
تاکنون 5238 شرکت دانشبنیان با تفکیک نوع مجوز در وبسایت معاونت علمی ریاست جمهوری ثبت شده است! یعنی 5238 محصول یا خدمت دانشبنیان در کشورمان داریم؟! این محصولات و خدمات چه هستند؟ دانشبنیان بودن یا نبودن با چه متر و معیاری سنجیده میشود؟
نوروز سال جاری بود که خانم دکتر آراستی از اساتید کارآفرینی دانشگاه تهران که مطلع بودند حوزه فعالیت من در صنعت الکترونیک است، سوالی از من داشتند و همزمان لینک گزارشی را برای من ارسال کردند که یک شرکت آمریکایی در راستای مسئولیت اجتماعی خود، برای کمک به توسعه و تولید ونتیلاتور، طی گزارشی از صفر تا صد مراحل تحقیق و توسعه و تولید ونتیلاتور را منتشر کرده بود. یعنی براساس آن گزارش و بدون نیاز به طی کردن مراحل تحقیق و توسعه، امکان تولید این دستگاه پزشکی وجود داشت.
بعد از چند روز و از طریق تلویزیون ایران متوجه شدم که مسئولان جوان یک شرکت ایرانی تازهتاسیس با پیشوند دانشبنیان، از ساخت دستگاه ونتیلاتور صحبت میکنند. من در این زمینه کنجکاو شدم و برای تهیه آن دستگاه، با آنها تماس گرفتم اما متوجه شدم که آن شرکت هنوز به مرحله ساخت و تولید این دستگاه نرسیده است؛ ضمن اینکه اطلاعاتی که برای من ارسال کردند، اطلاعات مربوط به آن وبسایت خارجی بود!
جالب است که آن شرکت بهعنوان دانشبنیان ثبت شده بود اما هنوز حتی سمپلی هم بهعنوان نمونه تولید نداشتند و این سوال برای من ایجاد شد که ارزیابی شرکتها برای دریافت عنوان دانشبنیان، براساس چه متر و معیاری انجام میشود؟ از طرفی شاهد هستم که بعضی از شرکتها در عین دانشبنیان بودن، برای دریافت عنوان دانشبنیان، پنج تا شش ماه در فرایندهای وقتگیر اداری قرار میگیرند.
روی بدتر داستان این است که شرکتهایی که به واقع دانشبنیان هستند، برای دریافت تسهیلات چندین ماه در صفهای عریض و طویل قرار میگیرند. درحالیکه شرایط کرونا نشان داد که مسئولان بخش دولتی میتوانند سریع تصمیم بگیرند و ارزیابیهای مربوط به دانشبنیان را در مدت زمان کوتاهی انجام بدهند تا جایی که بعضا تحقیق دقیقی برای راستیآزمایی اصالت و کپینبودن محصول ارائه شده، انجام نمیشود.
نتیجه اینکه وقتی ما شاهد دانشبنیانشدن و اعطای تسهیلات به شرکتهایی هستیم که در واقع دانشبنیان هم نیستند، مسئولانی که مجوزهای تسهیلات و عناوین را صادر میکنند، باید شرایط را همیشه مانند شرایط کرونا، بحرانی در نظر بگیرند و مسیر دستیابی به امکانات و تسهیلات را برای شرکتهایی دانشبنیان بااصالت و واقعی هموار کنند.