
پس از دیدن سیوهفت بهار در زندگیام، چندی پیش توجهم به بیشتر شدن تارهای سفید و چروکهای سر برآورده از زیر چشمانم جلب شد. اگرچه، کار اشتباهی است اما وقتی به برخی همسالانم مینگرم که هنوز ازدواج نکردهاند و بسیار جوان هستند از خود میپرسم چه زمانی موهایم اینقدر سفید شدند؟ به یاد میآورم که همه چیز دقیقاً از تابستان 99 به این سو شتاب بیشتری گرفت و اتفاقات تازهای رقم خورد.
از آنموقع که شبی بیش از 2 تا 3 ساعت نخوابیدم و بد نیست بگویم پدر هم چنین وضعیتی در زندگی داشتند. ایشان صنعتگر و در کار معدن بودند. آنگاه که من همسال پسرانم بودم و پدر به سنوسال من بود متأسفانه در سن 37 سالگی به خاطر سکته قلبی در بیمارستانی در اصفهان بستری شدند. آن زمان فکر میکردم این واقعه به خاطر کهولت سن و پیری برای پدرم پیش آمده است یعنی این سن و سال برایم زیاد بود و آدم برای سکته کردن باید سن بالایی داشته باشد.
اما، چرا برای پدرم به قول من در اواسط جوانی چنین اتفاقی پیش آمد؟ به این دلیل که هر روز از طرف اداره استاندارد پیش از ارائه آموزشهای مناسب فشار میآوردند و تحمیل ناگهان این مسئله به مردم سبب شد تا کارخانهها نتوانند سریعاً به روز شده و تغییر فناوری دهند پس دربشان بسته شد! بخوانید، تخته شد.
به آنجا رسید که معدندار ما هر روز درگیر رشوه دادن به کوچک و بزرگ بود. آنها میاندیشیدند که اسم معدندار و صنعتگر به معنای داشتن ثروتی زیاد و بادآورده است که باید آن را تصرف کنند. ارقام مالیاتی سنگینی در کنار سود بالای تسهیلات به اصطلاح حمایتی، صدها چک برگشتی که بخاطر عدم مدیریت نقدینگی در کشور به موانع خرید مواد اولیه و هزاران مشکل دیگر افزوده شدند و تولید کنندگان را زیر فشار شدیدی قرار داده بود که باعث شد بابا با فقط 37 سال سن سکته کند. اکنون به خودم با 37 سال سن نگاه میکنم و سپس به پدرم که هنوز در این مشکلات غرق هستند.
اینهمه رانت، این همه امضاء طلایی، این همه سودجو و دارایی که تمام آن صرف در تولید، صنعت و معدن شد. در حالی که اگر همان وقت در بازار ملک و زمین و طلا و... سرمایهگذاری کرده بودند، امروز حتماً هزاران برابر شده بود. این شد که به فکر نوشتن وصیتنامه برای خودم به عنوان یک فعال بخش خصوصی، صنعتگر و کارآفرین در 37 سالگی افتادم که احساس پیری میکند.
در زمان پدرم مشکلاتی مثل سیاستگذاری بانک مرکزی، سازمان صمت، گمرک و... وجود نداشت که امروز آنها در مسیر من و دیگران سبز شده و شکل بزرگتر و جدیتر نیز به خود گرفتهاند. در آن زمان تا این حد قوانین و آئیننامههای مخل محیط کسبوکار وجود نداشتند و همین موضوع سبب تسهیلگری و سرعت گرفتن فرآیندها میشدند. این مسائل توامان فشاری به قلب و جسم ما میآورند و سبب بروز استرسهای روزافزون شده است. اضطرابی که کارآفرین برای پاسخ دادن به تعهدات خود نسبت به مردم احساس میکند اما کارفرمای اصلی در کشور ما یعنی دولت در واردات و صادرات سختگیری میکند. همچنین میخواهد در مدیریت زنجیره تأمین تأخیر وجود نداشته باشد. دولتی که در ادارههای گمرک و مالیات پول نقد میگیرد و در طرف دیگر تعهدات خود را عقب میاندازد و پولی پرداخت میکند. پس هر روز اوضاع از دیروز بدتر میشود.
این فشار سازمان یافته در حال تخریب همگان است. کم صنعتگر، کارآفرین و تولیدکننده نمیشناسم که در طول 2 سال به اندازه 10 سال پیر شدهاند و در این کشور فرصت استراحت، تفریح و زندگی ندارند. این درگیریهای مداوم فکری ثانیه به ثانیه سرمایههای انسانی ایران را از بین میبرند.
تا کجا باید بشینیم و شاهد بدتر شدن تمامی وجوه زندگیمان باشیم؟ چه زمانی برای ما لحظه پایانی است؟
شرایط متأسفانه به شکلی شده است که برخی کارآفرینان با پرسنل خود نیز اختلاف عقیده پیدا کردهاند و این موضوع فشار مضاعفی در محیط کار به وجود میآورد. همه دیگر به خوبی میدانیم که این وضعیت مابهازاء شرایط اجتماعی است، کسی به فکر ما نیست و شرایط را درک نمیکند. پس لطفاً منابع انسانی با فرهنگ حاشیهسازی به اضطرابهای کارآفرینان دامن نزنند و آنها را درگیر مسائل جانبی نکنند. این موانع، مشکلات و دشواریها برای آنها که شرایط کسبوکارشان درگیر زیاندهی شده یا حتی تعادل سابق خود را حفظ کرده هزاران برابر است.
بنابراین ما به عنوان کارآفرین، تولید کننده، صنعتگر و... به وصیتنامه نیاز داریم. زیرا در محیط و شرایطی زندگی میکنیم که معلوم نیست به واسطه فشارهای روانی، اضطرابها و مشکلات فردا صبح از خواب بیدار شویم! پس از این طریق به فرزندانم یادآوری میکنم که کشور ما از مشکلات بسیاری رنج میبرد، بمانید و آنها را حل کنید. از فکر مهاجرت بیرون بیایید و ایدهآلهای ذهنی خود را در این خاک هر طور شده پیاده و اجرا کنید. اگر به مملکتی برای کسب علم و دانش روز سفر کردید همواره در فکر بازگشت و ساختن خانه خویش باشید. آن را به جایی برای زندگی تبدیل کنید که شما لایق بهترینها هستید. از راه مطالبهگری قانونی، اصرار بر خواستهها و پیگیری توأم با آگاهی میتوانید به استانداردهای مد نظرتان برای زندگی دست پیدا کنید. ما مردم مطالبهگری هستیم اما همواره به ما کنایه زدهاند: «زبان سرخ سر سبز میدهد بر باد»! به این حرفها توجه نکنید.
فکر میکنم من امیدوار ترین فردی بودم که میتوانست در ایران وجود داشته باشد. هنوز هم امیدوار هستم. کشورم را دوست دارم و به خاک آن میبالم اما تصمیمسازان کشورم چقدر به من و امثال من علاقمند هستند؟
نسیم توکل
فعال اقتصادی،کارآفرین