پرسید چه کار کنیم که اعمال ما خالص شود؟ گفت بیغرض کار کن. برای کارهایت غرضی نتراش. عمل بیغرض را عمل خالص میگویند. عمل بیغرض یکی از خدا سر میزند، یکی هم از من و شما انشاءاللّٰه. پرسید از خدا چطور از ما چطور؟ گفت از خدا چون دستش پر است، غنیّ مطلق است و ریزش جزو ذات حضرتش است، نمیخواهد به خدای دیگری نشان دهد، لذا غرضی ندارد. امّا اینکه از عبد دانا سر میزند به این صورت است که چون بنده از اوّل چیزی نداشت، کسی که از اوّل چیزی نداشته باشد، الان هم چیزی ندارد. من و شما چه داریم؟ هیچچیز! ما حتّی از یک ساعت بعد خود هم خبر نداریم. گذشته هم که از دستمان رفته است. الان هم هیچچیز نداریم. از هیچچیزندار، باید هم که عمل بدون غرض سر بزند. پس بگو من هیچ چیز ندارم چه کنم! درست فرمان خدا را ببر، برای اعمالت غرض نتراش.
اگر هم غرض بتراشی، بدان انبیاء و اولیاء خبر دادهاند که خداوند نمیگذارد به غرضت برسی. شدّاد، نمرود و فرعون ششدانگ مواظب غرض خود بودند امّا خداوند نگذاشت که به غرضشان برسند. فرون آنقدر گیج بود که مخالف خودش را خودش تربیت کرد و نطفهی دشمنش زیر تخت خودش بسته شد. به او گفتند قرار است امشب نطفهی دشمنت بسته شود. همان کودکی که به وسیلهی او نسل تو منقرض میشود. فرعون هم از چند ماه قبل همهی زنها و مردها را از هم جدا کرد، شب تا صبح مأمور گذاشت تا هیچ مردی نزدیک هیچ زنی نشود. از قضا همان شبی که باید نطفه بسته میشد، زیر تخت خود فرعون نطفهی حضرت موسی بسته شد. کارهای خداوند اینطور است. کفِ دست میگذارد، حجّت تمام میکند. لابد به این خاطر است که میگویند اگر کسی اسم مادر حضرت موسی را بداند قفلهای بسته را باز میکند. مادر حضرت موسی قفل را باز کرد، هیچکس هم متوجّه نشد.
چه بسا اشقیاء و کفار که خواستند شش دانگ غرضشان را پیاده کنند و خدا باشند، اما خداوند همهی آنها را باطل کرد. شدّاد میخواست باغش را بهشت کند جانش را گرفت. البتّه اگر غرض کوچکی داشته باشید میتوانید دست دراز کنید و آن را بردارید.
غرضهای شیعیان امیرالمؤمنین کوچک است. غرضهای بزرگ ندارند، به طوری که اگر این غرضهای کوچک را پیش ایمان بگذاریم خیلی کوچک است. مثل اینکه بخواهد زن بگیرد، خانهای تهیّه کند، شغلی دست و پا کند. این غرضها را اگر پیش ایمان قرار دهید خیلی کوچک هستند.
شیعه آمال و آرزویش خیلی کوتاه است. با همهی این احوال خداوند خودش درست میکند.
البته راهت را برو عقب زندگی برو اما اگر جایی با مانع یا شکست روبرو شدی ناراحت نشو بار دیگر موفق میشوی اگر بار دیگر هم ندادند هر وقت دادند بگیر هر وقت هم ندادند بیا اگر من شاگرد کسی باشم و استادم مرا بفرستد دنبال کاری یا پولی جواب نه بدهد من نباید ناراحت شوم برمیگردم و اطلاع میدهم که رفتم و گفت نمیدهم یا ندارم بدهم اگر هم دادند استادم خوشحال میشود اما من خوشحال نمیشوم منبع شب به شب مزدم را میگیرم دیگر کاری به داده و نداده ندارم انسان در این دنیا فقط یک حواله بر است بنده خداوند است حق شما سر جایش محفوظ است جزای عبادتهایتان محفوظ است منتها یک جا به تو میگویند بله یک جا هم میگویند نه یک شب سالم یک شب هم مریض اینجور جاها ایراد نگیر هرچند هرچه هم جیغ و داد کنی فایدهای ندارد چون او غرض هیچ کس را بر نمیآورد چه شقی و کافر و چه مومن!
