در ۵۰ سال آینده، جهان چگونه خواهد بود؟ زندگی روزمرهی تو چه شکلی خواهد داشت؟ چه وسایلی دوروبرت را اشغال خواهند کرد؟
کسانی که ۵۰ سال پیش به این سؤال فکر میکردند تصورات نامعقولی از چگونگی «آینده» داشتند؛ بزرگراههای هوایی، شهرهایی که شبیه دنیای شیشهایاند، قطارهایی که با سرعت فشنگ بین آسمانخراشها حرکت میکند، زندگی در کپسولهای پلاستیکی، کار در شهرهای زیر آب، سفر به ماه برای تعطیلات و مصرف غذا به صورت قرص. بچهدار شدن در شکل سنتیاش از بین میرود و هر خانواده بچههای خود را از روی کاتالوگ انتخاب میکند. رباتها بهترین دوستان ما میشوند، مرگ درمان میشود و ما دوچرخههای خودمان را با جت عوض خواهیم کرد.
اما یک لحظه صبر کن. یک نگاه به اطرافت بینداز. روی یک صندلی نشستهای، اختراعی که مربوط است به زمان مصر باستان. شلواری پوشیدهای که ابداع آن به حدود ۵۰۰۰ سال پیش برمیگردد و قبایل ژرمن ۷۵۰ سال پیش از میلاد آن را اصلاح کردند. ایدهی اولیهی کفش چرمییی که پوشیدی متعلق است به عصر یخبندان. کتابخانهات از چوب درست شده است، یکی از قدیمیترین مصالح ساختمانی جهان. وقت شام از چنگال، ابزار متداول از زمان روم باستان، برای گذاشتن اجزای بدن جانوران مُرده و گیاهان در دهانت استفاده میکنی. هیچچیز تغییری نکرده.
پس جهان در ۵۰ سال آینده چه شکلی خواهد شد؟ نسیم طالب در کتاب "نشکن" شمهای از آن را به ما نشان میدهد: فرض کن بیشتر فناوریهایی که در ۵۰ سال گذشته وجود داشته نیمقرن دیگر نیز به ما خدمت کند. همینطور فرض کن فناوریهای اخیر بعد از چند سال از رده خارج شود. چرا؟ به آن اختراعات به چشم نمونه نگاه کن؛ هر چیزی که توانسته در گذر قرنها جایگاه خود را حفظ کند احتمالاً در آینده نیز از بین نخواهد رفت. تکنولوژی قدیمی خود را ثابت کرده است؛ این منطق ذاتی که ممکن است همواره برای مقابله درک نباشد. اگر چیزی چندین عصر دوام بیاورد، یعنی ارزش خودش را دارد. میتوانی دفعهی بعد که به جلسهای راهبردی رفتی این را به خاطر داشته باشی. ۵۰ سال بعد هم بسیار به امروز شبیه است. ابزارهای پُرزرقوبرق و ابداعات جادویی بیشترشان زودگذر خواهند بود.
وقتی به آینده میاندیشیم، در ذهن خود تأکید بسیاری بر ابزار متداول جدید و اختراعات تازهثبتشده میکنیم و بهسادگی از کنار نقش فناوری سنتی میگذریم. در دههی ۱۹۶۰، سفرهای فضایی تمام تیترها را به خود اختصاص داده بود به همین سبب، تصور میکردیم میتوانیم روزی به مدرسهای در مریخ برویم. در دههی ۱۹۷۰، پلاستیک وارد کار شد و همه بر زندگی در خانههای نامرئی تمرکز کردند. طالب ریشههای این تمایل را تلهای به نام جنون نوگرایی میداند، جنونی که ما را مجذوب تمام چیزهای نو و پُرزرقوبرق میکند.
پیش از این، من «پذیرندگان اولیه» — دستهای از مردم که نمیتوانند بدون خریدن جدیدترین مدل آیفون زندگی کنند — را درک میکردم. فکر میکردم آنها جلوتر از زمان خود زندگی میکنند. حال آنها به نظر من افرادی غیرمنطقیاند و دچار نوعی اختلال؛ جنون نوگرایی. برای آنها مزایای قابل لمس یک محصول ذرهای اهمیت ندارد، بلکه بهروزبودن مهم است.
پس خودت را با پیشبینی آینده به دردسر نینداز. فیلم ۲۰۰۱: یک اُدیسهی فضایی استنلی کوبریک به خوبی نشان میدهد چرا نباید چنین کاری کرد. این فیلم، که در سال ۱۹۶۸ ساخته شده بود، پیشبینی کرد با آغاز هزارهی جدید هزاران نفر از شهروندان آمریکا روی ماه زندگی خواهند کرد و شرکتهای هوایی آمریکایی پروازهای روزانهی مردم را به فضا مدیریت میکند. من، ضمن در نظر داشتن این پیشبینیهای خیالانگیز، یک قانون سرانگشتی را پیشنهاد میکنم: هرچیزی که به مدت X سال دوام آورده، تا X سال دیگر هم برقرار خواهد بود. طالب در کتاب خود شرط میبندد که «صافی زبالهزدای تاریخ» شعبده را از جادوی واقعی جدا خواهد کرد. من هم کاملاً در این قضیه پشت او هستم.
'