تجلی کن و مرا رهنمون باش
شبانگاهان تیره است و مقصد دور
در قلبم تجلی کن و مرا رهنمون باش...»
من همچنین اشعاری که از دیگر شاعران اقتباس شدهاند، بارها و بارها زمزمه میکنم:
«من هیچگاه از اینکه همهی کشتیهایم در دریا هستند بیمناک نیستم
چرا که آهنگ آن دارم تا با دکل شکسته و بادبانی دریده به مقصد بازگردم!
من با همهی وجودم به دستی اعتقاد دارم که هرگز شکست نخورده حتی از بدیها نیز برایم بهرههای نیک نمایان میسازد!
اگرچه برای بادبانهای فرسوده اشکبارم، ولی بهترین امیدهایم در شگفتی فرو رفتهاند... من به تو ایمان دارم.»
پس سطرهای این شعر را بارها بارها با خود تکرار کنید.
آری اینها را بخوانید و زمزمه نموده تا آنکه ترس، شما را کاملاً ترک و رها کرده، همانند پولاد احساس توانمندی نمایید!
همانطور که گفتم ترس، گستاخِ وحشیگونهی ددمنشی است که پایه و اساس آگاهی و هوشیاریتان را در چنگال خود گرفته، شما چگونه میتوانید که از این چنگالها خلاص بشوید؟
بدانید که نخستین مرحله این است: آگاه باشید که ترس همانند دیگر نقاط ضعف بشر، قابل انتقال است و این احساس توسط آفریننده، در وجودتان نهاده نشده، بلکه در جایی و جایگاهی خاص، در مسیر زندگی آن را کسب کردهاید! آری خودتان آن را پذیرفتهاید، یا از محیطی که در آن زندگی میکنید، به شما سرایت کرده است. در هر صورت ترس تسخیرناپذیر نیست و حتی، قابل حذف میباشد. آیا شما محکوم به زجر کشیدن از خشم و عصبانیت هستید؟ این حالات برطرفشدنی هستند. آیا شما از عقدهب حقارت رنج میبرید؟ این خصوصیت نیز اصلاحشدنی است.
نکتهی مهم این است که مطمئن باشید برای همهی عمر، محبوب به زندگی با ترس نیستید، چرا که ترس، قابل علاج است و هنگامی که شما به این واقعیت پی بردید، میتوانید مرحلهی اصلاح و برطرف کردن ترس را آغاز کنید. زیرا این امر از طریق خودسازی و خویشتنداری، شدنی است.