الّا آنکه با خداوند بسازد و تسلیم باشد. آنوقت همهچیز باب میل انسان تسلیم است. وقتی که من تسلیم شما شدم، هر کاری انجام بدهید باب میل من هم هست. دیگر راحت میشوم. شما هم تجربه کنید، تسلیم که شدید همهچیز باب میل شماست.
نعوذ باللّٰه خداوند که از یک رفیق کمتر نیست. خداوند فاعل است، قوی است، حیّ است، عالِم است. تسلیم خداوند شدن ضرری ندارد. چه کار داریم به کم و زیادش، یا دیر و زودش. شاگرد وقتی فرمان استادش را میبرد به کم و زیادش کار ندارد. اگر استادش از کسی طلبی داشته باشد و ندهد قشنگ میآید و میگوید نداد. نه خجالت میکشد نه غصّه میخورد و نه هیچچیز دیگر. یک بار هم میرود اسکناسها را بغل میکند و میریزد جلوی استادش. آنجا هم خوشحالی ندارد چون شاگرد است. وقتی یک شاگرد اینطور است، یک عبد که ادعای بندگی میکند جای خود دارد.
تسلیم که باشید همهی کارها بر وفق مراد شماست. آسمان درست میگردد زمین درست میگردد این ابر و باد و مه، همه باب میل شما میشوند. چون توافق کردی توفیق هم میآید. اگر با خدا توافق نکنیم توفیق هم نیست. آیا میخواهید خداوند با ما توافق کند؟ آیا توقّع داریم خداوندی که عالم است و میداند چه چیزی برای ما خوب است و چه چیزی بد؛ با ما توافق کند؟ از قضا توافق هم میکند. منتهی توقّع ما توقّع بیجایی است. اگر من علمم بیشتر از خدا بود و یا از خداوند بیشتر قدرت داشتم به خودم میگفتم نعوذباللّٰه خدا با ما رفیق شود. امّا اینطور نیست. هیچوقت هم اینطور نمیشود. چون ما توخالی هستیم در صورتی که خداوند توپر است.
یکی از معانی سورهی توحید همین است. میفرماید: اللّٰه. الصّمد، یعنی توپر. ما سوای او همه توخالیاند. منتها مؤمنین به توخالی بودن خود اقرار کردند و کافران قبول نکردند توخالیاند. توپر مختار است، قوی است، عزیز است، قادر است، مهربان است. هر صفت خوب و حُسن و جمال که بگویی در او هست. هر قدرت و توانایی که تصوّر کنی در او هست. هر قدرت و توانایی که تصوّر کنی در او هست. این طرف چه! هیچ. فقط به یُمن عنایت خودش ما را آفریده است. محمّد و آل محمّد را هم فرستاده است برای هدایت ما. حال آیا ایمان آوردن به او سزاوار نیست. هرچند به او ایمان هم نداشته باشیم باز هم مؤمن هستیم. چون حتّی اگر به جهنّم هم برویم تقدیر ما در دست اویست. اینطور نیست که اگر ما او را رها کنیم او هم ما را رها کند! نخیر، چنین خدایی نیست. حتّی اگر سورهی توحید را هم نخوانیم ما را رها نمیکند. او هم ما را رها کند ما نمیتوانیم رهایش کنیم. ♥️
یادداشت مؤلف: این سلسله درسها رو در جایگاه انسانی که قلباً به خدا مؤمنه، به رشتهی تحریر میارم. بایستی مخاطبینم از این موضوع آگاهی داشته باشن.