....هرگاه که من در سفر هستم، مردم میپرسند: چرا ما در هندوستان، به برگزاری «روز مادر نمیپردازیم؟» و پاسخ من به ایشان این است:
«هر روز روز مادر است!» به راستی ما بدون مادرانمان چه میکردیم؟
مادران، در واقع قهرمانان پرورشدهندهی گمنامند! هر روز و هر روز ایشان شجاعانه به انجام وظیفهی حساس مادری: خورانیدن، پوشانیدن لباس، نگهداری و نوازش فرزندان — و خانوادههایشان — میپردازند. مادران فرزندان را به دبستان برده، در انجام وظیفه و تکلیف به آنها کمک میکنند. در خانه: نظافت، شستوشو، اتو کردن، پختوپز، تنظیم درآمد با هزینهی خرید، همراه با برنامهریزی آیندهی خانواده با ایشان است. آنان به فعالیتهای اجتماعی و مراسم، مانند جشنهای ملی و روزهای مقدس نیز میپردازند.
«شهامت کلید اصلی است.» داشتن یک زندگی کامل، بر طبق اصول خداپسندانه، هدفمند و پیشرفته، همه و همه نیازمند شهامت و شجاعت میباشد.
زندگی از ما میخواهد تا با شهامت باشیم. «چرچیل» شهامت را سرآمد همهی فضیلتها و خصوصیتهای انسانی میداند، چرا که ما بدون شهامت، قادر به ابراز هیچ خصوصیت و فضیلت دیگری نیستیم! بدون شهامت، اجرای عدالت نیز عملاً غیر ممکن است. بدون شهامت، در عشق ورزیدن نیز همدلی و تفاهم وجود نخواهد داشت.
بدون شهامت در راه صبر و پایداری، ایمان و امید هرگز متبلور نخواهد شد.
کارشناسان زبانشناسی، واژهی انگلیسی (Courage) را با معادل فرانسویاش یعنی (Coeur) به معنای «قلب» نسبت میدهند. شجاعت و شهامت از قلب زائیده میشود. و این پاسخ قلب است که محرک و انگیزهی ترس میباشد.
سرود جاودانهی «تاگور» (Tagor) هم با این واژگان آغاز میشود.
«... آنجا که مغز و ذهن دور از هراس باشد.
آنجا که خاطر به دور از بیم است.
آنجا همان سرزمین آزادیهاست.»
ترس و آزادی با یکدیگر سازگار نیستند، شما اگر ترسیده باشید نمیتوانید آزاد باشید. تنها شهامت میتواند شما را از چنگال ترس آزاد و رها کند.
زندگی چه برای کسانی که از راه باورهای الهی و مذهبی زندگانی میکند، چه برای آنان که باورهای غیر دینی و دیدگاههای دنیوی دارند، یک سلسله پرسشهای بدون پاسخ دارد.
برای نمونه:
چرا برای مردمان خوب و خوشقلب، رویدادهای بدی رخ میدهد؟ چرا باعث یک مرد جوان و باهوش — فرزند، برادر، شوهر — یک خانواده، بر اثر دردی بیدرمان بمیرد؟
چرا گاه کودکان زیبایی، نابینا و ناقصالخلقه به دنیا میآیند؟
چرا ملتها به دنبال تولید و جمع آوری سلاحهای ویرانگر هستهای و مانند اینها هستند که قدرت ویران کردن کرهمان زمین را تا ۱۰ برابر بیشتر از دیگر سلاحها دارد!؟
راستی که این گفتار درستی است: «محکوم شدن به زندگی، محکوم شدن به مرگ است!» و این سخن نیز گفته شده: «ترسوها بیش از یک بار میمیرند!»
«زندگی پر است از ناشناختهها و نادانستهها»؛ کارشناسان زیست سفارش میکنند که اگر ما جویای زندگانی صلحآمیز و آسایش هستیم، بایستی درجهی تحملپذیریمان را نسبت به دودلی و تردیدها افزایش دهیم. حتی اگر بدانیم که بسیاری از امور زندگی، از دایرهی اختیار ما بیرون هستند.
از دست دادن اعتدال، زیستن با شک و تردید و بدون اطمینان، زمینهی بروز ترس شده، ولی این پدیده نیز با شیوههای درست رفتاری و درک شهامت، مورد غلبه و چیرگی ما قرار خواهد گرفت. این شیوههای سودمند رفتاری یعنی: «ایمان و امید، عشق و همدلی، مهر و محبت... .»
