در نامه رنگ و رو رفته این طور نوشته شده بود:
«نوه عزیزم!
من، پدربزرگت، برایت می نویسم از زندگی ام تا بدانی.
تا در دشواری ها و پستی و بلندی های زندگی ات، کم نیاوری!
بخوان عزیزم و بدان که دوستت دارم.
مادر من، زنی فربه و سرخ چهره بود با قدی بلند و قامتی راست؛ تکیه به دیوار آجری کج و بدشکل حیاطمان می داد و گوشه چادر سفیدرنگش را در دهان می گذاشت. با اخم به همه نگاه می کرد، حتی به من.
یک پایش را از روی دیگری رد می کرد و به طور متناوب به کف زمین ضربه می زد. روزی دو یا سه ساعت از وقتی بابا می رفت به اداره به همین حالت دم در حیاط می ایستاد و با اخم و لب هایی فشرده که دائم زیرلب چیزی می گفتند، به مردم نگاه می کرد.
من هفده ساله بودم که مادرم تصمیم گرفت دیگر درس و مدرسه برایم زیاد است و باید به سرکار بروم. بابا، مخالف بود؛ می گفت باید درس بخوانم، باسواد بشوم، بعدا هم بروم همین اداره بابا و کناردستش کار کنم.
همیشه، حرف مامان برنده بود. این بار هم علی رغم تمام تلاش های بابا، من در سن هفده سالگی، وقتی یک پسر لاغر و بلند بودم، در یک میوه فروشی مشغول به کار شدم. صاحب میوه فروشی، حاج علی، همسایه قدیم خودمان بود و من را از سه سالگی به یاد داشت.
اوایل، با من مهربان بود و فن کار را به من یاد می داد، با گذشت دو هفته اما، دیگر حوصله نداشت با من سر و کله بزند؛ اگر مشتری قیمت موز و پرتقال را می پرسید و من کمی مکث می کردم، سریع تشر می زد که:« ای بابا! باز که قیمت رو یادت رفت!!!»
دو سال به همین منوال گذشت، همان حقوق کمی هم که می گرفتم، مامان برمیداشت و با آن برای خواهرهایم طلا می گرفت و به دست و گردن و گوش آنها می آویخت. هرزمان که می گفتم:« لااقل کمی هم بده من خرید کنم.»، می گفت:«تو بچه ای، نمی فهمی. اینا پس اندازه!»
در نوزده سالگی، خیلی چیزهایی را دیده بودم که همسن هایم اصلا از وجودشان خبر نداشتند. مادرم کم کم با من مثل یک آدم چهل ساله برخورد می کرد. بابا، هم که از چند دهه کار و دغدغه خسته شده بود، بدش نمی آمد که کمی هم بار خود را روی دوش من بگذارد.
یکی از روزهای زمستان، موقع شام، مامان یواش یواش بحث ازدواج را پیش کشید. خواهرهای یازده و چهارده ساله ام به این موضوع خندیدند. اما مامان جدی بود و واقعا از من می خواست که ازدواج کنم.
-دیگه بزرگ شدی! مردی شدی برای خودت. اگر سنت بره بالا سخت تر میشه ها! الان برو قشنگ دست یه دختر رو بگیر با هم زندگی کنید، جوون هستید می تونید با مشکلات بسازید.
-ولی مادر من! من نوزده سالمه. هنوز از زندگی چیزی نمی دونم.
-داداش و زن داداش! ههههه
-چرا که نه پسرم؟ مادرت بد نمیگه. الان می تونی لذت ببری، شاد باشی، تلاش کنی. وقتی بشه سی سالت، اون موقع حوصله داری تازه این ماجراها رو شروع کنی؟
تا یک سال در خانه ما بحث همین بود. ازدواج و ازدواج و ازدواج...
کم کم کلافه شده بودم. خلاصه، به هر سختی بود تصمیم خودم را گرفتم و با آنها در میان گذاشتم. دلم می خواست، درس بخوانم. آنقدر در آن مدت به آنها کمک کردم، شب ها بیدار ماندم برای درس و کتاب، سخت کار کردم، مهربان بودم، که بالاخره دلشان نرم شد و اجازه دادند. البته شرطی سخت هم گذاشتند که من قبول کردم؛ قرار شد کل هزینه تحصیلم را خودم بپردازم.
با حقوق کمی که پس اندازه کرده بودم(غیر از طلاهای خواهرهایم) و البته مقداری پول هم که از فروش وسایل بی استفاده بدست آورده بودم، کتاب های دبیرستان را خریدم. هر روز، بعد از کار، نزدیک شش عصر به خانه می آمدم و تا ساعت ده شب، فقط درس می خواندم. خواهر بزرگترم، رویا، جذب اراده ام شده بود و بیشتر به درسش می رسید.
