عنوان: راهبرد بحران آفرینی؛ چگونه نظام سلطه از آشوب برای تثبیت قدرت خود بهره میبرد؟
در معماری پیچیده روابط بین الملل، نظام سلطه جهانی همواره از یک قاعده نانوشته پیروی کرده است: «برای حفظ نظم مطلوب خود، بی نظمی را در دیگر نقاط جهان مدیریت کن.» این قاعده در خاورمیانه به شکلی عریان به نمایش درآمده است؛ جایی که حمایت های گزینشی از گروه ها و دولت های مختلف، نه بر اساس ارزش های انسانی یا قوانین بین الملل، که صرفاً در راستای منافع ژئوپلیتیکی قدرت های مسلط تعریف می شود.
۱. داعش و کارکرد موقت: زمانی که گروه های تکفیری-تروریستی مانند داعش به ابزاری برای تضعیف دولت های مستقل تبدیل شدند، نظام سلطه با اغماض یا حتی حمایت پنهان، زمینه ساز فعالیت آنها گردید. این حمایت ها هرگز ماهیت ایدئولوژیک نداشت؛ بلکه هدف، تخریب زیرساخت های کشورهای مخالف، ایجاد هرج و مرج کنترل شده و در نهایت، توجیه حضور نظامی خود در منطقه بود. به محض اینکه این گروه ها از کنترل خارج شدند، ائتلاف های بین المللی برای نابودی آنها شکل گرفت؛ چراکه دیگر «کاربرد» خود را از دست داده بودند.
۲. صدام؛ متحد استراتژیک در برابر ایران: در دوران جنگ تحمیلی، نظام سلطه به رهبری آمریکا، رژیم بعث عراق را نه یک دیکتاتوری بی رحم، که «سپر دفاعی» در برابر انقلاب اسلامی ایران دید. حمایت تسلیحاتی، اطلاعاتی و سیاسی از صدام، نمونه ای بارز از معامله گری اخلاقی بود؛ جایی که امنیت یک کشور در برابر پیشرفت یک انقلاب مردمی قربانی شد. این حمایت ها پس از آن نیز ادامه یافت تا زمانی که صدام از خط قرمزهای تعیین شده عبور کرد.
۳. عربستان و یمن؛ معامله تسلیحاتی در ازای اهداف منطقه ای: حمایت همه جانبه از ائتلاف سعودی در جنگ یمن، با فروش پیشرفته ترین تسلیحات و پوشش سیاسی در مجامع بین المللی، نشان داد که نظام سلطه برای مهار نفوذ محور مقاومت، حتی از بمباران بیمارستان ها و مدارس نیز چشم پوشی می کند. این حمایت ها، درحالی که با شعار حقوق بشر تناقض آشکار دارد، نشان از اولویت دادن به «بازار تسلیحات» و «موازنه قدرت» بر «جان انسانها» دارد.
۴. اسرائیل؛ چشمان نفوذ نظام سلطه: بدون تردید، رژیم اسرائیل به عنوان برجسته ترین متحد راهبردی نظام سلطه در خاورمیانه که بیشترین جنایات را در تاریخ معاصر مرتکیب شده، از هرگونه حمایت سیاسی، نظامی و مالی برای تثبیت هژمونی خود بهره مند است. این حمایت، که با نادیده گرفتن قطعنامه های سازمان ملل همراه است، نه به خاطر دموکراسی یا حقوق بشر، که به دلیل نقش این رژیم در مهار کشورهای مستقل و ایجاد بازدارندگی علیه هرگونه جریان مقاومت صورت می گیرد. حملات اخیر به کشورهای همسایه، جنایات گسترده در غزه و لبنان و سوریه بدون محکومیت جدی، گواهی بر این سیاست دوگانه است.
نتیجه گیری؛ نظم مطلوب، استقلال نامطلوب: در نهایت، آنچه نظام سلطه به دنبال آن است، شبکه ای از دولت های ضعیف، وابسته و فاقد اراده مستقل است؛ دولتهایی که نه برای مردم خود، که برای تأمین منافع بیگانگان تصمیم میگیرند. این راهبرد، با ایجاد بحرانهای ساختگی، تلاش دارد تا هرگونه الگوی پیشرفت مستقل را به چالش بکشد و خاورمیانه را در وضعیت «آشوب مدیریتشده» نگه دارد. اما تجربه تاریخی نشان داده که ملتهای آگاه، با اتکا به مقاومت و همگرایی منطقهای، میتوانند این معادله نابرابر را بر هم زنند و نظمی مبتنی بر عزت و عدالت را جایگزین آن سازند.