در بخشی از کتاب راهنمای «گیتا» گفته شده:
«با جهان زودگذر فانی رویاروی شوید...
چه با آرامش، چه با بیم و هراس!
بر آنچه بدیهی است در زندگی اعتماد کنید
زان پس، به آرامش و یقینی حقیقی دست مییابید!»
شک و شبههای زندگی، بایستی به روحیهی تسلیم و پذیرش منجر شود، گریختن از زندگی هرچه باشد، راه حل محسوب نمیشود. این گفته از «هلن کلر» نقل شده است:
«احساس امنیت، بیشتر به یک خرافه میماند! در واقع نه در طبیعت وجود داشته، نه هیچ کودکی تاکنون از آن تجربهای کامل داشته است. دوری جستن از خطر در مسیری طولانی و در دراز مدت، امنتر از رویارویی با مخاطرات زندگی نیست، زیرا زندگی یا یک ماجرای هیجانانگیز و جسارتآمیز است یا هیچ!»
این موقعیتها و عملکردها هستند که ارزشمند محسوب میشوند، مردم این روزگار هرگز نباید از پذیرش این واقعیت بزرگ سر باز زنند که ما، در دوران ظهور عظیم علوم و فناوری به سر میبریم. برخی از این پیشرفتها، بدون شک در راستای منافع بشری هستند. ارتباطهای کترونیک و اختراعهای مربوط به آن، به ما کمک میکنند تا با هرکسی که بخواهیم در چهارگوشهی دنیا تماس داشته باشیم، هوش مصنوعی و اینترنت، به ما این توانایی را میدهد که تنها با تماس یک کلید، هرگونه دانش و اطلاعاتی را به دست بیاوریم. هواپیماهای جت، میتوانند ما را از یکگوشهی دنیا تا گوشهی دیگر از این جهان پهناور — در کمتر از ۲۴ — ساعت برسانند.
متأسفانه همین پیشرفتهای علمی، به ساخت و تولید سلاحهای نابودگر نیز کمکهای فراوان کردهاند، همچنان که خودشان آنها را «سلاحهای کشتار جمعی» نامیدهاند. و حتی بدتر از این آنکه، افرادی بی صلاحیت از میان مردم، امکان دسترسی به چنین سلاحهایی را دارند! همانگونه که گفتم، حتی از طریق اینترنت و دسترسی آسان میتوان به ساخت یک بمب پرداخ! نتیجهی این «انفجار اطلاعات» همین است که مردم دنیا، در یک ترس دائمی از تهدید هستهای و یا حملات تروریستی به سر میبرند. جنگ جهانی اول، به عنوان جنگی بر پایان همهی جنگها تشریح و توصیف شد. ولی فقط چند دهه بعد، جنگ جهانی دوم به وقوع پیوسته و باعث مرگ و نابودی میلیونها انسان گردید. هماکنون نیز مردم جهان به خاطر احتمال بروز جنگی دیگر، که بعید نیست به ویرانی کامل جهان بینجامد، وحشتزدهاند.
نیروهای وحشتآفرین تروریسم، مشاجرهها و تفرقهافکنیهای سیاسی در حال گسترش تهدیدهایشان در سرتاسر دنیا و افکندن هر موجی پس از موج دیگری از خشونت میباشند. بیشتر مردم، خودشان را در چنین موقعیتهای کینهتوزانه و اختلافهای موجود، به دور از هرگونه نیروی یاریدهندهای مییابند، اختلافهایی که مردم حتی با آنها درگیر و مرتبط نبوده، اما در هر حال سرتاسر زندگیشان را در بر گرفته است.
درد، خشم و ترس در قلبشان ریشه دوانیده و این دقیقاً همان اتفاقیست که در میان خانوادهها، جوامع و ملتهای بسیاری روی داده است.
اینگونه اختلافها و رخدادهای بد فرجام، در سطوح گوناگون در کشورهای — کامبوج، بوسنی، روآندا، کوزوو و ... دیده میشود. بارها و بارها، قربانیان این رخدادها تفاهم، تحمل و شهامت خودشان را نشان دادهاند. شهامت برای بخشیدن آنچه قابل ایثار میباشد. و رها کردن قلبهایشان از چنگالهای ترس و نفرت! «ویکتور فرانکل» از جمله بازماندگان اردوگاههای نازیها بوده است.