در تابستان آزمون دادم و دیپلمم را گرفتم. مادر هرگز من را برای درس خواندنم تشویق نکرد، ولی روزی که با مدرک دیپلم به خانه آمدم و بابا قربان صدقه ام رفت، شادی را در چشمهای مامان هم دیدم.
بعد از دیپلم، نوبت به کنکور رسیده بود؛ سال سختی داشتم، مجبور بودم دو جا کار کنم و در خانه هم وظایف بیشتری داشتم، از تعمیرات و تمیزکاری گرفته تا خرید و چانه زدن با صاحب خانه. گویی، خواهرهایم هیچ وظیفه ای نداشتند.
خلاصه، با گذشت مدتی سخت، بالاخره کنکور دادم. وقتی از جلسه آزمون برگشتم، کسی خانه نبود. همه مهمانی رفته بودند و اصلا به یاد من نبودند. سعی کردم به این موضوع توجهی نکنم. نتیجه آزمون که آمد همه ذوق کردند. خودم به هیچ وجه باور نمی کردم که در دانشگاه قبول شده ام! خوشحال بودم و همه هم از شادی من می خندیدند.
روز موعود رسید؛ قرار بود از آنجا بروم، و مامان و بابا خیلی ناراحت بودند. راستش نمی توانم بفهمم که تمام ناراحتی آنها از رفتن و دوری من بود یا وظایفی که با رفتنم به عهده آنان بود. اما من این ناراحتی را نشانه عشق پدر و مادر دانستم.
با دلتنگی راهی شهر دیگری شدم و سالها گذشت. در این سالها به آنان سر زدم، کمکشان کردم و احوالشان را جویا شدم. خواهرهایم بزرگ شده بودند و هرکدام به دنبال درس و کار و ازدواج.
من دیگر یک معلم بودم و از شغلی که داشتم بی نهایت لذت می بردم. سختی های خودش را داشت، ولی من عشق این کار را به دشواری هایش غالب می دیدم. می دانم که در آن سالها که بیست و پنج یا شش سالم بود، با خودم می گفتم:« هی پسر! مهم نیست چقدر سخت بود! مهم نیست چقدر جنگیدی، حالا تو اینجایی و باید لذت ببری.»
در دهه دوم زندگی ام، تحصیل کرده بودم و شغل خودم را داشتم. از همه چیز راضی بودم، حتی از همه دشواری هایم برای گرفتن رضایت والدینم، برای مقاومتم در برابر تمسخر خواهرهایم و برای اراده ای که در این راه داشتم.
می دانی چیست، حالا من شصت سالم است. دو تا نوه دارم. یک همسر زیبا دارم که در همه مراحل زندگی مشترک، رفیق و یار من بوده است. دو تا پسر دارم که به آنها یاد دادم به موقع جوانی کنند و به موقع مسئولیت بپذیرند. از آنچه که هستم، و ضربه هایی که به زندگی ام وارد شد تا این الماس درخشان از زیر گرد و خاک سختی ها بیرون بیاید خوشحال هستم.
از خانواده ام طرد نشدم، تا روزهای آخر مادرم، هم از من شاکی بود و هم به من افتخار می کرد. پدرم دوست داشت که ازدواج من و نوه دار شدن خود را ببیند که این اتفاق نیفتاد و پیش از آنکه ببیند من ازدواج کرده ام و بچه دار شدم، هر دو از دنیا رفتند.
خواهرهایم، به من می گویند:«الگو!» و من را نه فقط به عنوان یک برادر بلکه به عنوان یک الگو دوست می دارند. سخنم اینست، اجازه نده که زندگی ات را به هم بریزند؛ بگذار همه چیز در زمان خودش اتفاق بیفتد. بگذار هرزمان که سرنوشت خواست، عاشق شوی، ازدواج کنی، خانواده تشکیل بدهی، کار کنی، درس بخوانی و مستقل شوی. مادرم، می خواست زندگی ام را روی ایده آل های او بنا کنم و پدرم هم از این تصمیم حمایت می کرد، برایم دشوار بود، اما ایستادگی کردم؛ بدون جنگ و دعوا، مقابل این تصمیم ایستادم، و حالا ببین:
نوه عزیزم، این حرف ها برایت روزی معنا می یابند که تو هم در جوانی مقابل این همه جبر زمانه قرار بگیری، اما تا پیش از آن خواستم بدانی که لازم نیست بترسی و فرار کنی. قدرتمند باش و از تغییر نترس.
اگر از شرایط راضی نیستی، آن را تغییر بده!
از طرف پدربزرگی که خیلی خیلی دوستت دارد!