توجه شما را به بخش کوچک از خاطرات او جلب میکنم:
«ما و کسانی که در اردوگاههای مرگ نازیها به سر بردهایم، به یاد داریم که برخی در میان اردوگاه قدم میزدند و به تسلای دیگران پرداخت،، تکههای نان خود را به آنان میبخشیدند... ایشان گرچه انگشتشمار بودند ولی با درک غم و اندوه دیگران، به همدردی و حمایتی همهجانبه از اسیران بینوا میپرداختند.»
گویندهی این سخن، بدون شک اندیشمندی بزرگ است:
«دو نوع منبع قدرت بزرگ، دو گونه نیروی شگرف وجود دارد؛ یکی از آنها؛ در کسانی خلاصه میشود که از کشتار و نابودی، زخمی و ویران کردن رویگردان نیستند! و دیگری هم در کسانی وجود دارد که از عشق ورزیدن و بخشش، آشتی و آرامش استقبال میکنند!»
آری ما بایست تا از عشق ورزیدن نهراسیم! چرا که مهرورزی نیازمند شهامت است. من همیشه عقیدهام بر این است که، نیروی عشق و نوعدوستی بسیار گستردهتر و توانمندتر از نیروی بیزاری و نفرت میباشد. اگر ما به ناچار با نیروهای سیاه ویرانگری و نابودی روبهرو شویم، سزاوار است تا از بزرگترین ابزاری که داریم بهرهگیری کنیم: — «نیروی عشق و محبت!» — عشق را ناچیز مگیرید، عشق خود احساسات نیست و پدیدهاب آسان نمیباشد!
یک بار «مادر روحانی ترزا» در حال مصاحبه با شبکهی تلویزیونی (BBC) بود، فرد مصاحبهگر بر روی این مطلب تأکید داشت که: زندگی بهشیوهی خدمترسانی به دیگران بایستی برای او از خانمهای خانهدار کار سادهتری باشد، چرا که این گروه هیچ تعلقاتی نداشته نه شوهری و فرزندی، نه ماشینی و نه بیمهای که درگیر آنها باشند.
مادر روحانی ترزا، لبخندی زده و گفت: «من هم ازدواج کردهام!» سپس ضمن نشان دادن انگشتری که ویژهی انجمن خواهران نیکوکار بود، افزود: «مسئولیت من در بیشتر اوقات بسیار دشوار و پیچیده است.»
آری، ورزیدن نیازمند شهامت میباشد.
به همین ترتیب، بخشیدن نیز نیازمند شهامت و شجاعت میباشد. «گاندی» بسیار بر این نکته تأکید داشت که «ما با دشواریهای بدفرجام که آنها را «نیروی تاریک روح» میدانیم، رویارو میشویم و است حقیقت دارد که بخشایش، رفتاری برخاسته از ناتوانی و عجز نیست، بلکه برگرفته از شهامت و وارستگی میباشد! یعنی همانگونه که واژگان سرودهای این چنین را برای ما توصیف کردهاند:
«اگر شما میخواهید تا یک بینش قهرمانانه را ببینید
به آنانی بنگرید که خشم و نفرت را واپس نهاده
همچنان یارای مهر ورزیدن دارند!
اگر شما میخواهید تا انسانی دلیل را ببینید
به آنانی بنگرید که توان بخشودن دارند!»
بنابراین، پیرامون ما دشواری و رنج و عذاب وجود دارد، اما با این همه، مردمی شجاع و نترس، دلسوز و فداکار هم هستند که با وجود نگرانی، به رویارویی با ترس و مشکل دیگران میپردازند! ایشان بدون هیچگونه احساس شک و تردیدی وارد عمل شده، با امیدواری بالا به یاری و آرامش بخشیدن به این و آن میپردازند. «عشق» در حقیقت یک نیروی شگفت و عظیم میباشد و همانگونه که پیشتر گفتهام: «هیچ مسافتی وجود ندارد که عشق نتواند از آن بگذرد و هیچ گردنهی دشواری نیست که عشق نتواند آن را فتح نماید!»
پینوشت: مووآچ به کلهات لورا.